Cover yazırsan, ona gözəl video çəkirsən və onu hər yerdə görmək istəyirsən: YouTube kanalında, Spotify-da, Apple Music-də. Bu, bir iş kimi görünür, amma hüquq baxımından bir neçə ayrı şeydir və YouTube ilə striminq mağazaları cover mahnılara tamamilə fərqli yanaşır. Fərqi yükləmədən əvvəl bilsən, iddialardan, rədd cavablarından və silinmələrdən qorunarsan.
Bir cover, bir neçə icazə
Hər cover başqasının kompozisiyasından istifadə edir: melodiya və sözlər müəlliflərə, adətən də onların nəşriyyatlarına məxsusdur. Səs yazın və videon sənindir, amma onların içindəki mahnı sənin deyil. Hansı icazənin lazım olduğu coverin harada və hansı formada çıxmasından asılıdır.
- YouTube-a yüklənən cover video əsasən YouTube ilə musiqi nəşriyyatları arasındakı razılaşmalara söykənir.
- Striminq platformalarında audio kimi buraxılan cover mahnını çoxaltmaq hüququ, yəni adətən mexaniki lisenziya adlanan icazə tələb edir.
- YouTube-un öz razılaşmalarından kənarda istifadə olunan cover video nəşriyyatdan sinxronizasiya (sync) lisenziyası tələb edir.
Üç istifadə, üç ayrı cavab. Problemlərin çoxu artist bir istifadəyə verilən icazənin digərlərini də əhatə etdiyini düşünəndə başlayır.
YouTube cover videolara necə yanaşır
Bir çox nəşriyyatın YouTube ilə razılaşması var və bu razılaşmalar insanlara cover video yükləməyə imkan verir. Nəşriyyat videonu silmək əvəzinə ona iddia qaldıra bilər. Adətən video yerində qalır, reklam gəliri isə nəşriyyata gedir. Bəzi hallarda, müəllif YouTube Partnyor Proqramındadırsa və nəşriyyat buna icazə verirsə, gəlir onların arasında bölünür.
Bir neçə şeyi yadda saxla:
- Hər mahnı bu razılaşmalara daxil deyil. Nəşriyyat coveri bloklaya və ya yalnız müəyyən ölkələrlə məhdudlaşdıra bilər.
- İddia müəllif hüququ üzrə xəbərdarlıq (strike) deyil. Bu, hüquq sahibinin öz hüququndan istifadə etməsidir və adətən kanalına zərər vermir.
- İddia qaldırılmış coverdən gələn pul sənə ümumiyyətlə çatmaya bilər, ona görə gəlirini buna hesablama.
- Bu razılaşmalar yalnız YouTube-dakı videolara aiddir. Eyni coveri başqa yerdə buraxmaq üçün sənə heç bir lisenziya vermir.
Bəzi cover videolar niyə iki iddia alır
Orijinal minusun və ya internetdən tapılmış karaoke versiyanın üstündə oxunan cover başqasının təkcə mahnısından yox, həm də səs yazısından istifadə edir. Onda həmin səs yazısının sahibi də videoya iddia qaldıra bilər və səs yazısı sahibləri çox vaxt nəşriyyatlardan daha sərt davranır.
Uydurma müğənni Səbinə Nur eyni ballada iki cover yükləmişdi. Birincisində karaoke minusu işlətmişdi və video bir gün ərzində bir neçə ölkədə bloklandı. İkincisində öz fortepiano aranjımanı vardı, nəşriyyat ona iddia qaldırdı və video yerində qaldı. Öz müşayiətini yazmaq, gitara və ya fortepiano ilə sadə olsa belə, bu ikinci problemi tamamilə aradan qaldırır.
Striminq platformalarına isə nə lazımdır
Spotify, Apple Music və digər mağazalarda coverin sadəcə yerində qalmasına imkan verən nəşriyyat iddiası sistemi yoxdur. Relizin çıxmazdan əvvəl mahnıya mexaniki hüququ olmalıdır. Ölkədən və platformadan asılı olaraq bu hüquqlar platformalarla hüquq təşkilatları arasındakı razılaşmalarla əhatə oluna bilər, ya da lisenziyanı lisenziya xidməti vasitəsilə və ya birbaşa nəşriyyatdan almalı olursan. Distribyutorlar adətən lazım olan icazənin səndə olduğunu təsdiqləməyini istəyir, bəziləri isə sübut tələb edir. CULT-da da, istənilən distribyutorda olduğu kimi, göndərdiyin hər materiala icazən olmalıdır və komanda hər relizi platformalara getməzdən əvvəl yoxlayır.
Content ID də coverlərdə başqa cür işləyir. Səs yazısı sənindir, mahnı isə yox, və eyni mahnının başqa videolarına iddialar asanlıqla səhv ünvana düşə bilər. Bir çox distribyutor coverləri Content ID-yə ümumiyyətlə daxil etmir və ya yalnız diqqətli hüquq yoxlamasından sonra qəbul edir. Ona görə coverin YouTube-da öz mahnıların kimi gəlir gətirəcəyini gözləmə.
Video ayrıca hüquqdur
Mexaniki lisenziya yalnız audionu əhatə edir. Kompozisiyanı videoya yerləşdirmək sinxronizasiya istifadəsidir və bunun üçün nəşriyyatın icazəsi lazımdır. Artistlərin ən çox buraxdığı addım məhz budur.
Cover videonu distribyutor vasitəsilə rəsmi video reliz kimi göndərmək, reklamda və ya filmdə işlətmək, yaxud paketin bir hissəsi kimi satmaq istəyirsənsə, əvvəlcə sinxronizasiya icazəsi al. Bir çox distribyutor belə icazəsi olmayan cover klipi qəbul etmir. Sözləri tərcümə etmək və ya dəyişmək üçün də, format nə olursa olsun, ayrıca icazə lazımdır.
Bir coveri iki yerdə buraxmaq üçün düzgün ardıcıllıq
- Mahnının nəşriyyatını və relizin çıxacağı ölkələrdə hansı lisenziyanın lazım olduğunu öyrən.
- Orijinal minus və ya karaoke əvəzinə öz müşayiətini yaz.
- Reliz tarixini qoymazdan əvvəl mexaniki lisenziyanı həll et və ya distribyutorla coverlərin necə qəbul olunduğunu dəqiqləşdir.
- Audionu orijinal adla və kreditlərdə orijinal müəlliflərlə burax.
- Videonu öz kanalına yüklə və nəşriyyatın ona iddia qaldıra biləcəyini nəzərə al.
- Videonu başqa yerdə rəsmi buraxmaq istəyirsənsə, əvvəlcə nəşriyyatdan sinxronizasiya icazəsi istə.
Bütün platformalarda qaydalar zamanla dəyişir, ona görə hər cover relizindən əvvəl hazırkı qaydaları yoxla.