Şarkı bitti, miks onaylandı, masaüstünde bir WAV dosyası duruyor. O dosyayla Spotify'daki oynat tuşu arasında birkaç aşama var ve her birini farklı bir taraf yürütüyor. Kimin ne yaptığını bildiğinde ilk yayındaki sürprizlerin çoğu ortadan kalkıyor.
Dağıtımcıya neden ihtiyacın var
Dijital müzik servislerinin çoğu tek tek sanatçılardan doğrudan dosya kabul etmiyor. Spotify, Apple Music, YouTube Music, TikTok, Deezer ve diğerleri müziği dağıtımcılardan alıyor. Dağıtımcı da her yayını platformun beklediği teknik formatta teslim ediyor. Böylece yayını bir kez hazırlıyorsun, onlarca servisle ayrı ayrı uğraşmıyorsun.
Dağıtımcı müziğinin sahibi olmuyor. Haklar sende kalıyor. Senin verdiğin şey, yayını platformlara ulaştırma ve raporları sana geri iletme izni.
Yayının yolu, adım adım
1. adım: neler hazırlıyorsun
Bir yayın sadece ses dosyasından ibaret değil. Yüklemeye başlamadan önce şunlar elinin altında olsun:
- Ses. Her parça için final masterın WAV dosyası. MP3 gönderme: sıkıştırılmış dosyalar genelde kabul edilmiyor, edilse bile platform yeniden kodladığında ses biraz daha bozuluyor.
- Kapak. Kare bir görsel, genellikle 3000 × 3000 piksel JPG.
- Metadata. Yayın adı, parça adları, ana sanatçı adı, konuk sanatçılar, tür, dil, yayın tarihi, müstehcen içerik (explicit) işareti, söz ve müzik yazarları ile prodüktörler.
- Kodlar. Her kaydın bir ISRC kodu, yayının tamamının ise bir UPC veya EAN barkodu olur. Kendi kodların yoksa dağıtımcılar bunları genelde kendileri atar.
En çok özeni metadata istiyor. Platformlar yayını doğru sanatçı profiline bağlamak ve isimleri doğru göstermek için ona bakıyor. Burada yapılan bir hatayı yayından sonra düzeltmek en zahmetli iş.
2. adım: inceleme
Gönderdikten sonra yayın hiçbir yere gitmeden önce kontrol ediliyor. İnceleyen kişi birkaç soruya bakıyor: ses ve kapak üzerinde hakkın var mı, kapaktaki yazı yayın adı ve sanatçı adıyla uyuşuyor mu, isimler mağazaların yazım kurallarına uygun mu, dinleyiciyi yanıltabilecek bir şey var mı. Sonuncusunun en bilinen örneği, parça adına ünlü bir sanatçının adını sıkıştırmak.
Bir şeyin düzeltilmesi gerekiyorsa sessiz bir ret değil, somut bir düzeltme talebi alıyorsun. Örneğin CULT portalında istenen değişiklikler yayının kendi sayfasında görünüyor: düzeltiyorsun ve yeniden gönderiyorsun. Gecikmelerin çoğu bu aşamada yaşanıyor, bu yüzden ilk seferde temiz hazırlanmış bir yayın en kısa yol.
3. adım: teslim
Onaydan sonra yayın her platformun kendi formatına göre paketleniyor ve dağıtım ortakları üzerinden gönderiliyor. Tüm mağazalar aynı müziği, kapağı ve metadatayı alıyor ama paket her birinin teknik şartlarına göre kuruluyor.
Teslim, yayına girmek anlamına gelmiyor. Yayın artık platformda ama platformun onu hâlâ işlemesi gerekiyor.
4. adım: platformda işleme
Her servis yayını kendi usulüyle içeri alıyor. Sesi kendi yayın formatlarına dönüştürüyor, metadatayı okuyor, sanatçı adını mevcut bir profille eşleştiriyor ya da yeni profil açıyor ve yayını seçtiğin tarihe planlıyor.
İşleme süresi platformdan platforma değişiyor. Bu yüzden bir şarkı bir serviste diğerinden önce görünebiliyor. Bu aşamada ret gelirse sebep genelde tanıdık: metadata, kapak ya da haklar. CULT portalı her platformdaki durumu ayrı ayrı gösteriyor, böylece yayının nerede açıldığını, nerede hâlâ işlendiğini görebiliyorsun.
5. adım: yayın günü ve sonrası
Yayın tarihinde müzik dinleyicilere görünür hale geliyor. Bu dönemde birkaç şey oluyor:
- Yayın bir platforma düştükten sonra sanatçı profilini genelde o platformun sanatçı araçlarıyla, örneğin Spotify for Artists ya da Apple Music for Artists üzerinden sahiplenebiliyorsun.
- Platformlar dinleyicilerin tepkisine göre parçayı algoritmik çalma listelerine eklemeye başlayabiliyor. Editoryal listeleri ise her platformun kendi editörleri seçiyor.
- Dinlenmeler sayılmaya başlıyor ama raporlar anlık gelmiyor. Platformlar bunları raporlama dönemlerine göre dağıtımcılara gönderiyor, rakamlar kontrol edildikten sonra görünüyor.
Mira Deniz'in ilk single'ı "Gece Treni" üzerinden düşünelim. Şarkıyı mayıs başında yüklüyor, yayın tarihi haziran ortası. İnceleme sırasında kapaktaki Instagram kullanıcı adını kaldırması isteniyor, bir günde düzeltiyor ve yayının hem işleme hem de editörlere başvuru için hâlâ birkaç haftası kalıyor.
Kim ne yapıyor, tek bakışta
- Sen: müzik, haklar, dosyalar, doğru metadata ve tanıtım.
- Dağıtımcı: inceleme, kodlar, platformlara teslim, durum bilgisi ve raporların sana iletilmesi.
- Platform: işleme, sanatçı profili, öneriler ve editoryal kararlar.
Ne kadar zaman bırakmalı
Süre; incelemeye, istenen düzeltmelere ve her platformun işleme süresine bağlı. İlk yayında gönderim günüyle yayın tarihi arasında birkaç hafta bırak. Bu pay, tarihi kaydırmadan bir metadata hatasını düzeltmene izin veriyor ve şarkıyı editörlere sunmak için zaman tanıyor. Örneğin Spotify'ın editoryal başvuru aracı yalnızca henüz çıkmamış müziği kabul ediyor.