Vəfat etmiş artistin yazılarını buraxmaq əsasən icazə məsələsidir. Yazının sahibi kimsədir, mahnının sahibi başqa kimsədir və onları yaradan adam artıq heç nə imzalaya bilmir. Yükləmə düyməsinə toxunmazdan əvvəl bu adamların kim olduğunu öyrən və onların razılığını yazılı şəkildə al.
Bu ümumi məlumatdır, hüquqi məsləhət deyil. Miras və müəllif hüququ qanunları ölkədən ölkəyə fərqlənir, ona görə mürəkkəb məsələlərdə yerli qaydaları bilən hüquqşünasla danış.
Hüquqlar kimdədir
Bir mahnı adətən bir neçə ayrı hüquq daşıyır və onlar həmişə eyni adama məxsus olmur.
- Master yazı. Bu, real yazılmış səsdir. O, artistə, leyblə və ya sessiyanın pulunu ödəyən prodüserə, studiyaya məxsus ola bilər. Öz hesabına işləyən müstəqil artistdə master çox vaxt varislərə keçir, amma leybl müqaviləsi bunu tamamilə dəyişə bilər.
- Mahnının özü. Melodiya və sözlər müəlliflərə, çox vaxt isə naşirə məxsusdur. Artist kimsə ilə birlikdə yazıbsa, həmmüəllif öz payını saxlayır. Varislər adətən yalnız vəfat etmiş artistin payını miras alır.
- Digər iştirakçılar. Sessiya musiqiçiləri, featuring qonaqlar və prodüserlər kredit, gəlirdən pay və ya yazının necə istifadə olunacağına dair söz haqqı verən razılaşmalara malik ola bilər.
- Ad və görüntü. Bir çox ölkədə artistin adından, fotosundan və görüntüsündən kommersiya məqsədilə istifadəni ailə idarə edir. Qaydalar fərqlidir, ona görə portret üzərində kover qurmazdan əvvəl soruş.
Fayllara sahib olmaq hüquqlara sahib olmaq deyil. Dost, keçmiş qrup yoldaşı və ya studiya mühəndisi demonun yeganə nüsxəsini saxlaya bilər, amma dərc etmək hüququ yoxdur.
İcazəni addım-addım almaq
- Kimin qərar verə biləcəyini müəyyən et. Vəsiyyət varsa, icraçı və ya göstərilmiş nümayəndə mirasın adından danışır. Bir neçə varis varsa, hamısının və ya qanunla qərar vermək səlahiyyəti olan şəxsin razılığını al.
- Köhnə müqavilələrə bax. Leybl, naşir, prodüser və əməkdaşlıq razılaşmalarını axtar. Illər əvvəl yazılmış yazı kimsənin xatırlamadığı sövdələşməyə bağlı ola bilər.
- Yazılı rəsmiləşdir. Nəyin buraxılacağını, kover və kreditləri kimin təsdiqləyəcəyini, gəlirin necə bölünəcəyini və hesabatı kimin alacağını yaz. Sadə imzalanmış kağız şifahi "buyur, burax"dan qat-qat yaxşıdır.
- Nüsxələri saxla. Distribyutor və ya platforma hüquqların kimdə olduğunu soruşa bilər və sən cavab verə bilməlisən.
Relizi CULT-a göndərəndə bütün audio, kover və materiallara sahib olduğunu və ya onlar üçün icazən olduğunu təsdiq edirsən. Vəfatdan sonrakı reliz üçün bu icazə məhz yuxarıdakı addımlardan çıxan yazılı razılaşmadır.
Nəyi buraxmaq lazımdır
Yayımlanmamış demolar, canlı yazılar və bitməmiş treklər cazibədardır, amma hər yazı eşidilmək üçün nəzərdə tutulmayıb. Artistin işini tanıyanlardan soruş: onlar bunu bitmiş sayırdılarmı? Artistin bəyənməyəcəyi kobud ifa sükutdan daha çox onun xatirəsinə xələl gətirə bilər.
Trekin üzərində işləyib tamamlasan və ya bərpa etsən, yeni overdublar, miks və ya mastering əlavə etsən, bunu dürüst yaz. "2019-da evdə yazılıb, 2026-da tamamlanıb" dinləyicini adi studiya relizi düşünməyə yönəltməkdən yaxşıdır. Nəsə əlavə edən hər kəsi kreditə yaz və yeni yaradılmış və ya dəyişdirilmiş materialı heç vaxt artistin yazdığı kimi təqdim etmə.
Relizi necə rəsmiləşdirmək
- Artist adını əvvəlki relizlərdəki kimi yaz ki, musiqi ikinci profil yaratmasın, mövcud artist səhifəsinə qoşulsun.
- Bütün iştirakçıları kreditlərə yaz: müəlliflər, musiqiçilər, işi tamamlayan prodüser.
- Fayda verirsə, versiya sahəsindən istifadə et, məsələn "Demo" və ya "Live 2018".
- Koverdə istifadə olunan hər foto üçün fotoqrafdan və ya hüquq sahibindən icazə al.
- Materialın harada və nə vaxt yazıldığı haqqında qısa, hörmətli qeyd əlavə et.
Vaxt da önəmlidir. İldönümündə çıxan reliz mənalı ola bilər, ya da fürsətdən istifadə kimi görünə bilər. Bunu ailə ilə birlikdə həll et.
Ailə mübahisələrinin qarşısını almaq
Mübahisələr adətən heç nə yazılı olmayanda başlayır. Varislər ümumiyyətlə buraxmaq barədə fikir ayrılığına düşür, biri nəzarəti öz üzərinə götürür, keçmiş həyat yoldaşı ortaya çıxır və ya həmmüəlliflər relizi sosial şəbəkədən öyrənir.
- Ailənin adından imza atan bir nümayəndə müəyyən et.
- Gəlirin necə bölünəcəyini ilk ödənişdən sonra yox, ilk relizdən əvvəl razılaşdır.
- Aydın qeydlər apar. CULT panelindəki hesabatlarda mənbə və dövr göstərilir, bu da ailəyə nə gəldiyini və haradan gəldiyini göstərməyi asanlaşdırır.
- Ailə və ya həmmüəlliflər razılaşmırsa və məsələ həll olunmayıbsa, gözlə. Platforma hüquq iddiasından sonra relizi sildirə bilər, vəfat etmiş artist haqqında açıq mübahisə isə hamıya, ən çox da musiqiyə zərər verir.
Vəfatdan sonrakı reliz yaxşı edilibsə, yavaş layihədir: aydın sahiblər, yazılı icazə, dürüst kreditlər və qayğı notu. Bunlara sərf etdiyin vaxt yazıların həmişəlik qalmasına imkan verir.