Bir şarkıyı 2018'de kaydettin, bir diskte sakladın ve şimdi 2026'da yayınlamak istiyorsun. Hangi yıl nereye yazılır? Tek bir şarkıya bağlı birkaç farklı tarih var ve her biri başka bir soruya cevap veriyor. Karıştıklarında platformlar yanlış yılı gösteriyor, diskografin sıra dışı görünüyor ve dinleyiciler yanlış hikâyeyi tekrar ediyor. Her tarihin ne anlama geldiğini ve nasıl seçileceğini anlatıyorum.
Tarihler tek tek
Kayıt yılı. Şarkının gerçekte stüdyoda ya da evde kaydedildiği yıl. Kendi kayıtların ve krediler için faydalıdır, platformların yayına nasıl davrandığını belirlemez.
℗ yılı. ℗ satırı, ses kaydının telif bildirimidir. İçinde bir yıl ve sahibin adı bulunur, örneğin "℗ 2026 Elif Aras". Yıl, normalde kaydın ilk kez yayımlandığı yıldır. 2018'de kaydedilip 2026'da ilk kez yayınlanan bir şarkı ℗ 2026 alır. Dağıtımcının yönergesini oku, çünkü bazıları belirli bir biçim ister.
© yılı. © satırı normalde besteyi ya da kapak çalışmasını kapsar. Yılı, o eserin oluşturulduğu ya da ilk kez yayımlandığı yıldır ve ℗ yılından daha eski olabilir.
Orijinal yayın tarihi. Bu, daha önce bir yerde yayımlanmış şarkılar içindir. Şarkının bir yayın olarak ilk kez herkese açık göründüğü gündür.
Yayın tarihi. Şarkının şimdi platformlarda yayına girmesini istediğin gün. Yepyeni bir şarkı için orijinal yayın tarihiyle aynıdır. Yeniden yayın içinse yeni bir tarihtir, orijinal tarih ayrı kalır.
Hangi durumdasın?
Şarkı hiç yayımlanmadı. Orijinal yayın tarihi, yayın tarihiyle aynıdır. ℗ yılı yayın yılıdır. Kayıt yılı kredilerde ya da notlarında kalır.
Şarkı daha önce yayımlandı, şimdi taşıyorsun. Belki dağıtımcı değiştiriyorsun ya da eski bir kataloğu yeniden yayına alıyorsun. Orijinal yayın tarihini, aynı kayıt için aynı ISRC kodunu ve orijinal ℗ yılını koru. UPC ile ne yapacağını dağıtımcına sor.
Şarkı yalnızca ücretsiz bir sitede yüklendi. Bitmiş bir parça olarak herkese açık paylaşıldıysa, bunun ilk yayını olup olmadığını dikkatlice düşün. Emin değilsen dağıtımcına hangi tarihi neden istediklerini sor.
Yeni bir masterin ya da miksin var. Bir remaster ya da yeni miks farklı bir sürüm sayılabilir ve dağıtımcın yeni bir ISRC ile "2026 Remaster" gibi bir sürüm adı isteyebilir. Onların yönergesine uy.
Somut bir örnek. Elif Aras "Yaz gecesi"ni 2018'de kaydetti, 2019'da arkadaşlarıyla özel olarak paylaştı ve herkese açık olarak ilk kez 2021 Mart'ında yayınladı. 2026'da yeni bir dağıtımcıya taşıyor. Orijinal yayın tarihi 2021 Mart'ıdır, ℗ satırında 2021 ve onun adı yazar, kayıt yılı olan 2018 ise notlarına girer. Platformlardaki yeni yayın tarihi 2026 olabilir ama orijinal tarih 2021 Mart'ı olarak kalır.
Yanlış tarihler neden sorun çıkarır
- Platformlar yanlış yılı gösterir. 2018 şarkısı 2026 şarkısı gibi görününce tarihçesini kaybeder, katalog da yanlış sıralanabilir.
- Yeni müzik özellikleri uygulanmayabilir. Çok geçmişte bir tarih, yeni bir yayının yeni sayılmasını engelleyebilir. Gelecekteki bir tarih ise onu geciktirir.
- Bildirimler birbirini tutmaz. Kaydın kendisi daha yokken bir ℗ yılı ya da sebepsiz yere ℗ yılından sonraki bir © yılı özensiz görünür ve soru doğurur.
- Dinleyiciler ve gazeteciler senin hatanı tekrarlar. Yayındaki tarih makalelerde, çalma listelerinde ve ödül uygunluğunda tarihe dönüşür.
Gerçek tarihi nasıl bulursun
Hafızaya değil, kanıta bak. DAW'daki proje dosyasının tarihine, eski e-postalara, ilk yüklemenin tarihine ve önceki platformun sayfasına bak. Destekleyebildiğin en erken tarihi yaz. Net bir gün bulamıyorsan, kanıtlayabildiğin ayı ya da yılı kullan ve dağıtımcına bunu nasıl ele alacağını sor. Bulduğun her şeyin ekran görüntüsünü ya da kopyasını yayının klasöründe sakla. Yıllar sonra biri tarihi sorarsa, yeniden aramak yerine bir klasörü açmak yeter.
Şarkıyı olduğundan daha eski, yeni ya da güncel göstermek için tarihi asla değiştirme. Dürüstçe seçilmiş tarihleri savunmak kolaydır.
Kısa kontrol listesi
- Bu kaydın ilk kez herkese açık göründüğü günü biliyorum ya da hiç görünmediğini biliyorum.
- Orijinal yayın tarihi o güne ayarlı.
- ℗ yılı kaydın ilk yayınıyla uyumlu.
- © yılı bestenin ya da kapağın oluşturulduğu zamanla uyumlu.
- Aynı kayıt için ISRC aynı kalıyor.
- Kayıt yılı kendi notlarımda ve istersem kredilerde var.
Göndermeden önce bu altı satıra on dakika ayır, şarkı her platforma kendisine yakışan bir tarihçeyle ulaşacak.