Sadiq auditoriyası olan bir səyahət bloqeri sənə yazır: mahnını növbəti seriyasının girişinə qoya bilərmi? Pulsuz tanıtım kimi səslənir və elə ola da bilər. Amma direktdə tələsik yazılmış "əlbəttə, qoy" cavabı çox vaxt belə bitir: müəllif hüququ iddiası, əsəbi bloqer və bir daha işlədilməyəcək mahnı. Musiqini YouTuberlərə lisenziya ilə vermək iki şərtlə yaxşı işləyir: yazılı aydın icazə və video çıxmazdan əvvəl həll olunmuş texniki tərəf.
Səmimi "hə" niyə kifayət etmir
Trekin YouTube-un Content ID sistemindədirsə, sistem sənin yazışmalarını oxumur. O, səsi tanıyır və həmin trek üçün qoyulmuş qaydanı tətbiq edir, bu da adətən bloqerin videosuna iddia deməkdir. Qaydadan asılı olaraq iddia reklam gəlirini başqa tərəfə yönəldə və ya videonu bəzi ölkələrdə məhdudlaşdıra bilər. Sonradan geri götürülsə belə, iddia bloqer üçün xoşagəlməz hadisədir.
Başqa səbəblər də var. Brendlərlə işləyən bloqerlərdən hər musiqi üçün lisenziyanın olduğunu göstərmək tələb oluna bilər. Vəziyyətin dəyişsə, məsələn leyblə müqavilə imzalasan, illər əvvəl yazılmış ötəri mesaj heç bir tərəf üçün etibarlı dayaq olmur.
Yazılı razılaşmada nə olmalıdır
Uzun müqavilə lazım deyil. İki tərəfin "razıyam" deyə cavab verdiyi aydın e-məktub işin çoxunu görür. Orada bunlar olsun:
- Kim: bloqerin adı və icazənin aid olduğu kanalların dəqiq keçidləri. Başqa platformalarda da paylaşırsa, onların daxil olub-olmadığını yaz.
- Nə: hansı trek və ya treklər, hansı versiya (tam mahnı, instrumental, qısa kəsim), onu kəsmək, təkrarlamaq, qısaltmaq olarmı.
- Harada: bir video, bir seriya, yoxsa kanaldakı istənilən video.
- Nə qədər: istifadə müddəti və bu müddət bitəndə artıq yayımlanmış videoların taleyi. Adətən onlar qalır, hər halda bunu yaz.
- Monetizasiya: bloqer sənin musiqin olan videoları monetizasiya edə bilərmi və reklam gəliri kimdə qalır.
- Kredit: səni necə qeyd edirlər, məsələn təsvirdə mahnının adı və artist adın.
- Pul: pulsuz, birdəfəlik ödəniş, yoxsa başqa şərt, ödəniş nə vaxt olur.
- Nə daxil deyil: pullu reklamda istifadə, ayrıca razılaşdırılmayıbsa brend inteqrasiyaları, mahnını ayrıca audio kimi yükləmək, öz musiqisində işlətmək.
Göndərməzdən əvvəl bir şeyi də yoxla: bu icazəni verməyə haqqın varmı? Masterin bir hissəsi prodüserindirsə və ya mahnının həmmüəllifi varsa, onlar da razı olmalıdır. Leybl və ya naşirlə müqaviləyə imza atmısansa, müqavilənin nəyə icazə verdiyinə bax.
Video çıxmazdan əvvəl kanalı ağ siyahıya sal
Ağ siyahı (whitelist) Content ID-yə konkret kanala iddia qaldırmamağı bildirir. Lisenziyalı bloqeri iddialardan qorumağın ən təmiz yolu budur və bu, ilk iddiadan sonra yox, yükləmədən əvvəl edilməlidir.
Musiqin distribyutor vasitəsilə Content ID-dədirsə, razılaşma bağlanan kimi ona bloqerin kanal keçidini göndər. Məsələn, CULT hüquqları yoxladıqdan sonra artistin öz kanalı və artistin işlədiyi kanallar üçün ağ siyahı sorğuları göndərir. Təsdiq avtomatik deyil, ona görə bloqer videonu yayımlamazdan əvvəl bir neçə gün vaxt saxla.
İddia yenə də çıxsa, məsələn sorğu hələ emal olunurdusa, distribyutordan onu geri götürməyi xahiş et. Bloqerdən mübahisə açmağı istəmə. O mexanizm iddianı səhv sayan insanlar üçündür, onu yan keçmə yoluna çevirmək lazımsız qarışıqlıq yaradır.
Unutma ki, başqa platformaların da öz hüquq sistemləri var. Bloqer qısa video tətbiqləri üçün də kəsimlər hazırlayırsa, eyni trek orada da tanına bilər. Ona görə həmin platformaları razılaşmaya daxil et və distribyutoruna da xəbər ver.
Pulsuz, pullu, yoxsa arada bir şey
Vahid düzgün qiymət yoxdur, çox vaxt düzgün qiymət sıfırdır.
- Tanıtım üçün pulsuz bloqerin auditoriyası istədiyin dinləyicilərlə üst-üstə düşəndə məntiqlidir. Təsvirdə aydın kredit və mahnıya keçid istə.
- Sabit ödəniş kanal açıq-aşkar kommersiyadırsa, video sponsorludursa və ya musiqi məzmunun böyük hissəsidirsə, məsələn bütöv seriyanın musiqi mövzusudursa, ədalətlidir.
- Eksklüzivlik vermə. Kimsə bunun üçün ciddi pul ödəmirsə, mahnını başqasının işlədə bilməyəcəyinə söz vermə.
Müğənni və müəllif Günay Ravi bir mətbəx kanalına instrumentalını altı aylıq pulsuz istifadəyə verdi. Yazılı razılaşmada kanal adı ilə göstərilmişdi, monetizasiyaya icazə verilmişdi və təsvirdə kredit istənmişdi. Distribyutor ilk seriyadan əvvəl kanalı ağ siyahıya saldı. Seriya bitəndə növbəti mövsüm üçün kiçik ödəniş razılaşdırdılar, əvvəlki seriyalara isə heç kim toxunmadı.
Nəsə səhv gedəndə
- Bloqer razılaşmadan fərqli trek işlədib. Əvvəlcə danış. Çox vaxt bu, anlaşılmazlıqdır və treki razılaşmaya əlavə etmək olar.
- Kimsə bloqerin videosunu təkrar yükləyib. O kanal ağ siyahıda deyil və Content ID ona istənilən başqa yükləmə kimi yanaşacaq. Adətən istədiyin də elə budur.
- Musiqinin artıq bu kanalla əlaqələndirilməsini istəmirsən. Nə olacağını razılaşma həll edir. "Nə qədər" və "mövcud videolar" bəndlərinin bu qədər vacib olması da buna görədir.
Aydın razılaşma və ağ siyahıdakı kanal həyəcanlı xahişi işlək əməkdaşlığa çevirir, bloqerlər də işi asanlaşdıran artistləri yadda saxlayır.