Relizi striminq platformalarından silmək bir düymə kimi görünür. Əslində elə deyil. Silinmə mahnını çatdığı hər yerdən götürür və orada qazandığı şeylərin çoxu sonradan fikrini dəyişsən belə geri qayıtmır. Bunu istəməzdən əvvəl nəyi itirdiyini və başqa hansı yolların olduğunu dəqiq bilmək lazımdır.
Silinmə necə işləyir
Sən distribyutorundan relizi silməyi xahiş edirsən. Distribyutor hər platformaya, relizi çatdırdığı eyni kanallarla, silinmə göstərişi göndərir. Hər platforma da bu göstərişi öz qrafiki ilə emal edir.
Ona görə mahnı nadir hallarda hər yerdən eyni gündə yox olur. Bir servisdən artıq silinib, digərində isə hələ çalınır. Bəzi tətbiqlər məlumatı yenilənənə qədər onu bir müddət göstərməyə davam edir. Fanatların oflayn yüklədiyi nüsxələr isə tətbiq serverlə əlaqə saxlayan kimi işləməz olur.
Silinmə fasilə düyməsi deyil. Emal olunandan sonra reliz həmin platformadan gedir. Onu geri qaytarsan, istənilən yeni reliz kimi yenidən çatdırılma yolunu keçir.
Mahnı ilə birlikdə nələr yox olur
Zərərin çoxu axtarmayana qədər görünmür:
- Pleylistlər. Trek redaksiya və alqoritmik pleylistlərdən çıxır. Dinləyicilərin öz pleylistlərində isə adətən əlçatmaz kimi görünür və ya tamam itir. Mahnı sonra qayıtsa belə, kuratorlar onu öz-özünə geri əlavə etməyəcək.
- Kitabxanalar. Mahnını və ya albomu yadda saxlayan hər kəs onu kitabxanasında itirir.
- Dinləmə sayı və reliz səhifəsi. Səhifə, sayğac və relizin profilindəki yeri yox olur. Bu, ən çox dinlənən treklərindən biri idisə, profilin indi başqa mahnı ilə açılır.
- Linklər. Bioqrafiyada, postlarda, mətbuat yazılarında, afişadakı QR kodda paylaşdığın hər link indi xətaya və ya boş səhifəyə aparır.
- Qısa videolar. TikTok, Instagram və ya Shorts səs kitabxanasından mahnını götürən videolar platformadan asılı olaraq səsini və ya səs səhifəsini itirə bilər.
- YouTube. Art Track Topic kanalından yox olur, Content ID də həmin yazıya iddia qaldırmağı dayandırır.
- Tövsiyə tarixçəsi. Alqoritm olmayan mahnını tövsiyə edə bilməz, ona görə toplanmış məlumat da sənin üçün işləməz olur.
Nələr qalır
Artıq baş vermiş streamlərin pulu itmir. Hesabatlar gecikmə ilə gəlir, ona görə silinmədən əvvəlki həftələrin qazancı sonrakı hesabatlarda görünə bilər. CULT-da hər hesabat mənbəyini və dövrünü göstərir, beləcə həmin streamlərin hansı dövrə aid olduğunu asanlıqla görürsən.
Hüquqların da səndə qalır. Silinmə mahnının harada əlçatan olduğunu dəyişir, kimə məxsus olduğunu yox. WAV faylını, koveri, ISRC və UPC kodlarını arxivində saxla. Eyni yazını nə vaxtsa yenidən buraxsan, köhnə ISRC kodunu işlətmək platformalara onu tanımağa kömək edir. Amma köhnə pleylist yerləri və köhnə reliz səhifəsi adətən əvvəlki kimi qayıtmır.
Yaxşı və pis səbəblər
Bəzi hallar həqiqətən silinmə tələb edir:
- Hüquq problemi: icazəsiz sempl, lisenziyasız kover, artıq hüququn olmayan bit, relizə heç vaxt razılıq verməyən həmmüəllif.
- Hüquqi tələb və ya müqavilə, məsələn, mahnını özü buraxacaq leyblə imzaladığın razılaşma.
- Başqa yolla düzəlməyən dublikat reliz və ya yanlış artist profilindəki reliz.
Digərləri isə adətən yox:
- Az stream. Mahnını silmək heç nəyi sıfırlamır, alqoritm qarşısında "təmiz vərəq" də vermir.
- Utanmaq. Köhnə mahnılar nadir hallarda zərər verir. Yeni dinləyici səni son işinə görə qiymətləndirir.
- Yeni təşviq üçün yenidən buraxmaq. Yenidən yüklənən eyni mahnı dublikat sayıla bilər, üstəlik orijinalın toplandığı məlumat da itir.
- Hərf səhvi və ya yanlış janr. Bu, çox vaxt metadata yeniləməsi ilə düzəlir.
Əvvəlcə bunları sına
- Metadatanı düzəlt. Reliz çıxandan sonra nəyin dəyişdirilə biləcəyini soruş. Ad, kreditlər və janr çox vaxt heç nə silmədən düzəlir, cari qaydaları yoxla.
- Yanına yeni versiya burax. Remaster, akustik və ya yenidən yazılmış versiya öz ISRC kodunu alır, orijinal isə tarixçəsini saxlayır.
- Qoy yerində qalsın. Köhnə mahnını təbliğ etmə, diqqəti yeni relizlərə yönəlt, məsələn, Spotify-da artist seçimi ilə.
- Silmək yerinə hüququ həll et. Bəzən semplin icazəsini və ya koverin lisenziyasını sonradan da almaq olur. Bu, relizi itirməkdən qat-qat yaxşıdır.
- Distribyutoru dəyişirsən? Yeni nüsxə hər yerdə açılana qədər köhnəsini saxla, sonra köhnəni sil.
Leyla Mirzə ilk EP-sini bəyənmirdi və onu silmək istəyirdi. Bunun əvəzinə onu yerində saxladı, linkini paylaşmağı dayandırdı və hər yerdə yeni sinqlını önə çəkdi. Bir il sonra o EP vasitəsilə onu tapan bir neçə fanat hələ də dinləyici statistikasındadır.
Silməyə qərar versən
- Silinmənin həqiqətən yeganə yol olduğuna əmin ol.
- Əvvəlcə əməkdaşlarına, həmmüəlliflərə və payı olan hər kəsə xəbər ver.
- Yerinə yeni reliz gələcəksə, orijinalı silməzdən əvvəl onun yayımlanmasını gözlə.
- Hər linki yenilə: bioqrafiya, sayt, YouTube təsvirləri, bərkidilmiş postlar.
- Faylları, kodları və kreditləri arxivində saxla.
- Sonrakı günlərdə mahnının hər yerdən getdiyini yoxla və əvvəlki dövrlərin hesabatlarını izləməyə davam et.