Dinləyicilər artıq mahnıya qoşulub sözləri oxumağa öyrəşiblər. Elvin Rzanın yeni mahnısı çıxanda sözlər ekranı boş qalırsa, daha pisi, səhvlərlə doludursa, fanatlar bunu dərhal görür. Amma sözlər audio fayldan çıxmır və özbaşına da peyda olmur. Onların platformalara əslində necə çatdığını bilmək işi xeyli asanlaşdırır.
Sözlər haradan gəlir
Stream servislərinin çoxu sözləri özü yazmır və ya eşidib köçürmür. Onları ixtisaslaşmış söz provayderlərindən alır. Bu şirkətlər mahnı mətnlərini toplayır, yoxlayır, lisenziyalaşdırır və eyni anda çox platformaya göndərir. Musixmatch ən böyüklərindəndir və sözləri, başqaları ilə yanaşı, Spotify-a da verir. LyricFind da tanınmış provayderdir. Apple Music və bəzi digər servislər öz mənbələrinə və komandalarına da arxalanır.
YouTube Music sözlərin altında kiçik "mənbə" sətri göstərir. Bu, mətnin hansı provayderdən gəldiyini, deməli, onu harada düzəltmək olacağını görməyin tez yoludur.
Sözlər adətən yüklədiyin audio ilə birlikdə getmir. Bəzi distribyutorlar relizlə birlikdə söz mətnini ötürə bilir, çoxu isə yox. Ötürəndə belə, nəyi göstərəcəyinə hər platforma özü qərar verir. Ona görə sözlərə öz yoxlama siyahısı olan ayrıca iş kimi bax.
Sadə mətn və sinxron sözlər
Platformalarda iki növ söz olur:
- Statik sözlər. Bütün mətn bir blok kimi. Dinləyici oxuya bilir, amma mətn musiqi ilə hərəkət etmir.
- Sinxron sözlər. Hər sətrin vaxt nişanı var, ona görə mahnı səslənəndə cari sətir işıqlanır. Bəzi servislər daha da irəli gedib sözləri oxunduqca bir-bir işıqlandırır.
Sinxron sözlər əlavə iş tələb edir, çünki kimsə hər sətrin harada başladığını qeyd etməlidir. Provayderlər bunu alətlər və insanların birgə işi ilə edir və yeni və ya az tanınan mahnılar üçün bu, vaxt ala bilər. Elə buna görə mahnının həftələrlə sadə mətni olur, karaoke üslubu isə sonra gəlir.
Sözlər niyə səhvdir və ya yoxdur
Səbəblər adətən sadədir. Mahnı yenidir və hələ heç kim mətni əlavə etməyib. Mətni icmadan kimsə qulaqla yazıb, bir sətri səhv eşidib və ya dili yaxşı bilməyib. ə, ğ, ı kimi xüsusi hərflər yolda itib və ya mətn yanlış əlifba ilə yazılıb, məsələn, Azərbaycan sözləri kiril hərfləri ilə.
Uyğunlaşdırma problemi də ola bilər. Sözlər mövcuddur, amma mahnının başqa versiyasına bağlanıb, məsələn, köhnə demoya və ya quruluşu fərqli olan remiksə. Belə halda düzgün mətni məhz həmin versiya üçün göndərmək lazımdır, yoxsa sinxron da yanlış yerə düşəcək.
Öz sözlərini necə göndərib düzəltməli
Ən etibarlı yol söz provayderi ilə birbaşa, artist kimi işləməkdir.
- Sənin üçün vacib olan platformanı hansı provayderin qidalandırdığını öyrən. YouTube Music-dəki mənbə sətri və servislərin öz kömək səhifələri yaxşı başlanğıcdır.
- Həmin provayderdə hesab aç və təsdiqlənmiş artist profili təklif edib-etmədiyinə bax. Məsələn, Musixmatch-da artistlərin öz profilini sahiblənməsi üçün yol var; hazırkı tələblərini yoxla.
- Təsdiqlənəndən sonra hər mahnı üçün rəsmi mətni göndər və ya mövcud olanı düzəlt. Təsdiqlənmiş artistin göndərdiyi mətnə adətən icma düzəlişlərindən çox etibar edilir.
- Alət imkan verirsə, sinxronu əlavə et və ya yoxla.
- Vaxt ver. Dəyişikliklər yoxlamadan keçir və hər platformaya öz qrafiki ilə çatır.
Təmiz söz mətni hazırlamaq
Bunu hər mahnı üçün bir dəfə, yaxşı olar ki, relizdən əvvəl et və faylı WAV və koverin yanında saxla. Hazır mətn həm provayderə göndərəndə işə yarayır, həm də sonra kimsə səhv düzəliş edəndə əlində etalon olur:
- mətni mahnının oxunduğu dildə və əlifbada, bütün xüsusi hərflərlə yaz
- "nəqarət x2" yazmaq əvəzinə hər sətri, təkrarlanan nəqarətlər də daxil olmaqla, oxunduğu kimi yaz
- provayderin qaydaları tələb etmirsə, mahnının adını, kreditləri və "1-ci bənd" kimi qeydləri əlavə etmə
- provayderin qaydaları belə tələb edirsə, bek-vokalları mötərizədə yaz
- adların və yer adlarının yazılışını onları bilən biri ilə yoxla
- mahnıda açıq-saçıq sözlər varsa, relizin də "explicit" kimi qeyd olunduğuna əmin ol
Qısa cavablar
Distribyutorum sözləri Spotify-a özü yerləşdirə bilərmi?
Bəzi distribusiya sxemləri sözlərin göndərilməsini dəstəkləyir, amma Spotify-da sözlərin çoxu onun söz tərəfdaşı vasitəsilə gəlir. Provayderlə birbaşa işləmək ən etibarlı yoldur.
Sözlərdən gəlir qazanıram?
Söz provayderləri mətnləri musiqi naşirlərindən lisenziyalaşdırır. Naşirin varsa, bunu ondan soruş. Bu, adətən əsas gəlir mənbəyi yox, kiçik əlavədir.
Sözlər düzgündür, amma sinxron deyil. Nə etməli?
Alət sənə açıqdırsa, vaxtı provayderin alətində düzəlt və ya problemi orada bildir. Platformalar sinxron sözləri sənin relizindən yox, provayderdən götürür.