Bir nakarat sadece sesi açtığın için büyümez. Daha fazla ses katıldığı için büyür ve her ses biraz farklı bir iş yapar. Back vokal ana sesi kalınlaştırır, armoniyle renk katar ve odadaki ikinci bir konuşmacı gibi ana sese cevap verir. Bunların hepsini evde tek bir mikrofon ve biraz sabırla yapabilirsin.
Kolay katmandan en ince ayrıntıya doğru basit bir sıra şöyle.
İkilemeyle başla
İkileme (double), ana vokalle aynı dizenin tekrar söylenmesidir. Birlikte çalan, neredeyse aynı iki performans tek bir performanstan daha geniş ve sağlam duyulur; çünkü aralarındaki küçük farklar daha zengin bir sese karışır.
İkilemeyi, ana vokalden hemen sonra, yorumu hâlâ hatırlarken söyle. Ünsüzlerin zamanlamasını ve uzun notaların süresini eşleştir. Ana vokali düzenleme ile kopyalayıp kelime kelime tekrarlama; çünkü kopyalanmış kayıt kalın tek bir ses gibi, gerçek ikinci kayıt ise iki kişi gibi duyulur. Ana vokali ortada tut, ikilemeyi biraz daha kısık koy ya da iki ikilemeyi sola ve sağa dağıt.
Üçlüler, beşliler ve oktavlar
Armoni, ana vokalle aynı anda farklı notalar söylemektir. Basit aralıklar işin çoğunu yapar:
- Yukarıda ya da aşağıda bir üçlü (terz) en doğal armonidir. Hangi notanın üçlü olduğu tonaliteye bağlı; tahmin etmek yerine klavyede ya da bir enstrümanda bul.
- Beşli (kuint) açık ve boş duyulur. Rock ve halk tarzı nakaratlarda iyi çalışır.
- Yukarı oktav melodiyi değiştirmeden parlaklık katar. Aşağı oktav ağırlık katar.
Her notaya armoni yapma. Nakaratın güçlü kelimelerini, hook dizesini ve cümle sonlarını seç, gerisi unison ya da sessizlik olsun.
Melodin süslemeleri ve ara sesleri olan bir makam geleneğinden geliyorsa, Batı usulü üçlüler çatışabilir. Oktavları, aynı süslemeleri izleyen unison ikilemeleri ya da melodinin altında uzayan bir pedal (drone) notasını dene. Kurala değil, kendi kulağına güven.
Ad-lib'ler ve cevaplar
Ad-lib'ler ana vokalin çevresindeki kısa doğaçlama dizelerdir: son kelimeye bir karşılık ya da bir sonraki dizenin altında notayı tutan bir "ooh". Nakarata hareket katarlar.
Ana vokalin sözlerinin önünden çekil. Onları dizeler arasındaki boşluklara, cümle sonlarına ya da nakaratın son tekrarına koy. İyi bir kural: dinleyici bir dinlemeden sonra ana melodiyi mırıldanabilmeli, ad-lib'ler ise ikinci dinlemede sürpriz olmalı.
Katmanla, panoramaya yay, kaynaştır
Dört ila altı kat back vokal, ana sesin arkasında yumuşak bir fona dönüşebilir. Birkaç miks alışkanlığı bu fonu temiz tutar:
- Ana vokali ortaya koy. İkilemeleri geniş, armonileri biraz daha az geniş panorama yap ki her sesin kendi yeri olsun.
- Back vokalleri yüksek geçiren (high-pass) filtreden geçir; böylece çok sayıda kaydın alçak frekans uğultusu birikip miksi bulandırmaz.
- De-esser kullan, çünkü sesler üst üste bindiğinde "s" sesleri çabuk yığılır.
- Back vokalleri yumuşak kompresyonla tek bir busta topla ki on ayrı şarkıcı gibi değil, küçük bir koro gibi davransınlar.
- Onlara ana vokalden biraz daha fazla reverb ve biraz daha koyu bir ton ver. Bu onları geriye iter ve ana vokal önde kalır.
- Seslerin kelimelere farklı anlarda başladığı yerlerde zamanlamayı düzelt ve yalnızca gerçekten yanlış duyulanı akort et. Küçük bir kayma, grup sesinin parçasıdır.
Armonileri evde kaydetmek
Tüm katmanlar için aynı mikrofonu, aynı mesafeyi ve aynı odayı kullan ki kaynaşsınlar. Back partilerini ana vokalden biraz daha yumuşak ve nefesli söyle. Tam güçle söylenen bir back vokal, ana sesi desteklemek yerine onunla yarışır.
Kulaklıkta bir referansla çalış: ana kayıt ve armoni için basit bir klavye notası. Her seferinde tek bir armoni hattı öğren ve birkaç tekrarla kaydet. Ünlülerin biçimini bilerek seç ki yığındaki herkes "u" ya da "a" sesini aynı şekilde söylesin. Seansların arasında sesini dinlendir. Yorgun sesler alçalır.
Her katmanı kaydettikten sonra onu önce ana vokalle birlikte, sonra tek başına dinle. Tek başına tuhaf gelse de birlikte yerine oturuyorsa bu normaldır.
Ne zaman az daha iyidir
Nakarat, öncesindeki kıta çıplak olduğunda yükselir. Şarkının her bölümünde yığılmış vokaller varsa hiçbir şey öne çıkmaz. İlk kıtayı yakın ve kuru tut, ilk nakaratta bir ikileme kullan, ikincisinde armoni ekle, sonuncusunda hepsini devreye al.
Bazen son kelimelerin üzerinde tek bir yüksek dize, ses duvarından daha güçlüdür. Back vokalleri sessize al ve nakaratı onlarsız dinle. Şarkı onları aramıyorsa, çıkar. Acele etme: bir gün ara verip yeniden dinle, çünkü dinlenmiş kulakla hatalar daha net seçilir.