Reliz formalarının çoxu iki qısa sətir istəyir və artistlərin çoxu onları təxminən doldurur: ℗ sətri və © sətri. Yazmaq on saniyə çəkir, amma bu sətirlər nəyin kimə məxsus olduğunu açıq şəkildə bildirir. Səhv yazı relizdən əvvəl düzəliş istəyinə, sonra isə leybl və ya nəşriyyat kataloquna baxanda xoşagəlməz söhbətə səbəb ola bilər.
℗ sətri: səs yazısı kimə məxsusdur
℗ işarəsi "fonoqram" deməkdir, yəni səs yazısı. P line master sahibini, dinləyicilərin dinlədiyi konkret yazılmış versiyanın sahibini göstərir.
Sətrin iki hissəsi var: il və sahibin adı. Məsələn, "2026 Aysu Dərya" və ya "2026 Gecə Records". Formaların çoxu işarəni özü əlavə edir, ona görə adətən yalnız ili və adı yazırsan. Öz ℗ işarəni əlavə etməzdən əvvəl sahəyə bax, yoxsa "℗ ℗ 2026" kimi bir şey alınar.
- İl səs yazısının ilk dəfə reliz olunduğu ildir. Onu yazdırdığın il deyil və başqa yerdə yenidən yüklədiyin il də deyil.
- Sahib masterin hüquqlarına kim sahibdirsə, odur. Yazının pulunu sən vermisənsə və o sənə məxsusdursa, bu sənsən: artist adınla, rəsmi adınla və ya öz leybl adınla. Yazını leybl maliyyələşdiribsə və müqaviləyə görə o leyblə məxsusdursa, leybldir.
İşi üçün pul almış prodüser avtomatik olaraq masterin sahibi olmur. Kimin sahib olduğu razılaşmanızdan asılıdır və bu, razılaşmanın niyə lazım olduğunun daha bir səbəbidir.
© sətri: relizin özü və digər məzmunu
© ümumi müəllif hüququ işarəsidir. Relizdə C line adətən məhsulun səs yazısından başqa müəllif hüququ ilə qorunan məzmununu, ən çox koveri və onunla gələn mətni əhatə edir. Bəzi formalar onu bütöv relizin müəllif hüququ kimi təsvir edir, bəziləri isə bu sətirdə kompozisiyanın sahibini soruşur.
Bu fərqlərə görə distribyutorunun formasında sahənin yanındakı qısa izahı oxu və ona əməl et. Format P line ilə eynidir: il və sahibin adı.
Mahnını yazdıran, masterə sahib olan və kover üzərində hüququ olan müstəqil artist üçün hər iki sətir adətən eyni olur. Bu, normaldır və düzgündür.
İki sətir fərqli olanda
Çaşqınlığın çoxu sahiblərin və ya illərin fərqləndiyi relizlərdən yaranır.
- Yeni koverlə yenidən reliz. Aysu Dərya 2019-cu il sinqlını 2026-cı ildə yeni koverlə yenidən buraxır. Səs yazısı eynidir, ona görə P line 2019-u saxlayır. Kover yenidir, ona görə C line 2026 ola bilər.
- Yenidən yazılmış versiya. Köhnə mahnının yeni versiyasını yazdırırsansa, bu, P line-da öz ili olan yeni masterdir.
- Leybl relizi. Master leyblə məxsusdursa, koverdə artist kimi sənin adın olsa da, P line-da leybl yazılır.
- Lisenziyalı master. Leybl özünə məxsus olmayan, amma lisenziya ilə aldığı yazını buraxanda tez-tez "under exclusive license to" və ardınca leyblin adı yazılır. Bunu yalnız razılaşman həqiqətən belə deyirsə işlət.
- Cover mahnı. Mahnının sənin ifandakı yazısı sənə məxsusdur, ona görə P line sənin ola bilər. Mahnının özü isə yenə müəlliflərinə məxsusdur. Formanda C line kompozisiya üçündürsə, ora başqasının mahnısının sahibi kimi öz adını yazma.
Tez-tez edilən səhvlər
- Distribyutorun adını yazmaq. Distribyutor musiqini çatdırır, ona sahib olmur. Yazılarını kiməsə rəsmən verməmisənsə, bura sənin və ya leyblinin adı yazılır.
- Səhv il. Gələcək il, ilk reliz ili ilə üst-üstə düşməyən il və ya heç bir səbəb olmadan orijinal ilin yerinə yazılmış remaster ili.
- Artıq mətn. "Bütün hüquqlar qorunur", sayt ünvanları, sosial şəbəkə adları və ya "sözləri yazan" kimi kreditlər bu sətirlərə aid deyil. Kreditlərin öz sahələri var.
- Arxasında razılaşma olmayan ad. "Biti o yazıb" deyə prodüseri və ya studiyanı sahib kimi yazmaq, halbuki heç bir sənəd masterin onlara məxsus olduğunu demir. Biti icarəyə götürmüsənsə, icarə şərtlərini oxu: nəyi iddia edə biləcəyini və nəyi edə bilməyəcəyini o müəyyən edir.
- Fərqli yazılış. Relizlər üzrə "Aysu Dərya", "A. Dərya" və "Aysu Dərya Music" üç fərqli sahib kimi görünür. Bir formanı seç və onu saxla.
Qısa nümunələr
- Solo artist, yazını özü maliyyələşdirib, kover də özününküdür: ℗ 2026 Aysu Dərya, © 2026 Aysu Dərya.
- Master də, kover də özünə məxsus olan kiçik leybl: ℗ 2026 Gecə Records, © 2026 Gecə Records.
- 2019-cu il sinqlının yeni koverlə yenidən relizi: ℗ 2019 Aysu Dərya, © 2026 Aysu Dərya.
Bu sətirlər hüquq yaratmır və müqavilənin yerini tutmur. Onlar razılaşmalarının artıq dediyini təsvir edir. Ona görə ən etibarlı yol əvvəlcə razılaşmaların olduğuna əmin olmaq, sonra isə onları hər relizə dəqiq köçürməkdir.