Yayın formlarının çoğu iki kısa satır ister ve sanatçıların çoğu bunları tahminle doldurur: ℗ satırı ve © satırı. Yazması on saniye sürer ama bu satırlar neyin kime ait olduğunu herkese açık şekilde söyler. Yanlış bir giriş, yayından önce düzeltme talebine ya da ileride bir plak şirketi veya yayıncı kataloğuna baktığında tatsız bir konuşmaya yol açabilir.
℗ satırı: kayıt kime ait
℗ işareti "fonogram" demektir, yani ses kaydı. P line, master'ın yani dinleyicilerin dinlediği o belirli kaydın sahibini gösterir.
Satırın iki parçası var: yıl ve sahibin adı. Örneğin "2026 Ilgın Su" ya da "2026 Kuzey Plak". Formların çoğu işareti kendisi ekler, bu yüzden genelde sadece yılı ve adı yazarsın. Kendi ℗ işaretini eklemeden önce alana bak, yoksa ortaya "℗ ℗ 2026" gibi bir şey çıkabilir.
- Yıl, kaydın ilk kez yayınlandığı yıldır. Kaydı yaptığın yıl değil, başka bir yere yeniden yüklediğin yıl da değil.
- Sahip, master'ın haklarını kim elinde tutuyorsa odur. Kaydın parasını sen ödediysen ve kayıt sana aitse, bu sensin: sahne adınla, resmi adınla ya da kendi plak şirketinin adıyla. Kaydı bir plak şirketi finanse ettiyse ve sözleşmene göre kayıt ona aitse, plak şirketidir.
Emeği için ücret almış bir prodüktör kendiliğinden master'ın sahibi olmaz. Sahipliği aranızdaki anlaşma belirler ve bu da bir anlaşmanın neden gerekli olduğunun bir başka sebebidir.
© satırı: yayının kendisi ve diğer içeriği
© genel telif hakkı işaretidir. Bir yayında C line genellikle ürünün ses kaydı dışındaki telifli içeriğini, en çok da kapak görselini ve onunla gelen metinleri kapsar. Bazı formlar onu yayının bütününe ait telif hakkı olarak tarif eder, bazıları ise bu satırda bestenin sahibini sorar.
Bu farklar yüzünden dağıtımcının formunda alanın yanındaki kısa açıklamayı oku ve ona uy. Biçim P line ile aynıdır: yıl ve sahibin adı.
Şarkıyı kaydeden, master'ın sahibi olan ve kapak görselinin haklarına sahip bağımsız bir sanatçı için iki satır da genelde aynıdır. Bu normal ve doğrudur.
İki satır farklı olduğunda
Kafa karışıklığının çoğu, sahiplerin ya da yılların farklı olduğu yayınlardan doğar.
- Yeni kapakla yeniden yayın. Ilgın Su 2019 single'ını 2026'da yeni bir kapakla yeniden yayınlıyor. Kayıt aynı, bu yüzden P line 2019'da kalır. Kapak yeni, bu yüzden C line 2026 olabilir.
- Yeniden kaydedilmiş versiyon. Eski bir şarkının yeni bir versiyonunu kaydedersen, bu P line'da kendi yılı olan yeni bir master'dır.
- Plak şirketi yayını. Master bir plak şirketine aitse, kapakta sanatçı olarak senin adın olsa bile P line'da şirketin adı yazar.
- Lisanslı master. Bir plak şirketi sahibi olmadığı ama lisansladığı bir kaydı yayınladığında sık sık "under exclusive license to" ve ardından şirketin adı görülür. Bunu sadece anlaşman gerçekten bunu söylüyorsa kullan.
- Cover şarkı. Şarkının senin yorumundaki kaydı sana aittir, bu yüzden P line senin olabilir. Şarkının kendisi ise hâlâ söz yazarlarına ve bestecilerine aittir. Formunda C line besteye ayrılmışsa, oraya başkasının şarkısının sahibi olarak kendi adını yazma.
Sık yapılan hatalar
- Dağıtımcının adını yazmak. Dağıtımcı müziğini ulaştırır, ona sahip olmaz. Kayıtlarını resmen birine devretmediysen buraya senin ya da plak şirketinin adı yazılır.
- Yanlış yıl. Gelecek bir yıl, ilk yayın yılıyla örtüşmeyen bir yıl ya da hiçbir sebep yokken orijinal yılın yerine yazılmış bir remaster yılı.
- Fazladan metin. "Tüm hakları saklıdır", web adresleri, sosyal medya kullanıcı adları ya da "söz:" gibi künye bilgileri bu satırlara girmez. Künyelerin kendi alanları var.
- Arkasında anlaşma olmayan bir isim. "Beat'i o yaptı" diye bir prodüktörü ya da stüdyoyu sahip olarak yazmak, oysa hiçbir belge master'ın onlara ait olduğunu söylemiyor. Beat kiraladıysan kira şartlarını oku: neyi talep edebileceğini ve edemeyeceğini o belirler.
- Tutarsız yazım. Yayınlar boyunca "Ilgın Su", "I. Su" ve "Ilgın Su Music" üç farklı sahip gibi görünür. Bir biçim seç ve onu koru.
Kısa örnekler
- Kaydı kendisi finanse eden, kapağı da kendisine ait solo sanatçı: ℗ 2026 Ilgın Su, © 2026 Ilgın Su.
- Master'ın ve kapağın sahibi olan küçük bir plak şirketi: ℗ 2026 Kuzey Plak, © 2026 Kuzey Plak.
- 2019 single'ının yeni kapakla yeniden yayını: ℗ 2019 Ilgın Su, © 2026 Ilgın Su.
Bu satırlar hak yaratmaz ve sözleşmenin yerini tutmaz. Anlaşmalarının zaten söylediğini anlatırlar. Bu yüzden en güvenli yol, önce anlaşmaların var olduğundan emin olmak, sonra da onları her yayına aynen aktarmaktır.