Kompilyasiya bir neçə artistin mahnılarını bir relizdə toplayır: leyblin nümunə toplusu, bir səhnənin kolleksiyası, xeyriyyə albomu, Novruz üçün mahnılar. Sadə görünür, amma müxtəlif artistlərin birgə relizi istənilən sinqldan daha çox hüquqa, ada və profilə toxunur. Problemlərin çoxu sənədləri ötürməkdən və ya artist sahələrini səhv doldurmaqdan yaranır.
Kompilyasiya nə deməkdir
Kompilyasiya öz barkodu olan bir relizdir, amma içindəki treklərin əsas artistləri fərqli insanlardır. Bir neçə geniş yayılmış növü var:
- Yeni treklər. Leybl və ya kollektiv hələ çıxmamış mahnıları adətən bir mövzu və ya şəhər səhnəsi ətrafında toplayır.
- Artıq çıxmış treklər. Yayımda olan mahnılar yenidən bir yerə yığılır: leyblin ilin ən yaxşıları, mövzu üzrə toplu.
- Qarışıq. Dinləyicini cəlb edən tanış treklərin yanında bir neçə yeni eksklüziv mahnı.
Bunu pleylistlə müqayisə etməyə dəyər. Pleylist sadəcə artıq mövcud treklərə işarə edir, nə icazə, nə kod tələb edir. Məqsədin bəyəndiyin mahnıları göstərməkdirsə, pleylist daha asan alətdir. Kompilyasiya isə sənə öz relizin lazım olanda məna kəsb edir: leyblinin adını daşıyan, layihə kimi təbliğ edə biləcəyin və içindəki insanlara gəlir gətirən bir reliz.
Hər artistdən icazə al
Başqalarının səs yazılarını buraxırsan, ona görə hər masterin sahibindən yazılı icazə lazımdır. Müstəqil artist üçün bu adətən artistin özüdür. Trek leyblə bağlıdırsa, icazəni leybl verməlidir.
Razılaşma qısa ola bilər, amma bunları əhatə etməlidir:
- hansı trek, dəqiq hansı versiya
- kompilyasiya harada və nə qədər müddətə yayımda qalacaq
- gəlir necə bölünür və hesabatlar nə qədər tez-tez ötürülür
- tanıtım üçün artistin adından və şəklindən istifadə etmək olarmı
- sonradan relizi yayımdan çıxarmaq və ya dəyişiklik etmək kimin işidir
Mahnının müəllif tərəfi də vacibdir. Kompilyasiya mahnını kimin yazdığını dəyişmir və müəllif məlumatları düzgün qalmalıdır. Trekdə sempl varsa, artist onun icazəsinin alındığını təsdiqləməlidir. İstənilən distribyutor, o cümlədən CULT, göndərdiyin bütün audio və kover üzərində hüququn və ya icazən olduğunu təsdiqləməyi istəyir. Kompilyasiya üçün bu, içindəki hər artistdən icazə deməkdir, hətta onlar dostun olsa belə.
Various Artists və platformalar kompilyasiyanı necə göstərir
Əksər platformalarda əsas artistləri fərqli olan kompilyasiya reliz səviyyəsində "Various Artists" kimi göstərilir, hər trek isə öz artistini saxlayır. Platformalar relizin bir adamın profilinə düşməsinin qarşısını belə alır.
Buradan bir neçə praktik qayda çıxır:
- Bütün artistləri reliz səviyyəsində əsas artist kimi yazma. Səkkiz əsas artistli reliz hər profildə qarışıqlıq yaradır.
- Görünsün deyə leyblinin adını artist sahəsinə yazma. Leybl adının yeri leybl sahəsidir.
- "Various Artists" yazısını heç vaxt trek artisti kimi istifadə etmə. Hər trekin real ifaçısı var.
- Forma imkan verirsə, relizi kompilyasiya kimi işarələ.
Dəqiq qaydalar platformadan platformaya fərqlənir və zamanla dəyişir, ona görə distribyutorunun aktual tələblərinə əməl et. Bir də nəzərə al ki, platformalar yalnız artıq mövcud mahnıları yenidən qablaşdıran relizlərə, məsələn, ümumi "ilin hitləri" toplularına getdikcə daha sərt yanaşır və onları dublikat kimi rədd edə bilər. Aydın ideyası və real icazələri olan kompilyasiyanın yolu xeyli asandır.
Kodlar və artıq çıxmış treklər
Kompilyasiya hər reliz kimi öz UPC kodunu alır. Trek kodları isə audiodan asılıdır:
- Artıq çıxmış və eyni versiyada istifadə edilən trek mövcud ISRC kodunu saxlayır. Onu hər artistdən soruş.
- Yeni səs yazısı və ya fərqli versiya, məsələn, qısaldılmış variant və ya remaster yeni ISRC tələb edir.
Aldığın audionu xəbərsiz dəyişmə. Kompilyasiya üçün qısa versiya istəyirsənsə, bunu artistlə razılaşdır və öz kodu olan yeni versiya kimi rəftar et. Yeni eksklüziv treklərdə vaxtı da əlaqələndir: artist eyni mahnını sinql kimi də buraxmaq istəyirsə, hansının əvvəl çıxacağını qərara alın və eyni səs yazısı üçün hər iki relizdə eyni ISRC işlənsin.
Hər trek düzgün profildə olsun
Kompilyasiyalarda ən çox rast gəlinən səhv trekin başqa artistin səhifəsinə düşməsidir. Hər artistin adı onun mövcud profillərindəki kimi yazılmalıdır: eyni hərflər, eyni boşluqlar, eyni əlifba. Artistlərdən birinin platformada adaşı varsa, profil linklərini topla və relizlə birlikdə distribyutora ötür.
Təsəvvür et ki, Gecə Qatarı Records qış kompilyasiyası üçün Bakıdan səkkiz elektron prodüser toplayır. Prodüserlərdən biri Spotify-da adını latın hərfləri ilə yazır, köhnə relizlərində isə kiril hərfləri ilə. Göndərməzdən əvvəl leybl hər prodüserdən profil linklərini və adın dəqiq yazılışını istəyir. Reliz günündən sonra isə kimsə səkkiz profilin hamısını yoxlayır ki, hər trek öz yerində olsun.
Gəliri bölmək və hesabatları paylaşmaq
Stream hesabatları trek-trek, ISRC üzrə gəlir, ona görə gəliri treklər üzrə bölmək asandır: hər artist öz mahnısının qazancını alır, razılaşmaya görə leyblə düşən pay çıxılmaqla. Bəzi kollektivlər işi sadələşdirmək üçün bərabər payları üstün tutur. Relizdən əvvəl yazıya alınıbsa, hər iki variant işləyir.
Hesabatları nə qədər tez-tez və hansı formada ötürəcəyini qərara al, hər ödənişin qeydini saxla. Aydın hesabatlar artistlərin növbəti kompilyasiyana "hə" deməsinin əsas səbəbidir.