Avrupa'daki Türk ve Azerbaycanlı diasporaya müziğini ulaştırmak

Şarkın, sen fark etmeden Köln'de, Rotterdam'da ya da Viyana'da çalıyor olabilir. Avrupa'daki Türk ve Azerbaycanlı diasporaya ulaşmak büyük reklam bütçelerinden çok, bu toplulukların nasıl yaşadığını, hangi diller arasında gidip geldiğini ve hafta sonlarını nerede geçirdiğini bilmekle ilgili.

Diaspora dinleyicileri nerede

Avrupa'daki en büyük Türk topluluğu Almanya'da: Berlin, Köln, Hamburg, Münih, Frankfurt ve Ruhr bölgesinin şehirleri. Hollanda, Avusturya, Belçika, Fransa, İsviçre ve Birleşik Krallık'ta da büyük topluluklar var. Azerbaycanlı topluluklar daha küçük ve dağınık; Almanya, Hollanda, Birleşik Krallık ve başka ülkelerde aileler ve çok sayıda öğrenci yaşıyor.

Genel haritalar sadece bir başlangıç, kendi verilerin çok daha değerli. Spotify for Artists ve Apple Music for Artists seni zaten dinleyen şehirleri gösterir. CULT panelinde de her raporlama döneminde platform ve ülke bazında dinlenmeler, kaynağı ve dönemiyle birlikte görünür. Listede İstanbul ve Bakü'nün yanında Duisburg ya da Rotterdam çıkıyorsa haritan budur.

Unutma, tek bir topluluk aslında iki ayrı kitle:

• Birinci kuşak Türkiye'de ya da Azerbaycan'da büyüdü. Memlekette ne popülerse onu takip eder, YouTube ve televizyon izler, müziği aile toplantılarında ve düğünlerde duyar.
• İkinci ve üçüncü kuşak Avrupa'da doğdu. Günlük hayatta Almanca, Felemenkçe ya da Fransızca konuşur, cümlenin ortasında dil değiştirir, müziği TikTok, Instagram ve çalma listelerinden bulur, çoğu zaman yerel rap ve pop ile yan yana.

Bir şarkı iki kitleye de ulaşabilir ama nadiren aynı paylaşımla.

Diaspora için dil seçimi

Şarkıyı hangi dilde yazdıysan o dilde söyle. Berlin sevsin diye Türkçe bir baladın içine zorla Almanca bir kıta koyarsan kulağa tam olarak öyle gelir: zorla konmuş gibi. Dil karışımı ancak gerçekten öyle konuşuyorsan işe yarar. Türkçe bir rap parçasında Almanca nakarat ya da Felemenkçe bir şarkıda birkaç Türkçe dize buna örnek.

Dilin asıl önemli olduğu yer şarkının etrafı:

• Paylaşım metinlerini Türkçe yaz, sonuna kısa bir Almanca ya da İngilizce cümle ekle ki genç kitle kendisine seslenildiğini hissetsin.
• En az bir videoya altyazı koy. İkinci kuşağın çoğu Türkçeyi okumaktan çok duyduğunda iyi anlar.
• Türkçe ile Azerbaycan Türkçesi birbirine çok yakın. Azerbaycanlı bir sanatçıyla düet ya da iki dilde yazılmış bir paylaşım iki topluluğu birden yakalar, bu kapı iki yöne de açılır.
• Künyeyi şarkının gerçek dilinde tut. Şarkı adının yanına çeviri ekleme, şarkı sözü dilini doğru seç.

Topluluk takvimine göre zamanlama

Diaspora hayatının kendi takvimi var ve yayını ona göre planlamaya değer.

• Yaz. Pek çok aile tatilde Türkiye'ye ya da Azerbaycan'a gider, çoğu zaman uzun bir araba yolculuğuyla, yani sıla yoluyla. Yaz, memleket ve hasret şarkıları arabalarda ve yaz düğünlerinde çalar. Şarkını tatilin ortasında değil, başlamadan birkaç hafta önce yayınla. Okul tatilleri ülkeden ülkeye, Almanya'da ise eyaletten eyalete değişir, o yüzden hedeflediğin yerlerin tarihlerini kontrol et.
• Bayramlar. Ramazan ayı, Ramazan ve Kurban bayramları ile martta Nevruz, topluluk etkinlikleri ve hareketli aile grupları demek. O ana uygun bir şarkı ya da klip elden ele dolaşır.
• Düğün sezonu. Avrupa'daki Türk ve Azerbaycanlı düğünleri DJ'li, canlı müzikli büyük etkinliklerdir. Düğün DJ'lerinin benimsediği oynak bir parça çok hızlı yayılır.
• Saat farkı. Orta Avrupa, İstanbul ve Bakü'nün gerisinde. İstanbul saatiyle akşam altıda yaptığın paylaşım Berlin'e öğleden sonra dört ya da beşte düşer, insanlar daha işteyken ya da okuldayken. Avrupa'yı hedefleyen paylaşımlarda onların akşamını düşün.

Gerçek insanlara ulaşan topluluk kanalları

İlk haftalarda algoritma diaspora dinleyicisini senin için nadiren bulur. Şarkıyı onlara zaten güvendikleri insanlar ve yerler ulaştırır.

• Dernekler ve öğrenci grupları. Kültür dernekleri, üniversitelerdeki öğrenci toplulukları ve topluluk merkezleri etkinlik düzenler, Instagram sayfaları ve hareketli WhatsApp, Telegram grupları yönetir.
• Düğün ve etkinlik DJ'leri. En kalabalık toplantılarda ne çalacağına onlar karar verir. Temiz bir ses dosyası ve şarkı hakkında iki cümle gönder.
• Diaspora medyası. Almanya'daki Türk hayatını anlatan Instagram sayfaları, Hollanda'daki Azerbaycanlı topluluk sayfaları, Türkçe yayın yapan yerel radyo programları.
• İçerik üreticileri. Aile sofrası, yaz yolculuğu ve iki kültür arasında büyümek üzerine video çeken ikinci kuşak üreticiler. Hikâyelerine uyan bir ses doğal biçimde kullanılır.

Her birine kişisel olarak yaz: bir mesaj, bir kısa klip, bir link. Aynı metni yirmi gruba yapıştırma.

Diaspora konserleri ve canlı performanslar

Diaspora için ilk konser nadiren büyük bir salonda olur. Daha gerçekçi yollar şunlar: bir Nevruz kutlaması, öğrenci topluluğunun gecesi, bir topluluk festivali sahnesi, diaspora organizatörünün kulüp gecesi ya da Avrupa turnesine çıkan daha tanınmış bir sanatçının konserinde açılış. Düğünler ve özel etkinlikler para kazandırır ama her zaman hayran kazandırmaz.

İlk sahneyi nerede alacağını şehir verilerine bakarak seç. Köln'de dolu bir 150 kişilik salon, kimsenin seni dinlemediği bir şehirdeki yarı boş mekândan çok daha fazlasını kazandırır. Her ülkenin vize ve çalışma izni kurallarını kontrol et, ücreti, yolu ve konaklamayı yazılı olarak netleştir. Geceyi kaydet: yurt dışında tıklım tıklım küçük bir salon memlekette iyi içerik olur ve bir sonraki daveti almana yardım eder.

Bir sonraki yayın için basit plan

1. Dinleyici verilerinden Avrupa'da iki üç şehir seç.
2. İki dilli paylaşım metinleri ve altyazılı bir video hazırla.
3. Yayını yazdan ya da bayramdan önceye planla, paylaşımları onların akşamına koy.
4. Beş dernek ya da sayfaya ve beş etkinlik DJ'ine kişisel olarak yaz.
5. Küçük de olsa bir canlı performans fırsatı ara.
6. Dört hafta sonra şehir verilerini öncekiyle karşılaştır.