Herkes "Spotify algoritması" der ama şarkıların nasıl önerileceğine karar veren tek bir algoritma yoktur. Her platformda aynı anda birkaç öneri sistemi çalışır: ana sayfa, kişisel miksler, radyo, otomatik oynatma, keşif listeleri. Ayrıntıda farklılaşırlar ama hepsi aynı sorunun cevabını arar: bu şarkıyı sırada kim sever? Bu soruyu nasıl cevapladıklarını bilmek, kulaktan kulağa dolaşan her "taktikten" daha değerlidir.
Üç tür bilgi
Öneri sistemleri esas olarak üç kaynağa dayanır.
- Dinleme davranışı. En büyüğü budur. A sanatçısını dinleyen birçok kişi seni de dinliyorsa, sistem senin yerinin A sanatçısının yakınlarında olduğunu öğrenir. Bu yaklaşım sesleri değil dinleyicileri karşılaştırır ve komşularını neden kitlenin belirlediğini de açıklar.
- Sesin kendisi. Servisler sesi analiz eder: tempo, enerji, enstrümanlar, vokal olup olmadığı, genel duygu. Bu, neredeyse hiç dinlenme geçmişi olmayan yeni bir şarkının bir başlangıç noktası bulmasına yardım eder.
- Metin ve meta veri. Tür, dil, kredilerdeki ortak sanatçılar, şarkının girdiği çalma listelerinin adları, bazen de müzik hakkında başka yerlerde yazılanlar. Sürekli "gece yolculuğu" adlı listelere giren bir parça sisteme bir şey söyler.
Bunların üstüne bağlam gelir: günün saati, cihaz, dinleyicinin az önce ne dinlediği. Aynı kişi pazartesi sabahı ve cumartesi gecesi farklı öneriler alır.
"Bunu daha çok kişi duymalı" diyen sinyaller
Hiçbir platform hangi sinyalin ne kadar ağırlık taşıdığını açıklamaz. Bu yüzden aşağıdakileri bir formül değil, genel bir tablo olarak düşün.
Genelde lehine çalışan sinyaller:
- şarkıyı sonuna kadar ya da neredeyse sonuna kadar dinlemek
- şarkıyı kaydetmek ya da kişisel bir listeye eklemek
- aynı kişinin birkaç gün içinde şarkıya geri dönmesi
- profiline girmek, seni takip etmek, diğer şarkılarını dinlemek
- şarkıyı paylaşmak
Aleyhine çalışan sinyaller:
- ilk saniyelerde geçmek
- "bu şarkıyı gizle" ya da "bu sanatçıyı çalma"
- listeye ekleyip kısa süre sonra çıkarmak
Tek bir dinleyicinin davranışı pek bir şey ifade etmez. Önemli olan, benzer türdeki başka şarkılarla kıyaslandığında birçok dinleyicinin ortak tablosudur.
Yeni bir şarkı ilk şansını nasıl alır
Yeni bir yayın çok az veriyle başlar. Sistemler genelde seninle zaten bağı olan insanlardan başlar: takipçiler, önceki şarkılarının dinleyicileri, kitlesi seninkiyle kesişen sanatçıların hayranları. Ses ve meta veri de başka nerelerde denenebileceğine dair ipucu verir.
İlk grup iyi tepki verirse halka büyür. Geçerlerse yavaş büyür ya da durur. İlk dinleyicilerin bu kadar önemli olmasının sebebi budur, sosyal medyadan kendi getirdiklerin de dahil. Onlar da sinyale dönüşür.
Uydurma bir lo-fi prodüktör düşünelim, Kaan Ilgaz. Yeni parçasını, çoğu rap dinleyen arkadaşlarının kalabalık grup sohbetine atıyor. Destek olsun diye "play"e basıyorlar, yirmi saniye sonra geçiyorlar ve bir daha dönmüyorlar. Sistem parçanın rap dinleyicilerinde iyi gitmediğini öğreniyor. Bu doğru ama hiçbir işe yaramıyor. Parçayı ders çalışırken ve dinlenirken müzik dinleyen topluluklarda, daha az ama daha uygun kişiyle paylaşmak sisteme doğru komşuları gösterir.
Aynı mantık sahte dinlenmelerin neden zararlı olduğunu da açıklar. Botlar ve dinlenme çiftlikleri sadece yayının kaldırılması riskini getirmez. Sisteme müziğinin, var olmayan ya da umursamayan dinleyicilere ait olduğunu öğretir.
Düzenli yayın neden işe yarar
Her yayın, dinleyicilerinin kim olduğuna dair yeni kanıt ekler. Düzenli yayın yapan bir sanatçı, öneri sistemlerine denemek, öğrenmek ve halkayı genişletmek için daha çok fırsat verir. Takipçiler de yeni yayınları kişisel akışlarında görür, uzun sessizlikler ise bu bağları soğutur.
Eski şarkılar da bundan kazançlı çıkar. Yeni bir yayın insanları profiline getirdiğinde bir kısmı kataloğuna geçer ve o şarkılar yeniden önerilmeye başlar.
Ama düzenlilik miktar demek değil. Sırf sistemi beslemek için her hafta zayıf şarkı çıkarmak dinleyicilerin şarkıyı geçmesine yol açar, geçmek de bir sinyaldir. İnandığın şarkılarla kurulan sabit bir ritim, bir sel gibi yayın yapmaktan daha iyi çalışır.
Gerçekten neyi etkileyebilirsin
- Doğru meta veri. Doğru tür, doğru dil, kredilerde doğru gösterilmiş ortak sanatçılar. Yanlış dil işareti şarkını onu anlamayan insanlara gönderebilir.
- İlk saniyeler. İlginç bir yere hızlı ulaş. Uzun ve sessiz bir giriş erken geçişleri davet eder.
- Doğru ilk kitle. Şarkıyı sevecek insanların zaten toplandığı yerlerde paylaş. Hayranlarından şarkıyı sessizde döngüye almalarını değil, kaydetmelerini ve listelerine eklemelerini iste.
- Ortak çalışmalar. Doğru kredilendirilmiş bir düet, senin dinleyicilerini başka bir sanatçının dinleyicileriyle buluşturur.
- Editörlere başvuru. Platform izin veriyorsa, henüz çıkmamış şarkını yayın tarihinden önce editörlere gönder.
Boş verebileceğin efsaneler
Yayını "sihirli" bir dakikada yapmak, aynı şarkıyı birkaç kez yüklemek, ada anahtar kelime doldurmak, insanlardan şarkıyı durmadan çalmalarını istemek. Bunların hiçbirinin arkasında kanıt yok, bazıları da platform kurallarını çiğniyor. Tek güvenilir yöntem, iyi bir şarkıyı doğru insanların önüne koymak.