"Çok güzel olmuş", yayınlanmamış şarkın hakkında duyabileceğin en az işe yarayan cümle. İyi geri bildirim somuttur, doğru kişilerden gelir ve hâlâ bir şey değiştirebileceğin bir zamanda ulaşır. İşte şarkıyı bitmeyen bir projeye çevirmeden bunu almanın yolu.
Neyi test ettiğine karar ver
Parçayı birine göndermeden önce aslında neyi öğrenmek istediğini yaz. Ham bir demoya geri bildirim ile bitmiş bir master'a geri bildirim farklı işlerdir.
- Şarkının kendisi: nakarat güçlü mü, yapı dikkati tutuyor mu, ikinci kıtaya gerek var mı?
- Düzenleme ve miks: vokal net mi, alt frekanslar fazla ağır mı, nakarat açılıyor mu?
- Seçim: bitmiş üç şarkıdan hangisi single olmalı?
Bunları karıştırırsan her şeyden biraz alırsın ama kullanabileceğin hiçbir şey almazsın. Her seferinde tek bir soruyu test et. Demo aşamasında sormak daha ucuzdur: yapıyı miksten sonra değiştirmek hem zaman hem para ister.
Doğru kişileri seç
Farklı insanlar farklı şeyler duyar, bu yüzden küçük ama karışık bir gruba sor:
- Dinleyici kitlene uyan ama seni yakından tanımayan iki üç kişi. Bir çalma listesindeki yabancı gibi tepki verirler, sana gereken de tam bu.
- İşine saygı duyduğun bir iki müzisyen ya da ses mühendisi, teknik konular için.
- Müziğini iyi tanıyan bir kişi, kendi sound'undan uzaklaştığında bunu sana söyleyecek biri.
Aile ve yakın arkadaşlar çoğunlukla seni desteklemek ister. Bu güzel, ama bu iş için faydalı değil. Kalabalık grup sohbetleri de uygun değil: orada insanlar genellikle ilk yazanın fikrini tekrarlar.
Gerçek cevap getiren sorular sor
"Beğendin mi?" sorusu kibar bir "evet" getirir. Somut cevap gerektiren sorular sor:
- Hangi anda dikkatin dağıldı?
- Şarkı bittikten sonra hangi dize ya da ses aklında kaldı?
- Atlamak istediğin bir bölüm oldu mu?
- Şarkıyı üç kelimeyle anlat.
- Onu hangi çalma listesine ya da hangi ana koyardın?
Özel bir dosya ya da bağlantı gönder, bir kez durdurmadan dinlemelerini ve tekrar dinlemeden önce cevap vermelerini iste. Dijital platformdaki yabancının da edineceği şey ilk izlenimdir. İnsanların söylediği zaman kodlarını not al: üç kişinin dikkati aynı saniyede dağılıyorsa, bu artık bir bilgidir.
Cevaplar geldiğinde tartışma ve açıklamaya koşma. Teşekkür et, not al, gerekirse tek bir soru sor: "Neden tam orada?" Fikrini savunmak zorunda hisseden biri bir dahaki sefere daha az dürüst olur.
Dinleyicilerinin dinlediği yerde dinle
İnsanların çoğu şarkını stüdyo monitörlerinde duymayacak. Miksi bitti saymadan önce şunlarda çal:
- telefon hoparlörü
- ucuz kulak içi kulaklık ve düzgün bir kulaklık
- araba
- küçük bir Bluetooth hoparlör
- düşük seste bir dizüstü bilgisayar
Aynı türde yayınlanmış iki üç şarkıyla benzer ses seviyesinde karşılaştır. Amaç onları kopyalamak değil, sadece bir şeyin ciddi şekilde bozuk olmadığını kontrol etmek: telefonda kaybolan vokal, kulaklıkta yok olan bas, arabada kulak tırmalayan hi-hat. Platformların çoğu ses seviyesini eşitler, yani miksi sadece daha yüksek yapmak onu dinleyicinin kulağında daha güçlü yapmaz.
Kısa video testlerini dikkatli yap
Kısa videolar, şarkının hangi bölümünün insanları yakaladığını görmenin hızlı bir yolu. Diyelim ki Bora Er single'ına nakaratla mı yoksa sakin bir kıta dizesiyle mi başlayacağından emin değil. Farklı günlerde, her birinde şarkının başka bir bölümü olan iki benzer klip paylaşıyor ve insanların ne kadar izlediğini, kaç kişinin tekrar izlediğini ve yorumlarda ne yazdığını karşılaştırıyor.
Bu sonuçları kanıt değil ipucu olarak gör. Küçük sayılar çok rastlantısaldır ve bir klip sesten değil görüntüden dolayı iyi gidebilir. Sadece kısa bölümler paylaş, iki versiyonu da aynı tarzda çek ve aynı anda beş şeyi değiştirme. Testi çıkıştan birkaç hafta önce yap ki sonuca göre bir şey değiştirmeye vaktin kalsın.
Ne zaman durman gerektiğini bil
Bitmeyen rötuşlar, iyi şarkıların hiç çıkmamasının en yaygın sebebi. Birkaç kural işe yarar:
- Geri bildirim için bir son tarih ve master'ı kilitlemek için bir gün belirle.
- Bir şeyi ancak birden fazla kişi işaret ederse ya da sen de zaten şüpheleniyorsan değiştir.
- Her versiyonu net bir adla sakla ki bir değişiklik işi kötüleştirirse geri dönebilesin.
- İki tur geri bildirimden sonra aynı şarkı hakkında sormayı bırak.
- Son karardan önce şarkıyı birkaç gün dinleme, sonra taze kulakla geri dön.
Bir noktada şarkı, şu an yapabileceğin kadar iyi olur. Bir sonraki şarkı burada öğrendiğin her şeyden faydalanacak, ama bu ancak bu şarkı çıkarsa olur.