Sadık bir kitlesi olan bir gezi vlogcusu sana yazıyor: şarkını yeni serisinin girişinde kullanabilir mi? Bedava tanıtım gibi görünüyor ve gerçekten de öyle olabilir. Ama DM'den aceleyle yazılmış bir "tabii, kullan" çoğu zaman şöyle biter: telif hakkı talebi, canı sıkılmış bir içerik üreticisi ve bir daha asla kullanılmayacak bir şarkı. Müziğini YouTuber'lara lisanslamak iki şey yerindeyken iyi işler: yazılı ve net bir izin, video yayına girmeden önce çözülmüş teknik taraf.
İçten bir "olur" neden yetmez
Parçan YouTube'un Content ID sistemindeyse sistem yazışmalarını okumaz. Sesi tanır ve o parça için belirlenmiş politikayı uygular; bu da genelde içerik üreticisinin videosuna bir talep demektir. Politikaya göre talep reklam gelirini başka tarafa yönlendirebilir ya da videoyu bazı ülkelerde kısıtlayabilir. Sonradan kaldırılsa bile talep, içerik üreticisi için tatsız bir deneyimdir.
Başka nedenler de var. Markalarla çalışan içerik üreticilerinden videodaki her müzik için lisans göstermeleri istenebilir. Senin durumun değişirse, örneğin bir plak şirketiyle anlaşırsan, yıllar önce atılmış gelişigüzel bir mesaj iki taraf için de sağlam bir dayanak olmaz.
Yazılı izinde neler olmalı
Uzun bir sözleşmeye gerek yok. İki tarafın "kabul ediyorum" diye yanıtladığı net bir e-posta işin çoğunu görür. İçinde şunlar olsun:
- Kim: içerik üreticisinin adı ve iznin kapsadığı kanalların tam bağlantıları. Başka platformlarda da paylaşıyorsa onların dahil olup olmadığını yaz.
- Ne: hangi parça ya da parçalar, hangi versiyon (şarkının tamamı, enstrümantal, kısa bir kesit), kesip döngüye alıp kısaltabilir mi.
- Nerede: tek bir video, bir seri ya da kanaldaki herhangi bir video.
- Ne kadar süre: kullanım süresi ve bu süre bittiğinde yayınlanmış videolara ne olacağı. Genelde yayında kalırlar; her durumda bunu yaz.
- Para kazanma: içerik üreticisi müziğinin olduğu videolardan para kazanabilir mi, reklam geliri kimde kalır.
- Künye: seni nasıl anacakları, örneğin açıklamada şarkının adı ve sanatçı adın.
- Ücret: ücretsiz mi, tek seferlik bir ödeme mi, başka bir şart mı; ödeme ne zaman yapılır.
- Neler dahil değil: ücretli reklamlarda kullanım, ayrıca anlaşılmadıysa marka iş birlikleri, şarkını tek başına ses olarak yüklemek ya da kendi müziğinde kullanmak.
Göndermeden önce bir şeyi daha kontrol et: bu izni vermeye gerçekten yetkin var mı? Masterın bir kısmı prodüktöre aitse ya da şarkının ortak yazarı varsa onların da onayı gerekir. Bir plak şirketi ya da yayıncıyla sözleşmen varsa sözleşmenin neye izin verdiğine bak.
Video yayına girmeden kanalı beyaz listeye al
Beyaz liste, yani whitelist, Content ID'ye belirli bir kanala talep açmamasını söyler. Lisans verdiğin içerik üreticisini taleplerden korumanın en temiz yolu budur ve ilk talepten sonra değil, yüklemeden önce yapılmalıdır.
Müziğin dağıtımcın aracılığıyla Content ID'deyse, anlaşma biter bitmez kanal bağlantısını ona gönder. Örneğin CULT, hakları kontrol ettikten sonra sanatçının kendi kanalı ve sanatçının birlikte çalıştığı kanallar için beyaz liste talepleri gönderir. Onay otomatik değildir, bu yüzden içerik üreticisi videoyu yayınlamadan önce birkaç gün pay bırak.
Yine de bir talep çıkarsa, örneğin istek hâlâ işleniyorsa, dağıtımcından talebi kaldırmasını iste. İçerik üreticisinden itiraz açmasını isteme. O mekanizma talebin yanlış olduğunu düşünenler içindir; onu bir kestirme yola çevirmek gereksiz karmaşa yaratır.
Diğer platformların da kendi hak yönetim sistemleri olduğunu unutma. İçerik üreticisi kısa video uygulamaları için de kesitler hazırlıyorsa aynı parça orada da eşleşebilir. Bu platformları anlaşmaya ekle ve dağıtımcına da haber ver.
Ücretsiz, ücretli ya da arada bir yerde
Tek bir doğru fiyat yoktur; çoğu zaman doğru fiyat sıfırdır.
- Tanıtım için ücretsiz, içerik üreticisinin kitlesi ulaşmak istediğin dinleyicilerle örtüşüyorsa mantıklıdır. Açıklamada net bir künye ve şarkıya bağlantı iste.
- Sabit ücret, kanal açıkça ticariyse, video sponsorluysa ya da müzik içeriğin büyük bir parçasıysa, örneğin bütün bir serinin müziğiyse adildir.
- Münhasırlık verme. Biri bunun için ciddi bir para ödemiyorsa, şarkını başka kimsenin kullanamayacağına söz verme.
Şarkıcı ve söz yazarı Nil Ayaz, bir yemek kanalına enstrümantalini altı ay boyunca ücretsiz kullanma izni verdi. Yazılı anlaşmada kanal adıyla belirtilmiş, para kazanmaya izin verilmiş ve açıklamada künye istenmişti. Dağıtımcı ilk bölümden önce kanalı beyaz listeye aldı. Seri bitince bir sonraki sezon için küçük bir ücrette anlaştılar; önceki bölümlere ise kimse dokunmadı.
Bir şeyler ters gittiğinde
- İçerik üreticisi anlaşılandan farklı bir parça kullandı. Önce konuş. Çoğu zaman bu bir yanlış anlaşılmadır ve parçayı anlaşmaya eklemek mümkündür.
- Biri içerik üreticisinin videosunu yeniden yükledi. O kanal beyaz listede değil ve Content ID ona diğer yüklemeler gibi davranır. Genelde istediğin de budur.
- Müziğinin artık bu kanalla anılmasını istemiyorsun. Ne olacağına anlaşma karar verir. "Ne kadar süre" ve "yayındaki videolar" maddelerinin bu kadar önemli olmasının nedeni budur.
Net bir anlaşma ve beyaz listedeki bir kanal, tedirgin bir iyiliği işleyen bir iş birliğine çevirir; içerik üreticileri de işi kolaylaştıran sanatçıları unutmaz.