Striminq platformaları heç kimdən diplom istəmir, dinləyici də onu heç vaxt görmür. Bir gün də rəsmi təhsil almadan mahnı yaza, yazdıra və reliz edə bilərsən. Oxumağın lazım olub-olmaması ümumən musiqidən çox, hansı karyeranı istədiyindən asılıdır.
Musiqi təhsili əslində nə verir
Yaxşı proqram dərslərdən ibarət deyil. Onun dəyəri adətən dörd şeydən gəlir:
- Nizam. Son tarixlər, imtahanlar və cədvəl səni məşq etmək istəmədiyin günlərdə də işləməyə məcbur edir.
- Solfecio və nəzəriyyə, düzgün qaydada. İllərlə intervalları eşitmək, partiya oxumaq və əsərləri təhlil etmək tək başına gec qazanılan bacarıqlar yaradır.
- Rəy. Müəllimlər və qrup yoldaşları zəif yerlərini tamaşaçıdan əvvəl eşidir.
- İnsanlar. Qonşu sinifdəki skripkaçı sonra sənin studiya musiqiçin olur, hamını yazdıran qrup yoldaşın səs mühəndisinə çevrilir. Musiqidə çox iş əlaqəsi məhz təhsil illərində başlayır.
Bəzi işlər üçün diplomun özü vacibdir. Məktəbdə müəllimlik, orkestrdə yer və akademik vəzifələr çox vaxt onu tələb edir. Muğam və xalq musiqisi kimi ənənəvi üslublarda isə "məktəb" illərlə yanında oxuduğun ustad ola bilər. Belə ustad-şagird xətti bu sahədə ciddi çəki daşıyır.
Rəsmi təhsil harada mane ola bilər
Birinə kömək edən proqram başqasını ləngidə bilər.
- Vaxt və pul. Təhsil illəri öz musiqini az buraxdığın illər ola bilər.
- Dar fokus. Bir çox proqram klassik və ya caz ifaçılığı üzərində qurulub. Mahnı yazmaq, prodüserlik, səs yazısı və işin biznes tərəfi məktəbdən asılı olaraq az yer tuta bilər.
- Qaydanı pozmaq qorxusu. Bəzi məzunlar qəsdən "səhv" bir şey yazmaqda çətinlik çəkir, halbuki pop, rep və elektron musiqi çox vaxt məhz bunu istəyir. Başqaları üçün bu heç bir problem deyil.
- Reliz bacarıqları yoxdur. Metadata, hüquqlar, distribusiya və auditoriya qurmağı heç kim öyrətmir. Onları hər halda özün öyrənəcəksən.
Hansı karyera üçün lazımdır, hansı üçün yox
Rəsmi təhsil demək olar ki, vacibdir, əgər klassik ifaçı, orkestr musiqiçisi və ya məktəbdə musiqi müəllimi olmaq istəyirsənsə. Çox kömək edir notla işlənən studiya işlərində, canlı orkestrlə film musiqisində və aranjimançılıqda.
İstəyə bağlıdır müğənni-bəstəkarlar, reperlər, bitmeykerlər, prodüserlər və DJ-lər üçün. Bu sahələrdə sənin təhsilinə yox, işinə baxırlar. Bitmiş mahnılardan ibarət güclü portfolio sertifikatdan daha çox qapı açır.
Həqiqətən öyrənməyə dəyən nəzəriyyə
Məktəbə getməsən belə, bir az nəzəriyyə sənə çox vaxt qazandırır. Bu ay işlədəcəyin şeylərə fokuslan:
- Tonallıq və səs düzümü. Major və minor, tonallığın hansı notları "evdə" hiss etdirdiyi.
- Tonallıqdakı akkordlar. Sevdiyin mahnılarda niyə eyni ardıcıllıqların təkrarlandığı və rəng üçün tonallıqdan kənardan bir akkordu necə "borc almaq" olar.
- Ritm və forma. Xanaları saymaq, frazanın harada başladığını bilmək, mahnını "8 xana bənd, 8 xana nəqərat" kimi təsvir edə bilmək.
- Qulağın məşqi. Bas notunu eşitmək, melodiyanı qulaqdan götürmək, baxmadan major akkordu minordan ayırmaq.
- Fikri ötürmə yolu. Sadə akkord cədvəlləri və ya akkordların nömrələnməsi ki, studiya musiqiçisi səni bir mesajdan başa düşsün.
İşləyən özünütəhsil yolu
Məktəbsiz gedirsənsə, məktəbin verəcəyi nizamı özünə özün qur.
- Bir harmonik alət öyrən, klavişli və ya gitara, hətta əsasən prodüserlik etsən belə. Nəzəriyyə əllərinin yadda saxladığı bir şeyə çevrilir.
- Mahnıları qulaqdan götür. Sevdiyin mahnıları seç, akkordlarını və melodiyasını özün tap. Bu, ən qədim musiqi məktəbidir.
- Hər gün bir az nəzəriyyə çalış və hər yeni fikri elə həmin həftə öz mahnında işlət.
- Riskli və ya ləng olan yerdə hədəfli dərs al. Ən aydın misal vokaldır: yaxşı vokal müəllimi səsini qoruyur.
- Bitir və reliz et. Real dinləyicilərin reaksiyası heç bir kursun öyrədə bilmədiyini öyrədir.
- Öz mühitini tap. İş və dürüst rəy paylaşılan yerli səhnə, studiya və ya onlayn icma buraxdığın qrup yoldaşlarını əvəz edir.
Uydurma bir misal. Tural Dəniz bitmeyker kimi başlayanda bir akkordun da adını bilmirdi. Bir il videolardan pianonun əsaslarını öyrəndi və boşluqlarını doldurmaq üçün ayda bir dəfə müəllimdən dərs aldı. Bitləri birdən mürəkkəbləşmədi, amma nəhayət müğənnilərə nə istədiyini izah edə bildi və studiyadakı görüşlər xeyli səmərəli oldu.
Qərarı özün necə verəsən
Özünə bir neçə dürüst sual ver:
- Beş ildən sonra harada olmaq istəyirsən: səhnədə öz mahnılarınla, orkestrdə, sinifdə, yoxsa studiyada?
- Müəllim və son tarixlərlə daha yaxşı öyrənirsən, yoxsa tək işləyəndə?
- Öz musiqini yazıb buraxmağı dayandırmadan oxuya bilərsənmi?
Bir orta yol da var: qısa kurslar, axşam dərsləri, həftədə bir fərdi məşğələ, yay proqramı. İşləyən musiqiçilərin çoxu rəsmi təhsilin bir hissəsini illərlə iş üzərində öyrənməklə birləşdirir. Diplom bəzi karyeralar üçün alətdir, musiqiyə giriş bileti yox.