Explicit işarəsi kiçik bir xanadır, amma nəticələri realdır. Lazım olmayanda işarələsən, auditoriyanın bir hissəsi mahnını heç görmür. Lazım olanda işarələməsən, trekin etiketi dəyişdirilə, özü gizlədilə və ya silinə bilər. Əsas qayda sadədir, amma bir neçə detal çoxlarını çaşdırır.
Platformalar explicit dedikdə nəyi nəzərdə tutur
Stream xidmətləri bu işarədən dinləyicini xəbərdar etmək və valideynlərə, məktəblərə, bəzi hesab növlərinə belə məzmunu süzgəcdən keçirmək imkanı vermək üçün istifadə edir. Hər platforma bunu bir az fərqli sözlərlə izah edir, amma ortaq nöqtələr bunlardır:
- Kobud söyüş, hətta bircə söz olsa belə.
- Birbaşa təsvir olunan cinsi məzmun.
- Ətraflı təsvir edilən və ya tərifləyən zorakılıq.
- Narkotik istifadəsinin açıq və ya onu bəyənən şəkildə təqdimatı.
- Nifrət və ayrı-seçkilik dili.
Sual mahnının qaranlıq və ya kədərli olub-olmamasında deyil. İtki, həbsxana və ya asılılıq haqqında mahnı sözlərin özü explicit deyilsə, tamamilə təmiz ola bilər. Nəqarətində bircə kobud söz olan şən əyləncə mahnısı isə explicit sayılır. Əmin deyilsənsə, sözləri yanında valideyni oturan on yaşlı uşaq dinləyirmiş kimi oxu. Tərəddüd edirsənsə, xananı işarələ.
Ad-libləri, arxa fondakı qışqırıqları, danışıq girişlərini və sempləri də unutma. Semplə götürülmüş film cümləsindəki və ya miksin dərinliyindəki səsdəki söyüş də əsas bənddəki söyüş qədər sayılır. Adlar da sayılır: mahnının və ya relizin adında söyüş varsa, sözlər nə olursa olsun trek explicit sayılır, platformaların isə belə sözlərin adda necə yazıla biləcəyi ilə bağlı öz qaydaları var.
Sərhəddə olan hallarda hər platformanın cari tərifinə bax, çünki ifadələr vaxtaşırı yenilənir.
Başqa dillərdə söyüş də sayılır
Bəzi artistlər elə bilir ki, bu işarə yalnız ingilis dilinə aiddir. Elə deyil. Azərbaycan, türk, rus və ya ərəb dilindəki söyüş də tam eyni sayılır, hətta xaricdəki yoxlayıcı onu ilk baxışdan anlamasa belə. O dili bilən dinləyicilər anlayacaq, onların valideynləri də.
Jarqonla da eyni vəziyyətdir. Bir söz bir ölkədə zərərsiz, digərində isə kobud ola bilər, xüsusən Azərbaycan və türk dili kimi yaxın dillər arasında. Eyni anda həm Bakıya, həm də İstanbula ünvanlanan mahnıda bir yerdə yumşaq, digər yerdə sərt səslənən sözə bir daha baxmağa dəyər.
İşarə səhv olanda nə baş verir
Explicit olduğu halda təmiz kimi qeyd edilib
Bu, daha ciddi səhvdir. Platformalar trekin etiketini dəyişə, onu bəzi dinləyicilərdən gizlədə və ya silə bilər, təkrarlanan problemlər isə gələcək relizlərinin daha diqqətlə yoxlanmasına səbəb ola bilər. Üstəlik bu, musiqini belə məzmunu dinləməmək qərarına gəlmiş insanların qarşısına çıxarır. Şikayət toplamağın ən qısa yolu budur.
Təmiz olduğu halda explicit kimi qeyd edilib
Bu səhv daha səssizdir, amma yenə də sənə baha başa gəlir. Explicit süzgəci açıq olan dinləyicilər, çox vaxt ailə və uşaq hesabları, mahnını ümumiyyətlə eşitməyəcək. Bəzi pleylistlər və ictimai məkanlar, məsələn, mağazalar, idman zalları və radio tipli yayımlar təmiz trekləri üstün tutur. Xananı "hər ehtimala qarşı" işarələmək auditoriyanı boş yerə daraldır.
Təmiz versiya: nə vaxt və necə
Mahnı explicitdirsə, amma onun təmiz məzmun tələb olunan yerlərdə də səslənməsini istəyirsənsə, təmiz versiya hazırla. Bu o deməkdir ki, explicit sözlər söndürülür, tərsinə çevrilir, başqa səslə örtülür və ya fərqli sətirlərlə yenidən yazılır. Sözün səsini bir az azaltmaq, o hələ də eşidilirsə, kifayət deyil.
Bir çox sistem üç vəziyyəti ayırır: explicit, clean (explicit trekin redaktə olunmuş versiyası) və not explicit (heç vaxt explicit məzmunu olmayan mahnı). "Clean" yalnız explicit mahnının redaktə olunmuş versiyası üçündür. Həmişə təmiz olan mahnı sadəcə not explicit kimi qeyd edilir. Distribusiya formunda hansı seçimlərin olduğunu və təmiz versiyanın necə adlandırılmalı olduğunu görəcəksən.
Təmiz versiyanı ayrıca trek kimi, öz audio faylı ilə burax. Koverin də işarə ilə ziddiyyət təşkil etmədiyinə əmin ol. Koverdə açıq-saçıq təsvir ayrıca məsələdir və platformaların bununla bağlı ciddi qaydaları var.
Albom və EP: hər treki ayrıca qeyd et
Bir neçə trekdən ibarət relizdə hər trekin öz işarəsi olur. Hətta bircə trek explicitdirsə, bütün reliz platformalarda adətən explicit kimi göstərilir. Bu normaldır. Sadəcə bir ayarı bütün treklərə köçürmək əvəzinə, hər trekin düzgün işarələndiyinə əmin ol.
Explicit albomun təmiz nəşrini buraxırsansa, treklərin sırasını və adlarını eyni saxla ki, dinləyicilər onu eyni albom kimi tanısın. Hər redaktə olunmuş trekin əvvəldən axıra qədər həqiqətən təmiz olduğunu da yoxla.
CULT-da yoxlama zamanı istənilən düzəlişlər portalda görünür, amma işarələri göndərməzdən əvvəl düzgün qoymaq onları sonradan düzəltməkdən həmişə tezdir. Bir şey göndərməzdən əvvəl sözləri bu bir sualı düşünərək trek-trek bir daha oxu.