Pinterest'te ya da arama sonuçlarında şarkına birebir uyan bir görsel buldun. İnternetten bulduğun fotoğrafı şarkı kapağı yapmak, hele ilk single için, zararsız görünüyor. Oysa bu, yayınların geri gönderilmesinin en yaygın sebeplerinden biri. Kontrolden geçse bile aylar sonra telif şikâyeti ve kaldırma olarak geri dönebilir.
İnternetteki her fotoğrafın bir sahibi var
Fotoğraf çekildiği andan itibaren telif hakkıyla korunur. Onu kimin kullanabileceğine fotoğrafçı ya da haklarını devrettiği kişi karar verir. Görselin profesyonel bir portfolyoda, haber sitesinde, duvar kâğıdı sitesinde ya da birinin Instagram hesabında olması bunu değiştirmez.
Doğru olmayan bazı yaygın inanışlar:
- "Google'da var, demek ki herkesin." Arama motorları görselleri gösterir, lisans vermez.
- "Fotoğrafçının adını yazarım." Bu kibar bir davranış ama izin değil.
- "Çok değiştirdim." Kırpmak, filtre ya da yazı eklemek başkasının fotoğrafını kullandığın gerçeğini değiştirmez. Ciddi bir düzenleme genelde türev bir eser ortaya çıkarır, onun için de izin gerekir.
- "Küçük bir yayın sonuçta." Kurallar ilk single için de büyük bir albüm için de aynı.
Fotoğraftaki insanların da hakları var
Görselde tanınabilir biri varsa, fotoğrafçının izni işin yalnızca yarısıdır. Birçok ülkede insanların kendi görüntülerinin kullanımı üzerinde hakları vardır, özellikle ticari kullanımda. Kapak ise ticaridir, çünkü müziğini satar.
İnsanları ticari amaçla çeken fotoğrafçılar genelde imzalı bir model izni (model release) alır. Kendi kapağın için fotoğrafçı tutuyorsan model çoğu zaman sensin ve iş kolaylaşır. Karede bir arkadaşın, bir dansçı ya da bir çocuk varsa yazılı onay al. Ünlü birinin fotoğrafı, tanınmış bir sanat eseri ya da marka logosu ek sorunlar getirir. Mağazalar, yayında yer almayan birinin katkısı varmış izlenimi veren kapakları sık sık reddeder.
Stok fotoğraflar: lisansı oku
Stok kütüphaneler meşru bir kaynak, ama "stok" her şey serbest demek değil. Lisanslar farklıdır, indirmeden önce kontrol et.
- Sadece editoryal kullanım için olan görseller kapak gibi ticari bir üründe kullanılamaz. Bunlarda genelde haber olayları, kamusal alanlar, insanlar ya da markalar olur.
- Standart lisanslar genelde bir üründe kullanıma izin verir, ama bazıları baskı adedini, merch'ü ya da yeniden satışı sınırlar. Kapakla tişört bastırmayı düşünüyorsan bunu da kontrol et.
- Ücretsiz fotoğraf sitelerinin kendi şartları var. Çoğu ticari kullanıma izin verir ama bazı kullanımları yasaklar. Bazı görselleri oraya sahibi olmayan kişiler de yükler.
- Münhasır kullanım nadir ve pahalıdır. Aynı stok fotoğrafı başkası da kendi kapağında kullanabilir ve bazı sanatçılar bunu sonradan öğrenir.
Lisansın bir kopyasını, indirme makbuzunu ve görselin bilgilerinin olduğu sayfayı sakla. Biri sorarsa birkaç dakikada gösterebilirsin.
Mağazalar ve dağıtım servisleri bu kapakları neden reddeder
Dağıtım servisleri kapakları kontrol eder, çünkü mağazalar da kontrol eder. Yayınları inceleyen bir ekip çok kullanılan bir stok görseli, bir film karesini ya da fotoğrafçının filigranını tanıyabilir, ters görsel araması da birkaç saniye sürer. Haklar net değilse en güvenli cevap başka bir kapak istemektir.
CULT'ta ekip her yayını platformlara gitmeden önce inceler. Kapak soru işareti doğurursa istenen değişikliği portalda görürsün. Yayın haftasında bu can sıkıcıdır, ama şarkı yayına girdikten sonra gelen bir şikâyetten çok daha iyidir. Telif şikâyeti yayının kaldırılması, kapağın her yerde değiştirilmesi ve fotoğrafçının talebiyle senin uğraşman anlamına gelebilir.
Teknik kuralları da unutma. Mağazalar temiz, kare ve yüksek çözünürlüklü bir görsel bekler, CULT ise tam 3000 × 3000 piksel JPG ister. Bir siteden kaydedilmiş küçük bir fotoğraf bu boyuta büyütüldüğünde genelde gözle görülür şekilde bulanıklaşır.
Güçlü bir kapağı güvenli yoldan yapmak
Gerçekten sana ait bir kapak için büyük bütçe gerekmez.
- Kendin çek. Gün ışığında bir telefon, sade bir duvar ve net bir fikir güçlü bir portre kapağı çıkarabilir.
- Fotoğrafçı bir arkadaşınla çalış ve kısa bir mesajla da olsa fotoğrafı kapak ve tanıtım için kullanabileceğini yazıya dök.
- Bir illüstratör ya da tasarımcıyla çalış. İşi nerede ve ne için kullanabileceğini yazılı olarak netleştir.
- Stoku doğru kullan. Ticari lisans seç, kanıtını sakla ve görseli tipografi ve renkle senin olacak kadar değiştir.
- Tipografik bir kapak yap. Renkli bir zemin üzerinde güçlü bir yazı, bir fotoğraftan daha akılda kalıcı olabilir.
Kapak zaten yayındaysa
Kullanma hakkın olmayan bir fotoğrafla zaten bir şey yayınladıysan şikâyet gelmesini bekleme. Ya sahibine ulaşıp yazılı izin iste ya da yeni bir kapak hazırlayıp değiştir. Yayındaki bir şarkının kapağının nasıl değiştirildiğini dağıtım servisine sor, çünkü bu genelde yeniden incelemeden geçer ve her yerde güncellenmesi zaman alır.