Reverb ve delay, kaydedilmiş bir yığın kanalı bir yerde gerçekleşen bir sese çevirir. Aynı zamanda bir miksi bozmanın en hızlı yoludur. Her şeyin üzerinde bir perde olduğunda vokal netliğini kaybeder, davullar bulanır ve alt frekanslar sebepsiz yere ağırlaşır. Çözüm her yerde efekti azaltmak değil. Doğru sesi seçmek, ona şekil vermek ve onu temizlemek.
Kısa reverb mi uzun reverb mi
En önemli ayar sönme süresi, yani kuyruğun kaybolması için geçen süredir. İyi bir kural: şarkı ne kadar yoğun ve hızlıysa kuyruk o kadar kısa olmalı.
- Kısa (bir oda ya da küçük plate, yaklaşık bir saniyeye kadar): sesleri uzağa itmeden gövde ve birleşme katar. Hızlı şarkılara, yoğun aranjmanlara, davullara ve rap vokaline uyar.
- Uzun (bir salon ya da büyük plate, iki saniye ve üzeri): boyut ve duygu katar. Yavaş baladlara, ambient müziğe ve seyrek aranjmanlara uyar, çünkü kuyruğun açılacağı yer vardır.
Kuyruğun nerede bittiğini dinle. Bir sonraki cümle başladığında hâlâ çınlıyorsa, sonraki kelimeleri örtüyordur. Kısalt ya da vokalın altına, boşluklara gizle. Kuyruk bir sonraki notadan çok önce sönüyorsa, uzatabilirsin.
Tür de önemli. Vokalde plate bir klasiktir. Spring gitarlara yakışır. Davulda oda doğal duyulur. Aynı partide iki üç tür dene ve kulağınla seç.
Pre-delay: sesi önde tut
Pre-delay, kuru ses ile onun reverbünün başlangıcı arasındaki kısa boşluktur. Pre-delay olmazsa reverb hemen başlar, ses geriye itilmiş gibi hissedilir ve kelimeler netliğini kaybeder. Başlangıç olarak 20 ila 80 milisaniye ile önce kuru vokal duyulur, mekan arkasında açılır. Temponun 1/16 ya da 1/8 notasına ayarlanmış daha uzun bir pre-delay, sözleri bulandırmadan büyük bir reverb kullanmana izin verir.
Denemek için sert bir ünsüzle başlayan bir kelimeyi dinle. Kelimenin başlangıcını hâlâ net duyuyorsan ayar işe yarıyor demektir.
Send mi insert mi
Hemen her şey için send kullan. Yardımcı kanalda bir reverb oluşturur, onu yüzde yüz wet'e ayarlar ve her enstrümanı istediğin miktarda oraya gönderirsin. Bütün kanallar aynı mekanı paylaşır, bu yüzden miks tutarlı duyulur ve işlemci gücünden tasarruf edersin.
Birçok miks için yalnızca iki üç reverb yeter: davullar için kısa bir oda, vokal için bir plate ve özel anlar için uzun bir salon.
Insert'i, yani doğrudan kanala konan reverbü, sadece bilinçli bir efekt için kullan: bir trampet vuruşunda ters reverb ya da kendi mekanında yaşaması gereken tek bir ses gibi.
Tempoya göre delay süresi
Delay, reverbden daha temizdir, çünkü tekrarlar ayrı ve ritmiktir. Süreyi tempodan ayarla ki yankılar groove'a otursun. Bir dörtlük notanın milisaniye cinsinden uzunluğu 60000'in BPM'ye bölünmesidir.
- 100 BPM'de: dörtlük 600 ms, sekizlik 300 ms, noktalı sekizlik 450 ms, onaltılık 150 ms.
- 120 BPM'de: dörtlük 500 ms, sekizlik 250 ms, noktalı sekizlik 375 ms.
Çoğu eklenti proje temposuyla senkronize olabilir, o yüzden hesaplamana gerek yok. Hızlı bir yankı için sekizlik, ritmik bir sekme için noktalı sekizlik, vokalde ya da gitarda nostaljik bir slapback için de 80 ila 120 ms civarındaki çok kısa bir ayar kullan.
Feedback'i düşük tut ki yankılar birkaç tekrardan sonra sönsün. Vokalde sadece cümlenin son kelimesini yakalayan bir delay, sürekli bir yankıdan çoğu zaman daha iyi duyulur. Send'i otomasyonla yönet, sadece o kelimelerde açılsın.
Efektleri temizle
Yeni başlayanların atladığı adım budur ve miksler tam da bu yüzden bulanır.
- Efekt dönüşlerinin alt kısmını kes. Reverb ve delay dönüşlerine yüksek geçiren filtre (high-pass) koy: yaklaşık 200 ila 400 Hz'den başla. Reverbün alt kısmı, bas ve kickin zaten verdiği ağırlığı ekler.
- Üst frekansları kes. Yaklaşık 6 ila 10 kHz'den itibaren yumuşatmak, kuyruğun hi-hatlar ve sert "s" sesleriyle yarışmasını önler.
- Kuyruğu bastır. Reverb ya da delay dönüşüne bir kompresör koy ve onu vokalden tetikle. Böylece şarkıcı söylerken efekt kısılır, boşluklarda yükselir.
- Sub'ı kuru tut. Kickin alt kısmına, basa ve 808'e reverb yok.
- Mono'da kontrol et. Çok geniş reverbler, parça mono'ya toplandığında incelebilir.
Bu sayılar başlangıç noktalarıdır. Kulakla ayarla.
Farklı türlerde bu nasıl görünür
- Pop ya da balad vokali: yaklaşık bir buçuk iki saniyelik plate, 30 ila 60 ms pre-delay ve yumuşak bir noktalı sekizlik delay.
- Rap ve trap: yakın, çoğunlukla kuru vokal, kısa oda ya da küçük plate ve dize sonlarında delay atışları. Doğaçlama seslere daha fazla efekt verilebilir.
- House ve dans müziği: davulda kısa reverb, el çırpmalarında daha uzun, vokal kuyruğu ise kick ya da sesle bastırılan.
- Akustik ve folk: doğal duyulan bir oda ya da küçük salon. Saz ve tar gibi telli çalgılarda büyük bir dijital salon, enstrümanın zaten verdiği tınıyı bulandırma eğilimindedir.
- Ambient: uzun ve geniş, ama alt frekanslar kesilmiş ve yolda yalnızca birkaç başka katman.
Bitirmeden önce dönüşleri sustur ve miksin hâlâ net olduğunu kontrol et, sonra mono'da ve telefon hoparlöründe dinle.