Content ID səsyazısı tam sənə məxsus olanda faydalıdır. Həmin yazının hissələri başqalarına da məxsusdursa və ya başqalarına da lisenziya ilə verilibsə, pis fikirdir. Belə hallarda sistem tam olaraq üçün yaradıldığı işi görür, səsləri tutuşdurur və iddia etməyə haqqın olmayan videolara iddia qaldırmağa başlayır.
Uyğunlaşdırma necə işləyir
YouTube trekinin istinad faylını saxlayır və yeni yükləmələri onunla müqayisə edir. Uyğunluq tapanda istinadın sahibi həmin videoya iddia alır: seçilmiş qaydadan asılı olaraq videonu izləmək, ondan gəlir götürmək və ya onu bloklamaq hüququ. Sistem kimin nə yazdığını bilmir. O, sadəcə iki səsin oxşar olduğunu eşidir. Uyğunluq bütöv mahnıya yox, qısa bir fraqmentə görə də yarana bilər, yəni trekin kiçik hissəsi başqasına məxsusdursa, problem yenə çıxır.
Ona görə də YouTube-un qaydası sadədir: Content ID-dən yalnız eksklüziv hüququn olan material üçün istifadə etmək olar. Eyni səsləri başqası da qanuni şəkildə işlədə bilirsə, sənin istinadın onun yükləmələri ilə toqquşacaq.
Ehtiyatlı olmalı olduğun hallar
İcarəyə götürülmüş, qeyri-eksklüziv bitlər
Qeyri-eksklüziv lisenziya (lease) o deməkdir ki, prodüser eyni biti çoxlu artistə sata bilər. Tutaq ki, Elvin Rza internetdən bit icarəyə götürür və onun üzərində mahnı buraxır, eyni zamanda daha on reper də eyni biti işlədir. Elvinin mahnısı Content ID-yə düşsə, bitin özü onun istinadının hissəsinə çevrilir və digər artistlərin videolarına iddialar gəlməyə başlayır. Bir çox lease müqaviləsi biti Content ID-də qeydiyyata salmağı ümumiyyətlə qadağan edir. Bəzən isə prodüserin özü biti Content ID-yə salmış olur və onda sənin videoların da iddia alır. Nəyisə fərz etməzdən əvvəl lisenziyanı oxu.
Eksklüziv lisenziya ilə vəziyyət dəyişir, amma müqaviləni yoxla: orada YouTube-da yazını sənin, yoxsa prodüserin idarə etdiyi yazılmalıdır.
Sempl paketlərindən loop-lar və semplər
Royalty-free loop-lar və sempl paketlərindəki səslər minlərlə prodüserə satılır. Trekin tanınan bir loop üzərində qurulubsa, istinadın həmin loop-u işlədən başqalarının musiqisi ilə üst-üstə düşə bilər. Mövcud yazıdan icazə ilə götürülmüş sempl də belədir: onu işlətməyə icazən ola bilər, amma bu, onu eksklüziv olaraq sənin etmir, orijinalın sahibi isə onu artıq Content ID-yə salmış ola bilər. İcazəsiz semplər isə ayrıca problemdir və heç bir distribusiya ayarı onu həll etmir.
İctimai mülkiyyət və arxiv materialı
Sənin ifa edib yazdığın xalq mahnısı sənin səsyazındır. Amma trekində köhnə arxiv yazısı, nitq və ya ictimai mülkiyyətdə olan sahə yazısı varsa, o hissə sənə məxsus deyil və başqaları da onu sərbəst işlədə bilər. YouTube ictimai mülkiyyət materialının Content ID-yə salınmasına icazə vermir.
Başqalarına lisenziya verdiyin treklər
Treki musiqi kitabxanasına satmısansa, brendə lisenziya vermisənsə və ya YouTube müəlliflərinə videolarında işlətməyə icazə vermisənsə, trek Content ID-yə düşən kimi onların yükləmələrinə iddia gələcək. Nəticə əsəbi mesajlar və pozulmuş razılaşmalardır. Kiməsə eksklüziv lisenziya vermisənsə, iddia sahibi sən yox, o ola bilər.
Remikslər və edit-lər
Başqasının mahnısının qeyri-rəsmi remiksi qorumalı olduğun şey deyil. Rəsmi remiksdə belə YouTube-da master çox vaxt orijinal leyblin və ya artistin nəzarətindədir. Remiks hər hansı hüquq sisteminə düşməzdən əvvəl razılaşmada nə yazıldığını yoxla.
Səhv iddianın qiyməti
İddia olunmamalı videoya iddia zərərsiz səhv deyil. Video sahibi ona etiraz edə bilər, mübahisələr isə hamının vaxtını və diqqətini alır. Səhv iddia ilə qarşılaşan müəlliflər adətən sənin musiqini işlətməyi dayandırır, bu da istədiyinin tam əksidir. Bit satan prodüser alıcılarından şikayət alanda səbəbi tez tapır və növbəti dəfə səninlə işləmək istəməyə bilər. YouTube təkrarlanan əsassız iddialara ciddi yanaşır: istinadlar silinə, hüquq sahibləri sistemə girişini itirə bilər.
Pul məsələsi də qarışır. İki tərəf eyni səsə iddia edəndə əvvəlcə münaqişə həll olunmalıdır və bu, nadir hallarda tez olur.
Qərar verməzdən əvvəl qısa yoxlama
Hər trek üçün özünə bu sualları ver:
- Bu yazıdakı hər səs mənə məxsusdur və ya eksklüziv nəzarətimdədir?
- Bit işlətmişəmsə, lisenziyam eksklüzivdir və Content ID-yə icazə verir?
- Başqalarının da işlədə biləcəyi loop və ya semplər var?
- Bu treki kiməsə qeyri-eksklüziv lisenziya ilə vermişəm?
- Bu, başqasının yazısının remiksi və ya edit-idir?
Hansısa cavab səni tərəddüddə qoyursa, həmin trek Content ID-dən kənarda qalmalıdır. Distribusiya və Content ID ayrı şeylərdir: mahnı yenə platformalara çıxa və dinlənə bilər, sən isə hüquq münaqişəsindən uzaq qalırsan.
CULT-da uyğun reliz Content ID-yə əlavə olunmazdan əvvəl hüquqlar yoxlanılır və təsdiq avtomatik deyil. Relizi göndərəndə icarə bitləri, loop-lar və semplər barədə açıq danışmaq bu yoxlamanı sürətləndirir və səni sonrakı mübahisələrdən qoruyur.