Pinterest-də və ya axtarışda elə bir şəkil tapdın ki, mahnıya tam uyğundur. İnternetdən tapılan fotonu kover kimi istifadə etmək, xüsusən ilk sinql üçün, zərərsiz görünür. Əslində bu, relizlərin geri qaytarılmasının ən çox rast gəlinən səbəblərindən biridir. Yoxlamadan keçsə belə, aylar sonra şikayət və silinmə kimi geri qayıda bilər.
İnternetdəki hər fotonun sahibi var
Foto çəkildiyi andan müəllif hüququ ilə qorunur. Ondan kimin istifadə edə biləcəyinə fotoqraf və ya hüquqlarını verdiyi şəxs qərar verir. Şəklin peşəkar portfolioda, xəbər saytında, divar kağızı saytında və ya kiminsə Instagram səhifəsində olması heç nəyi dəyişmir.
Doğru olmayan bir neçə geniş yayılmış fikir:
- "Google-da var, deməli hamınındır." Axtarış sistemləri şəkilləri göstərir, onlara lisenziya vermir.
- "Fotoqrafın adını yazaram." Bu nəzakətlidir, amma icazə deyil.
- "Çox dəyişmişəm." Kəsmək, filtr qoymaq və ya üstünə yazı əlavə etmək yenə də başqasının fotosundan istifadədir. Ciddi redaktə adətən törəmə əsər yaradır, onun üçün də icazə lazımdır.
- "Kiçik relizdir də." Qaydalar debüt sinql üçün də, böyük albom üçün də eynidir.
Fotodakı insanların da hüququ var
Şəkildə tanınan insan varsa, fotoqrafın icazəsi işin yalnız yarısıdır. Bir çox ölkədə insanın öz təsvirinin istifadəsi üzərində hüququ var, xüsusən kommersiya istifadəsində. Kover isə kommersiya məqsədlidir, çünki musiqini satır.
İnsanları kommersiya üçün çəkən fotoqraflar adətən model razılığı (model release) imzalatdırır. Öz koverin üçün fotoqraf tutursansa, model çox vaxt elə sənsən və iş sadələşir. Kadrda dostun, rəqqasə və ya uşaq varsa, yazılı razılıq al. Məşhur insanın fotosu, tanınmış sənət əsəri və ya brend loqosu əlavə problem yaradır. Mağazalar relizdə olmayan kiminsə iştirakını ima edən koverləri tez-tez rədd edir.
Stok fotolar: lisenziyanı oxu
Stok kitabxanalar qanuni mənbədir, amma "stok" hər şey olar demək deyil. Lisenziyalar fərqlidir, yükləməzdən əvvəl yoxla.
- Yalnız redaksiya istifadəsi (editorial) üçün olan şəkillər kover kimi kommersiya məhsulunda işlədilə bilməz. Onlarda adətən xəbər hadisələri, ictimai yerlər, insanlar və ya brendlər olur.
- Standart lisenziyalar adətən məhsulda istifadəyə icazə verir, amma bəziləri tirajı, merçi və ya təkrar satışı məhdudlaşdırır. Koverlə futbolka çap etməyi planlayırsansa, bunu da yoxla.
- Pulsuz foto saytlarının öz şərtləri var. Çoxu kommersiya istifadəsinə icazə verir, amma bəzi istifadələri qadağan edir. Bəzi şəkilləri ora sahibi olmayan adamlar da yükləyir.
- Eksklüziv istifadə nadir və bahalıdır. Eyni stok fotonu başqası da öz koverinə qoya bilər, bəzi artistlər bunu sonradan öyrənir.
Lisenziyanın surətini, yükləmə qəbzini və şəklin məlumatları olan səhifəni saxla. Kimsə soruşsa, bir neçə dəqiqəyə göstərə bilərsən.
Mağazalar və distribusiya xidmətləri bu koverləri niyə rədd edir
Distribusiya xidmətləri koverləri yoxlayır, çünki mağazalar da yoxlayır. Relizlərə baxan komanda geniş yayılmış stok şəkli, film kadrını və ya fotoqrafın su nişanını tanıya bilir, tərs şəkil axtarışı isə bir neçə saniyə çəkir. Hüquqlar aydın olmayanda ən etibarlı yol başqa kover istəməkdir.
CULT-da komanda hər relizə platformalara getməzdən əvvəl baxır. Kover sual doğurursa, tələb olunan dəyişikliyi portalda görəcəksən. Reliz həftəsində bu xoşagəlməzdir, amma mahnı yayımlandıqdan sonra gələn şikayətdən qat-qat yaxşıdır. Hüquq şikayəti o deməkdir ki, reliz silinə bilər, kover hər yerdə dəyişdirilməli olar, fotoqrafın iddiası ilə isə özün məşğul olmalı olarsan.
Texniki qaydaları da unutma. Mağazalar təmiz, kvadrat və yüksək keyfiyyətli şəkil gözləyir, CULT isə dəqiq 3000 × 3000 piksel JPG istəyir. Saytdan saxlanmış kiçik foto bu ölçüyə böyüdüləndə adətən bulanıqlıq görünür.
Güclü koveri təhlükəsiz yolla əldə etmək
Tam sənə məxsus kover üçün böyük büdcə lazım deyil.
- Özün çək. Gündüz işığında telefon, sadə divar və aydın ideya güclü portret koveri verə bilər.
- Fotoqraf dostunla işlə və qısa mesajla da olsa yaz ki, fotodan kover və tanıtım üçün istifadə edə bilərsən.
- İllüstrator və ya dizaynerə sifariş ver. İşdən harada və nə üçün istifadə edə biləcəyini yazılı razılaşdır.
- Stokdan düzgün istifadə et. Kommersiya lisenziyası seç, sübutu saxla, şəkli şrift və rənglə elə dəyiş ki, sənin olsun.
- Şriftli kover hazırla. Rəngli fonda güclü yazı fotodan daha yaddaqalan ola bilər.
Kover artıq yayımlanıbsa
İstifadə hüququn olmayan fotoyla artıq nəsə buraxmısansa, şikayəti gözləmə. Ya sahibi ilə əlaqə saxla və yazılı icazə istə, ya da yeni kover hazırla və onu dəyiş. Yayımda olan relizdə koverin necə dəyişdirildiyini distribusiya xidmətindən soruş, çünki bu adətən yenidən yoxlamadan keçir və hər yerdə yenilənməsi vaxt aparır.