Type beat yükləyirsən, bir neçə artist onu lease ilə alır, üç ay sonra isə öz YouTube videona müştərilərindən birinin adından müəllif hüququ iddiası gəlir. Və ya əksinə: instrumentalını Content ID-yə salırsan və lease alan hər reperin klipinə iddia düşməyə başlayır. YouTube-da bit satmaq yaxşı işləyir, amma yalnız eyni səsə iki nəfər sahib çıxana qədər. Bu qarışıqlığın çoxunun qarşısını satışdan əvvəl verilən bir neçə qərarla almaq olar.
Bir bit niyə bu qədər iddia yaradır
Content ID müqaviləyə yox, səsə baxır. Kimin nəyi icarəyə götürdüyündən xəbəri yoxdur. Səs yazısı qeydiyyata düşəndə sistem YouTube-da ona uyğun gələn audionu axtarır və sahibinin seçdiyi qaydanı tətbiq edir: gəliri özünə yönəltmək, sadəcə izləmək və ya bloklamaq.
Bit qarışıqlıq üçün ideal mənbədir, çünki eyni instrumental onlarla fərqli mahnının içində yaşayır. Üç vəziyyət tez-tez təkrarlanır:
- Alıcı öz mahnısını qeydiyyata salır. Artist bitini lease ilə alır, mahnını distribyutor vasitəsilə buraxır və Content ID-ni qoşur. İndi sistem həmin biti sənin orijinal videonda da, digər alıcıların mahnılarında da eşidir və hamısına iddia qoyur.
- Sən instrumentalı qeydiyyata salırsan. Bit-teypini stream platformalarına Content ID ilə buraxırsan. O bitlərdən istifadə edən hər müştərinin videosuna iddia düşür.
- İki alıcı qeydiyyata salır. Eyni biti lease ilə almış iki artist Content ID-ni qoşur. Mahnıları bir-birinə uyğun gəlir və iddialar uzun sürən sahiblik mübahisəsinə çevrilir.
Bunların heç biri sistem xətası deyil. Sistem ona deyiləni edir. Problem odur ki, ona nəsə deməyə kimin haqqı olduğunu heç kim əvvəlcədən həll etməyib.
Satışdan əvvəl Content ID qaydanı müəyyən et
Bir çox prodüserin istifadə etdiyi ən sadə qayda belədir: qeyri-eksklüziv lease heç vaxt Content ID-yə düşmür, nə bitin özü, nə də onun üzərində yazılmış mahnılar. Eyni hüquq bir neçə nəfərdədirsə, heç kim onu yeganə sahib kimi qeydiyyata salmamalıdır.
Eksklüziv hüquq başqa məsələdir. Biti eksklüziv alan artist adətən öz mahnısını qeydiyyata sala bilər, amma əvvəlcə detallarda razılaşın:
- Biti nə vaxt satışdan çıxarırsan, mağazadakı versiyanı silir və ya gizlədirsən.
- YouTube-dakı orijinal videona nə olur. Ya onu silirsən, ya da alıcı sənin kanalın üçün ağ siyahı (whitelist) təşkil edir.
- Eksklüziv satışdan əvvəl lease almış artistlərə nə olur. Prodüserlərin çoxu köhnə lease-lərin müddəti bitənə qədər qüvvədə qaldığını yazır, yəni o mahnılar da uyğunluq kimi tutula bilər. Alıcı bunu ödəməzdən əvvəl bilməlidir.
Öz instrumentallarını stream platformalarına buraxırsansa, lease ilə satdığın bitləri Content ID-dən kənarda saxla. Yalnız bir daha icarəyə verməyəcəyin bitləri qeydiyyata sal.
Bunu yazışmada yox, lisenziyada yaz
Alıcılar uzun müqavilələri nadir hallarda oxuyur, ona görə Content ID hissəsini qısa və gözə çarpan saxla. Yaxşı lease xülasəsi bunları əhatə edir:
- Content ID: bu lisenziya ilə nə mahnı, nə də bit qeydiyyata salına bilməz.
- Orijinal video: YouTube-da qalır və ona iddia qoyulmamalıdır.
- Kredit: necə qeyd olunmaq istədiyin, məsələn video təsvirində "prod. by Kənan Beats", reliz kreditlərində isə prodüser kimi. Stream platformalarında kredit mahnının adına yox, kreditlərə yazılır.
- Limit və müddət: stream, satış, video sayı və lisenziyanın nə qədər qüvvədə olduğu.
- Mübahisələr: iddia problemləri üçün e-poçt ünvanı.
Eyni xülasəni hər YouTube təsvirinə sadə dillə yerləşdir. Sonra satış jurnalı apar: alıcının adı, əlaqə məlumatı, bit, lisenziya növü, tarix, mahnı çıxandan sonra isə onun adı və alıcının kanalı. İddia gələndə məsələni bir həftəyə yox, bir günə həll etməyə məhz bu jurnal imkan verir.
Videoların: adlar, teqlər və fayllar
"Type beat" adları YouTube-da axtarış vərdişidir. Onları dürüst saxla: ad bunun kiminsə üslubunda bit olduğunu deyir, onun mahnısı olduğunu yox. Özün buraxdığın stream relizlərinə isə başqa artistin adı heç vaxt düşməməlidir.
Önizləmələrdə və pulsuz yükləmələrdə eşidilən prodüser teqi saxla, təmiz faylı yalnız ödənişdən sonra göndər. Fayllarını və videolarını hər dəfə eyni qayda ilə adlandır ki, iddianı bir neçə saniyəyə konkret bitlə tutuşdura biləsən.
İddia yenə də gəlsə
YouTube Studio-da iddianın detallarını aç, kimin iddia etdiyinə və hansı aktivin uyğun gəldiyinə bax. Sonra:
- İddiaçını satış jurnalında tap. Çox vaxt bu, Content ID-nin nə etdiyini anlamadan onu qoşmuş alıcı olur.
- Ona lisenziya xülasəsini göndər və iddianı geri götürməsini, ya da distribyutorundan mahnını Content ID-dən çıxarmasını xahiş et.
- İddia səhvdirsə və heç kim cavab vermirsə, etiraz göndər. Bitin prodüseri və sahibi olduğunu izah et, lisenziyanı sübut kimi hazır saxla.
- Baş verəni jurnala yaz. Anlaşılmazlıq sənin ifadəndən yaranıbsa, lisenziyaya daha aydın bir sətir əlavə et.
Tam sənə məxsus olan və özün qeydiyyata saldığın bitlərdə tərəfdaşları qorumağın təmiz yolu ağ siyahıdır. Musiqini CULT vasitəsilə yayırsansa, uyğun relizlər hüquq yoxlamasından sonra Content ID-yə əlavə oluna bilər, öz kanalın və birgə işlədiyin kanallar üçün ağ siyahı sorğusu göndərilə bilər. Təsdiq avtomatik deyil, ona görə yalnız tam sənin olanı qeydiyyata sal.
Növbəti biti yükləməzdən əvvəl
- Satdığın hər lisenziya növündə Content ID sətri var.
- Lisenziya xülasəsi video təsvirindədir.
- Önizləmə teqlidir, təmiz fayl yalnız ödənişdən sonra gedir.
- Satış jurnalı hər alıcı ilə yenilənir.
- Özün qeydiyyata saldığın heç nəyin içində lease ilə satılmış bit yoxdur.