Mahnında brendi və ya məşhur adamı çəkmək olarmı? Sözlərdə adətən olar, adda bir az ehtiyatla, koverdə isə ən çox ehtiyatla. Qaydalar ölkədən ölkəyə dəyişir və bu, hüquqi məsləhət deyil, ümumi məlumatdır. Amma bir neçə sadə fərq çox vaxt səni problemdən qoruyur.
Sözün içində ad çəkmək
Mahnılar həmişə nələrisə adı ilə çəkib: maşını, ayaqqabını, şəhəri, futbolçunu, müğənnini. "Köhnə Jiquli ilə dənizə getdim" və ya "Nora Cola-nın qırmızı gödəkçəsini geyinmişdi" kimi sətir dünyanı təsvir edir. Əmtəə nişanı hüququ əsasən başqa şirkətlərin alıcını məhsulun kim tərəfindən istehsal edildiyi və ya kim tərəfindən dəstəkləndiyi barədə çaşdırmasının qarşısını almaq üçündür. Mahnıda məhsulu sadəcə adı ilə çəkən sətir bunu etmir.
Risk bir neçə vəziyyətdə artır:
- Real şəxs və ya şirkət haqqında yalan və zərərli şey deyirsən. Adı çəkilən adama hörmətsizlik və ya ittiham böhtan və ya təhqirə dair qanunlara düşə bilər, bəzi ölkələrdə bu ciddi məsələdir.
- Brend sənə pul ödəyib və ya pulsuz məhsul verib ki, onu çək. Onda bu reklamdır və bir çox yerdə bu barədə açıq demək lazımdır.
- Başqa mahnıdan, şüardan və ya reklam melodiyasından sitat gətirirsən, o da müəllif hüququ ilə qorunur. Qısa çəkmək bir şeydir, kiminsə reklam mahnısını oxumaq başqa.
Bunların heç biri yoxdursa, sözdə brend və ya ad adətən az risklidir.
Ad isə ayrı məsələdir
Ad tək başına dolaşır. Mağaza siyahılarında, axtarış nəticələrində və pleylistlərdə mahnının qalan hissəsindən ayrı görünür. Yalnız məşhur brend adından və ya yalnız məşhur adamın adından ibarət başlıq, əslində olmayan rəsmi əlaqə təəssüratı yarada bilər və şikayətlər məhz buradan gəlir.
Adın axtarış tərəfi də var. Başqa artistin adını və ya "filankəsin üslubunda" yazısını onun auditoriyasını tutmaq üçün heç vaxt adda işlətmə. Mağazalar bunu yanıldıcı metadata sayır və relizin geri qaytarıla bilər.
Adda məşhur adı doğrudan da saxlamaq istəyirsənsə, mahnının onunla əlaqəsini aydın və hörmətli et, həm də o adam və ya şirkət başlığı koverinlə yanaşı oxusa, rahat olub-olmayacağını düşün.
Kover insanların ilk baxdığı yerdir
Kover relizin ən görünən hissəsidir və marketinqə ən çox bənzəyən hissədir. Buna görə koverdəki loqolar, məhsul şəkilləri və real adamların fotoları imtina və şikayətlərin ən çox rast gəlinən mənbəyidir.
- Loqo və brend dizaynı: yazılı icazən yoxdursa, koverə qoyma.
- Məşhur adamın fotosu: iki şey işləyir. Fotonun müəllif hüququ fotoqrafa məxsusdur, bir çox ölkədə isə adamın öz görüntüsü, adı və obrazı üzərində də hüququ var, xüsusən kommersiya istifadəsində.
- Təsadüfi brend: öz fotonun küncündəki şüşə, əsas obyekti loqo olan şəkildən fərqlidir. Şübhə varsa, kadrı dəyiş və ya bulanıqlaşdır.
Ən sadə kover özünün hazırladığıdır: öz fotonun, öz rəsmin, öz dizaynın, istifadə etməyə icazən olan şriftlərlə. CULT portalında göndərəndə bütün audio, kover və materiallara sahib olduğunu və ya icazən olduğunu təsdiqləyirsən, başqasının loqosu və ya üzü olan kover isə yoxlamanın dəyişiklik istəyə biləcəyi hallardandır.
Tribut, parodiya və "sadəcə fan mahnısı"
Fanlar çox vaxt hörmətli tributun təhlükəsiz olduğunu düşünür. Bəzən belədir, amma bunu etiket həll etmir. Əsl önəm daşıyan nə etdiyindir: adı təsvir üçün işlədirsən, yoxsa satmaq üçün? Fotosundan istifadə edirsən? Onun təsdiqlədiyini düşündürürsən?
Parodiya və tənqidə bəzi ölkələrdə digərlərindən çox qorunma verilir, ona görə "parodiya" sözünü qalxan kimi saxlama. Layihən məşhur adın üstündə qurulubsa, bunu yoxlamaq üçün səbəb say.
Hüquqşünasa nə vaxt müraciət etmək lazımdır
Buraxılışdan əvvəl qısa məsləhət, ondan sonrakı mübahisədən xeyli ucuz başa gəlir. Ölkəndəki hüquqşünasla danış, əgər:
- Ad və ya kover brendi, loqonu, real adamın adını və ya üzünü işlədirsə.
- Brend relizə hər hansı ödənişli və ya sponsorluq formasında qarışıbsa.
- Sözlərin adı çəkilən şəxs və ya şirkət barədə zərərli sayıla biləcək iddialar irəli sürürsə.
- Sənin olmayan adla və ya dizaynla merç satmağı planlaşdırırsansa.
- Hüquqşünasdan, leyblədən və ya brenddən məktub almısansa. Onu görməzdən gəlmə, hirsli cavab da yazma.
Sözləri, adı və kover işini götür və bir aydın sual ver.
Göndərməzdən əvvəl tez yoxlama
- Adda və ya koverdə hər hansı brend və ya şəxs var?
- Kimsə bu relizin onlarla rəsmi əlaqəli olduğunu düşünə bilərmi?
- Real şəxs və ya şirkət barədə dediyim hər şey doğru və hörmətlidirmi?
- Koverdəki hər foto, loqo və şrift üçün icazəm var?
Birinci iki suala "hə" və ya son ikisinə "əmin deyiləm" cavabı verirsənsə, dayan və bunu relizdən sonra yox, əvvəl düzəlt.