Kapakta sanatçı adı yazar, ama her parçanın arkasında başka insanlar da vardır: sözleri kim yazdı, müziği kim besteledi, kaydın prodüktörü kim. Yayını yüklerken senden onları listelemen istenir. Bu alanları son akşam aceleyle doldurmak cazip gelir. Oysa söz yazarı, besteci ve prodüktör kredileri daha fazla özeni hak eder, çünkü buradaki bir hata çok uzağa gider ve sonradan zor düzelir.
Krediler neden önemli
- Yazarlar için para. Şarkı yazarlarına eser için ödeme, kayıttan ayrı olarak, genellikle meslek birlikleri ve yayıncılar aracılığıyla yapılır. Bu ödemeler isimler ve kayıtlar üzerinden eşleştirilir, eksik ya da yanlış yazılmış bir yazar da bu işi zorlaştırır.
- Görünürlük. Bazı platformlar parçanın sayfasında kredileri gösterir. Bir prodüktör ya da söz yazarı için bu sayfa portfolyosunun bir parçasıdır.
- Gelecekteki işler. İnsanlar, adlarını sevdikleri şarkılarda sık gördükleri prodüktör ve yazarlarla çalışmak ister. Unuttuğun bir kredi, birine kapattığın bir kapıdır.
- Daha az anlaşmazlık. Kimin ne yaptığına dair yayından önce üzerinde anlaşılmış net bir kayıt, şarkı para kazanmaya başladıktan sonraki tartışmaların çoğunu önler.
Kim kimdir
Roller iç içe geçer, bir kişi birkaçını üstlenebilir. Genelde şöyle anlaşılır:
- Söz yazarı. Sözleri yazdı.
- Besteci. Müziği yazdı: melodiyi, armoniyi, müzikal yapıyı.
- Şarkı yazarı. Sözü, müziği ya da ikisini birden yazan kişi için genel bir ad.
- Prodüktör. Kaydı şekillendirdi: düzenlemeyi, sound'u, nasıl kaydedilip bir araya getirildiğini. Beat'i şarkının müzikal temeli olan bir beatmaker genelde prodüktör, çoğu zaman da besteci sayılır, çünkü beat'in içinde armoni ve ana müzikal fikirler vardır.
- Aranjör, yani düzenlemeci. Var olan bir eserin yeni düzenlemesini yaptı. Türkülerde ve cover'larda sık görülür.
- Miks ve mastering mühendisleri. Sesi teknik olarak tamamladılar. Platformda uygun bir alan varsa pek çok yayında onlar da yazılır.
Konuk sanatçılar da dahil olmak üzere icracılar ayrı bir katmandır. Şarkının bir kısmını da yazmadılarsa yazar olarak değil, sanatçı olarak gösterilirler.
Yazarlar için gerçek ad, sanatçılar için sahne adı
Söz yazarları ve besteciler için tam resmi adları kullan, meslek birliğine kayıtlı oldukları ya da kaydolacakları şekliyle. Pek çok dağıtımcı ve platform yazar alanlarında ad ve soyad ister, tek bir takma ad çoğu zaman düzeltme için geri gönderilir. Eser ödemeleri sahne adlarına değil, kişilere bağlanır.
İcracılarda ise tam tersi geçerli: sanatçı alanında sahne adı, profilde nasıl görünüyorsa öyle yazılmalı.
Mert Ay'ın hayali single'ı "Gece Treni"ni ele alalım. Beat, internette Ritim olarak bilinen bir prodüktöre ait. Prodüktör alanında Ritim olarak görünebilir. Besteci alanında ise Burak Şahin, çünkü meslek birliği onu bu adla tanıyor. Sözleri Mert kendisi yazdı, bu yüzden söz yazarı alanına tam adı Mert Aydın yazılıyor, Mert Ay ise sanatçı adı olarak kalıyor.
Özel durumlar
- Türküler ve anonim eserler. Melodi ve sözler anonimse, genellikle uydurma bir yazar yerine anonim olarak işaretlenir. Senin kendi düzenlemen yine de kredide gösterilebilir.
- Cover'lar. Orijinal yazarlar, orijinalde nasıl yazılmışlarsa öyle yazar olarak gösterilir. Sen ortak yazar değil, icracısın.
- Sample ve interpolasyonlar. Başkasının şarkısından bir bölüm kullanıyorsan, o şarkının yazarları genelde seninkinin de ortak yazarı olur. Bu, sample için izin alınırken kararlaştırılır, tek başına karar verilmez.
- Satın alınmış bir beat üstüne yazılan şarkı. Beat lisansını kontrol et: bazı kiralama koşulları prodüktör için belirli bir kredi biçimi şart koşar.
İsimleri yükleme gününden önce topla
Şarkı daha stüdyodayken her parça için kısa bir kredi listesi hazırla. Her kişi için şunları not et:
- tam resmi adı ve kamuoyunda kullandığı adı;
- bu parçadaki rolü ya da rolleri;
- yazarlığı paylaşıyorsanız, üzerinde anlaşılan payı;
- bir meslek birliğine üye olup olmadığı ve varsa üyelik bilgileri;
- kendisine nasıl ulaşılacağı.
Yazar henüz hiçbir birliğe üye değilse sorun yok. Bunu da listeye not et: ileride üye olduğunda, adının bütün yayınlarda aynı yazılmış olması zaten çıkmış şarkılarını kaydettirmeyi çok kolaylaştırır.
Listeyi herkese gönder ve her kişiden kendi satırını onaylamasını iste. Birlikte çalışırken insanlara ulaşmak, yayından altı ay sonra ulaşmaktan çok daha kolay. CULT'a gönderirken krediler sanatçı bilgileriyle birlikte girilir ve isimler zaten eksiksiz ve tutarlı olduğunda inceleme daha hızlı geçer.
Kaçınmaya değer hatalar
- Müzik tamamen başkasına aitken kendini besteci olarak yazmak.
- Birkaç dizeyi değiştiren ortak yazarı unutmak.
- Besteci alanına prodüktörün takma adını yazmak.
- Aynı adı yayından yayına farklı yazmak.
- Kredi alanları yerine parça adına "prod. by" eklemek.