Stream platformasındakı hər relizin barkodu var, baxmayaraq ki, onu heç kim skan etmir. Bu kod UPC adlanır və relizi bir məhsul kimi tanıdır: bu sinql, bu EP, bu albom. Onu anlamaq on dəqiqə çəkir, amma sonradan, xüsusən mahnıları yenidən buraxanda və ya kataloqu köçürəndə çox qarışıqlığın qarşısını alır.
UPC nəyi tanıdır
UPC ingiliscə Universal Product Code, yəni universal məhsul kodu deməkdir. Bu, supermarketdə qutuların üstündə gördüyün barkodun eynisidir, fiziki CD dövründən qalıb. Standart UPC 12 rəqəmdən ibarətdir. Bəzən EAN kodu da görəcəksən: o, 13 rəqəmlidir və Şimali Amerikadan kənarda daha geniş yayılıb. Rəqəmsal musiqidə ikisi eyni işi görür və sistemlərin çoxu hər ikisini qəbul edir.
Əsas məsələ kodun nəyə işarə etməsidir. UPC mahnıya aid deyil. O, bir məhsula aiddir: konkret adı, koveri, artist adı və trek ardıcıllığı olan konkret treklər toplusuna. Platformalar, distributorlar və hesabat sistemləri bu kodla həmin toplunu bir yerdə saxlayır və satışları, stream-ləri ona bağlayır. Bu kodu sonradan royalti hesabatlarında da görəcəksən. Relizi dəqiq tanımaq lazım olan bəzi tanıtım alətləri də elə onu soruşur, çünki eyni adlı iki mahnını ad ilə qarışdırmaq asandır, kodla isə yox.
UPC və ISRC: məhsul və səs yazısı
Qarşılaşacağın ikinci kod ISRC-dir, yəni Beynəlxalq Standart Səs Yazısı Kodu. ISRC 12 simvoldan ibarətdir və bir səs yazısını tanıdır. Relizdəki hər trekin öz ISRC-si olur.
Fərqi görməyin ən asan yolu nümunədir. Lalə Nova mart ayında "Yay gecəsi" sinqlını buraxır. Üç ay sonra "Şimal pəncərəsi" adlı EP çıxarır. EP-də "Yay gecəsi"nin həmin səs yazısı və dörd yeni mahnı var.
- Sinqlın öz UPC-si olur.
- EP başqa UPC alır, çünki bu, başqa məhsuldur.
- "Yay gecəsi" hər iki relizdə eyni ISRC ilə qalır, çünki səs yazısı eynidir.
- Dörd yeni mahnı yeni ISRC-lər alır.
ISRC-nin təkrar istifadəsi önəmlidir. O, platformalara bildirir ki, sinqldakı və EP-dəki stream-lər eyni səs yazısına aiddir. Beləliklə mahnının tarixçəsi ikiyə bölünmür, bir yerdə qalır.
Lalə sonra "Yay gecəsi"nin akustik versiyasını buraxsa, bu, yeni səs yazısıdır. Mahnı və ad demək olar ki, eyni olsa da, ona yeni ISRC lazımdır.
Yeni UPC nə vaxt lazımdır
Hər dəfə yeni məhsul yaradanda yeni UPC lazımdır. Tipik hallar:
- yeni sinql, EP və ya albom
- əlavə trekləri olan deluxe versiya
- remiks toplusu və ya əvvəlki sinqlların toplusu
- ayrıca məhsul kimi buraxılan senzurlu, yəni "clean" versiya
- yayımlandıqdan sonra trek siyahısı dəyişən reliz, məsələn, mahnı əlavə olunur və ya çıxarılır
Sadə qayda belədir: treklər toplusu fərqlidirsə, məhsul da fərqlidir.
Eyni UPC nə vaxt qalır
Bəzi dəyişikliklər yeni məhsul yaratmır. Onlar mövcud məhsula düzəlişdir və adətən eyni kodla qalır:
- trek adında və ya kreditdə hərf səhvini düzəltmək
- ifaçı və ya söz müəllifi məlumatlarını yeniləmək
- janrı dəyişmək
- çox vaxt koveri düzəldilmiş versiya ilə əvəz etmək
Hər dəyişikliyin necə emal olunması distributordan və platformalardan asılıdır, bəzi düzəlişlərin hər yerdə görünməsi vaxt aparır. Əmin deyilsənsə, relizi silib yenidən yükləməzdən əvvəl soruş. Silib yenidən yükləmək yeni məhsul yarada bilər və köhnə stream tarixçəsi ona keçməyə bilər.
Relizləri köçürmək və kodları özünlə aparmaq
Artıq musiqi buraxmısansa, hər məhsulun UPC-sini və hər trekin ISRC-sini saxla. Reliz yenidən çatdırılanda, məsələn, distributor dəyişəndən sonra, orijinal kodlardan istifadə platformalara bunun eyni reliz və eyni səs yazıları olduğunu tanımağa kömək edir. Distributorların çoxu mövcud kodları qəbul edir və yalnız səndə kod olmayanda yenisini verir, amma göndərməzdən əvvəl öz distributorunun bunu necə etdiyini yoxla.
Eyni qayda birlikdə işlədiyin leybllərə və prodüserlərə də aiddir. Səs yazısını əvvəl başqası buraxıbsa, onu öz layihənə daxil etməzdən əvvəl ISRC-ni ondan istə.
Sadə kod cədvəli saxla
Xüsusi proqram lazım deyil. Hər trek üçün bir sətir olan sadə elektron cədvəl kifayətdir:
- Relizin adı, növü (sinql, EP, albom) və buraxılış tarixi.
- Relizin UPC-si.
- Trekin adı, versiyası (orijinal, remiks, akustik) və ISRC-si.
- Əsas artist, qonaq artistlər və müəlliflər.
- Relizin harada yayımlandığı və sonrakı düzəlişlər.
Hər dəfə nəsə buraxanda onu doldur. Bir neçə dəqiqə çəkir, amma platforma, əməkdaşlıq etdiyin biri və ya hüquq təşkilatı ilk dəfə kod istəyəndə onu saniyələr içində tapacaqsan.