Evdə məhdud büdcə ilə miks edirsənsə, gec-tez bu sual qarşına çıxır: pulu studiya monitorlarına xərcləyim, yoxsa yaxşı qulaqlığa? Düzgün cavab avadanlıqdan çox, işlədiyin otaqdan asılıdır. İkisi ilə də hər yerdə yaxşı səslənən miks etmək olar, ikisi də zəif tərəflərini bilməsən səni aldada bilər.
Qulaqlığın güclü tərəfləri
Qulaqlıq otağı aradan çıxarır. Divarlar, mebel və ya yataq otağının forması səsə nə edirsə etsin, bu sənin qulağına çatmır. Bir çox ev prodüseri üçün təkcə bu səbəb qulaqlığı daha dəqiq alətə çevirir.
Qulaqlıq qiymətinə görə çoxlu detal verir, gecə heç kimi narahat etmədən işləməyə imkan yaradır və səninlə hər yerə gedir. Beləcə miksi evdə də, dostunun studiyasında da, yolda da eyni cür eşidirsən.
İki əsas növ var. Qapalı qulaqlıq səsi nə içəri buraxır, nə də çölə, ona görə vokal yazısında istifadə olunur. Açıq qulaqlıqdan səs çölə sızır, amma adətən daha təbii səslənir və uzun seanslarda az yorur, buna görə çoxları miks üçün onu seçir. Yalnız bir qulaqlıq ala bilirsənsə və həm də səs yazırsansa, qapalı model praktik seçimdir.
Qulaqlıq harada aldadır
Ən böyük fərq stereo mənzərədədir. Dinamiklə dinləyəndə hər iki qulaq hər iki dinamiki eşidir. Qulaqlıqda isə hər qulaq yalnız öz tərəfini eşidir, ona görə panorama otaqda olduğundan daha geniş və kəskin görünür. Tam sola və ya sağa çəkilmiş alət qulaqlıqda yerində səslənir, dinamikdə isə qəribə şəkildə miksdən ayrı düşür.
Digər tipik tələlər:
- Kiçik detallar böyük görünür. Reverb quyruqları, nəfəslər və arxa plandakı sakit hissələr qulaqlıqda çox aydın eşidilir. Ona görə onları həddindən artıq aşağı sala bilərsən və dinamikdə miks quru çıxar.
- Bası eşidirsən, amma hiss etmirsən. Fiziki hiss olmadan aşağı tezlikləri qiymətləndirmək çətindir, üstəlik hər modelin öz bas xarakteri var.
- Yorğunluq. Qulağa təzyiq və yüksək səs bir-iki saatdan sonra qərarlarını yayındırır.
Otaqdakı dinamikləri təqlid edən plaginlər və ya hər tərəfin səsindən bir az digər qulağa qatan crossfeed ayarı stereo problemini azalda bilər. Bu kömək edir, amma başqa sistemlərdə yoxlamağı əvəz etmir.
Monitorun güclü tərəfləri və otağın ona təsiri
Monitorlar qarşında real stereo mənzərə yaradır, insanların çoxu musiqini məhz belə təsəvvür edir. Panoramanı, dərinliyi, vokalla alətlər arasındakı balansı qiymətləndirmək asanlaşır, uzun seanslar da daha rahat keçir.
Amma monitorun səsi sənə otaqdan keçib çatır və kiçik, akustik işlənməmiş otaq səsi xeyli dəyişir. Bas bəzi nöqtələrdə yığılır, bəzilərində isə az qala yox olur. Sərt divarlar və masanın səthi detalı bulandıran əks-sədalar yaradır. Pis otaqda hətta yaxşı monitor da sənə əslində olmayan bas göstərə bilər və sən səhv yeri kəsib-artırarsan.
Bir neçə sadə addım çox pul xərcləmədən böyük fərq yaradır:
- Monitorları və başını bərabəryanlı üçbucaq şəklində yerləşdir, tvitterlər qulaq hündürlüyündə olsun.
- Onları küncdən uzaq, arxadakı divardan isə bir qədər aralı qoy.
- Masanı qısa divarın yanına, otağın uzununa baxacaq şəkildə qoy və yan divarlar arasında simmetrik otur.
- Sərt səthləri xalça, qalın pərdə və ya dolu kitab rəfi ilə yumşalt. Yan divarlarda ilk əks-səda nöqtələrinə qoyulan uducu panellər istənilən dekordan daha çox kömək edir.
Az büdcədə əvvəl hansını almalı
Otağın kiçikdirsə, başqaları ilə paylaşılırsa, kirayədirsə və ya səs-küylüdürsə, ya da çox vaxt gecə işləyirsənsə, yaxşı qulaqlıqdan başla. Bir keyfiyyətli qulaqlıq pis otaqdakı ucuz monitordan üstündür.
Bir az nizama sala və akustik işləyə biləcəyin normal ölçülü otağın varsa, monitor öz dəyərini doğruldur. Qulaqlığı yenə də saxla: ikisindən də istifadə edəcəksən.
Hər iki halda iki ucuz alət əvəzinə bir yaxşı alətə pul xərclə və onu yaxşı öyrən. Qulaqlığının bası necə təqdim etdiyini dəqiq bilmək etibar etmədiyin üç sistem arasında gəzişməkdən dəyərlidir.
Miksi bir neçə sistemdə yoxla
Heç bir sistem bütün həqiqəti demir. Miksi bitmiş saymazdan əvvəl dinləyicilərinin istifadə etdiyi cihazlarda qulaq as:
- telefonun dinamiki
- ucuz qulaqcıqlar
- avtomobil dinamikləri
- noutbuk və ya kiçik Bluetooth kolonka
- DAW-dakı mono düyməsi
Bu yoxlamalarda dərhal nəyisə dəyişmək əvəzinə qeyd apar. Vokal telefonda da, maşında da, qulaqcıqda da itirsə, bu real problemdir. Yalnız bir sistemdə qəribə səslənirsə, yəqin ki, səbəb elə həmin sistemdir.
Öz janrından iki-üç çıxmış mahnı ilə müqayisə et, amma onların səs ucalığını öz miksinə bərabərləşdir ki, daha uca olan avtomatik olaraq daha yaxşı görünməsin.
Hər iki halda işləyən sadə qayda
Kirayə mənzildə işləyən bitmeyker Kamil Ray trekin böyük hissəsini açıq qulaqlıqda, dinamikləri təqlid edən plaginlə miksləyir. Gündüz balansı kiçik monitorlarda aşağı səslə yoxlayır, səhəri gün isə dincəlmiş qulaqla maşında dinləyir. Maşındakı qeydləri bir qısa siyahıya yığır və sonsuz xırdalıqla oynamaq əvəzinə hamısını bir seansda düzəldir.
Avadanlıqdan çox iş qaydası vacibdir: yaxşı tanıdığın bir əsas sistemdə işlə, bir neçə başqasında yoxla, fasilə ver və səsi orta səviyyədə saxla. Qulaqların studiyanın ən bahalı hissəsidir və əvəzini tapa bilməyəcəyin yeganə hissədir.