Müstəqil artistlərin çoxu menecer axtarışına çox tez başlayır və kiminsə işləri yoluna qoyacağına ümid edir. Bəziləri isə çox gecikir və ən yaxşı aylarını mahnı yazmaq əvəzinə məktublara cavab verməyə sərf edir. Yaxşı menecer artıq işləyən şeyi böyüdür, onu sıfırdan nadir hallarda yaradır. Bunu bilmək vaxt sualını xeyli asanlaşdırır.
Menecer əslində nə edir
Menecer karyeranın biznes tərəfini sənin yerinə yox, səninlə birlikdə idarə edir. Gündəlik işdə bu, adətən belə görünür:
- planı qurmaq: hansı mahnılar nə vaxt çıxır və hər relizin ətrafında nə baş verməlidir;
- komandanı əlaqələndirmək: prodüser, dizayner, video qrupu, promouter, leybl və ya distribyutordakı əlaqə şəxsi;
- təklifləri idarə etmək: konsertlər, əməkdaşlıqlar, brend təklifləri, müsahibələr və onlar üzrə danışıqlar;
- sənin vaxtını qorumaq ki, yaza, yazdıra və səhnəyə çıxa biləsən;
- qapı aça biləcək insanlarla əlaqəni isti saxlamaq.
Menecer adətən nə deyil: vəkil, mühasib, relizlərini maliyyələşdirən leybl və ya bukinq agenti. Düzdür, kiçik bazarlarda bu rolların bir neçəsini çox vaxt eyni adam daşıyır. Səninkinin hansı rolları üzərinə götürəcəyini əvvəlcədən aydınlaşdır.
Menecerə ehtiyacın olduğunu göstərən əlamətlər
Bunlardan bir neçəsi səninlə bağlı doğrudursa, çox güman ki, hazırsan:
- yazışmalara, təşkilati işlərə və danışıqlara musiqidən çox vaxt sərf edirsən;
- təkliflər gəlir, amma onları necə qiymətləndirəcəyini və nə istəyəcəyini bilmirsən;
- müntəzəm konsert verirsən və təşkilatçılıq bütün həftəni aparır;
- sabit ritmlə reliz edirsən və hər relizdə görüləcək işlər çoxalır;
- kimsə vaxtında cavab vermədiyi üçün real imkanları qaçırmısan;
- rəqəmlərin böyüyür və sahədəki insanlar səni görməyə başlayıb.
Hələ tez olduğunu göstərən əlamətlər
Hələ relizin, deməyə dəyən auditoriyan və iki cümlə ilə izah edə biləcəyin planın yoxdursa, menecerin idarə edəcəyi az şey var. Bu mərhələdə ən faydalı "menecer" öz təqvimin, reliz planın və bəlkə də təşkilatçılığı sevən bir dostundur. Təcrübəli menecerlər artistləri sənin mahnı seçdiyin kimi seçir: artıq hərəkətdə olan nəsə axtarırlar.
Menecerə adətən necə ödənilir
Menecerlərin çoxu komissiya ilə işləyir, yəni artistin gəlirindən pay alır. Vahid standart yoxdur, ona görə danışıqların mövzusu detallardır:
- Pay nədən hesablanır. Ümumi gəlirdən, yoxsa müəyyən xərclər çıxılandan sonrakı gəlirdən, məsələn konsertin texniki xərcləri çıxılandan sonra.
- Hansı gəlir sayılır. Striminq, konsertlər, müəllif gəlirləri, brend əməkdaşlıqları, merç. Bəzi gəlirlər kənarda qala bilər, məsələn razılaşmadan əvvəl yazılmış mahnılar.
- Müddət. Razılaşma nə qədər davam edir və əvvəlcə sınaq müddəti varmı.
- Xərclər. Menecer sənin adından hansı xərcləri edə bilər və nə üçün sənin razılığın lazımdır.
- Bitəndən sonra. Bir çox razılaşma menecerə onun dövründə bağlanmış sövdələşmələrdən sonra da müəyyən müddət qazanmağa imkan verir. Bu müddətin aydın və məhdud olduğuna əmin ol.
İstənilən razılaşmanı yazılı rəsmiləşdir və imzalamazdan əvvəl musiqi müqavilələrindən başı çıxan vəkilə oxut.
Meneceri necə tapmalı
Yeni artistlər üçün ən yaxşı menecerlər çox vaxt elanla tapılmır. Əvvəlcə ətrafına bax:
- Artıq bu işi görən insanlar. Konsertlərini təşkil edən, məktublarına cavab verən və sənə inanan dost bu rolda səninlə birlikdə böyüyə bilər.
- Bəyəndiyin artistlərin menecerləri. Öz janrında və şəhərində səndən bir az irəlidə olan artistləri kimin idarə etdiyini öyrən. Onlar sənin mərhələni başa düşür.
- Tövsiyələr. Prodüserlərdən, promouterlərdən, məkan sahiblərindən və digər artistlərdən kimə etibar etdiklərini soruş.
- Sənaye tədbirləri və şoukeyslər. Bu sahənin adamlarının həqiqətən getdiyi yerlərdə çıxış et.
Kiməsə yazanda qısa yaz: kimsən, nə buraxmısan, nə işləyir və növbəti on iki ay üçün planın nədir. Sonra sınaq təklif et: uzun bir şey imzalamazdan əvvəl bir relizdə birlikdə işləyin.
Tutaq ki, Orxan Vəlinin dostu Rauf bir ildir onun konsertlərini təşkil edir. Onlar "əsl" menecer axtarmaq əvəzinə növbəti sinql üçün yazılı sınaq razılaşması bağlayırlar: Rauf nələrlə məşğul olacaq, hansı payı alacaq və nəticələrə nə vaxt birlikdə baxacaqlar.
Təhlükəli işarələr
Bunlardan hər hansı birini görsən, uzaqlaş və ya heç olmasa tələsmə:
- səni "idarə etmək" və ya "tanıtmaq" üçün qabaqcadan ödəniş istəmək;
- səs yazılarının, mahnılarının və ya sosial hesablarının sahibi olmaq istəmək, komanda girişi əvəzinə parollarını tələb etmək;
- zəmanətli pleylist, stream və ya reytinq vədləri;
- tez imzalamaq üçün təzyiq və ya müqaviləni vəkilin oxumasına etiraz;
- işlər alınmasa çıxış yolu olmayan uzun müddət;
- bütün gəlirindən, o cümlədən ondan əvvəlki işlərindən ömürlük komissiya;
- əlindən keçən pul barədə aydın hesabatın olmaması.
Yaxşı menecer hər şeyi yazıya köçürməyə və nəticələrlə qiymətləndirilməyə hazırdır. Kimsə bundan inciyirsə, cavabını artıq almısan.