Müstəqil musiqiçilərin çox azı tək bir gəlir mənbəyi ilə yaşayır. Əksəriyyəti beş-altı kiçik mənbəyi birləşdirir və bu qarışıq ildən-ilə dəyişir. Musiqiçinin necə pul qazandığını, yəni bütün yolları bilmək hansının sənin musiqinə uyğun olduğunu, hansını artıq əldən verdiyini və hansını növbəti qurmağa dəyər olduğunu göstərir.
Səs yazılarından gələn gəlir
Stream və yükləmələr. Relizin Spotify, Apple Music, YouTube Music, TikTok, Deezer və digər servislərdə dinləniləndə platforma səs yazısının sahibinə ödəniş edir. Müstəqil artistsənsə, o sahib sənsən və pul sənə distribyutor vasitəsilə gəlir. Bir stream üçün məbləğ kiçikdir, ona görə bu gəlir kataloqla birlikdə böyüyür: üç il əvvəl çıxan mahnı yenisi ilə yanaşı qazanmağa davam edir. CULT panelində hər hesabatın mənbəyi və dövrü göstərilir, ona görə pulun hansı platformadan və ölkədən gəldiyini görürsən.
YouTube. Musiqin burada iki yolla qazanır: kanalın YouTube-un tələblərinə cavab verəndən sonra öz kanalındakı reklamlardan və Content ID-dən. Content ID səs yazılarını başqalarının videolarında tapır və həmin videoların gəlirini sənə yönəldir. CULT-un Professional Artist paketində uyğun relizlər hüquqlar yoxlanandan sonra Content ID-yə əlavə olunur, təsdiq isə avtomatik deyil. YouTube-un monetizasiya şərtlərinin hazırkı versiyasını yoxla, çünki tələblər dəyişir.
Əlaqəli hüquqlar. Bir çox ölkədə səs yazısı radioda, televiziyada və ya ictimai yerlərdə səsləndikdə qonorar mahnı müəlliflərindən ayrıca ifaçılara və yazının sahibinə də ödənilir. Bunun necə yığıldığı ölkəndəki təşkilatlardan asılıdır.
Mahnıdan gələn gəlir: müəllif hüquqları
Mahnı və səs yazısı iki ayrı şeydir və hər birinin öz hüquqları var. Sözləri və ya musiqini sən yazmısansa, mahnı ifa olunanda, efirə gedəndə, stream olunanda və ya başqası onu yazanda müəllif kimi qazanırsan.
- İfa qonorarları radio, televiziya, konsert, məkanlar və striminqdən gəlir və müəllif hüquqları təşkilatları tərəfindən yığılır.
- Mexaniki qonorarlar mahnının çoxaldılmasından gəlir, bir çox ölkədə stream və yükləmələr də buraya daxildir.
- Kaverlər. Başqa artist sənin mahnını yazanda onun versiyasından da qazanırsan.
Bu pulu almaq üçün adətən ölkəndəki müəllif hüquqları təşkilatına üzv olursan və hər mahnını düzgün paylarla qeydiyyatdan keçirirsən. Artistlərin çoxu bu addımı ötürür və müəllif gəlirini heç vaxt görmür. Naşir və ya naşirlik administratoru bu pulu müəyyən pay qarşılığında bütün dünyadan yığa bilər.
Sinxronizasiya lisenziyası hər iki tərəfə aiddir. Film, serial, reklam və ya oyun trekini istifadə edəndə prodüser bir ödənişi mahnı, birini isə səs yazısı üçün edir. Belə razılaşmalar çox vaxt tez bağlanmalı olur, ona görə iş hüquqlarına nəzarət edən və bunu sübut edə bilən artistlərə gedir: aydın paylar, icazəsi alınmış semplər, işləyən əlaqə məlumatları.
Səhnədən gələn gəlir
Konsertlər və klub çıxışları bir çox artistin əsas gəliridir və qalan hər şeyi də satır: merçi, streamləri, yeni izləyiciləri.
Toylar, korporativlər və ad günləri Azərbaycanda, Türkiyədə, Orta Asiyada və ərəb dünyasında ciddi bazardır, çünki bu ölkələrdə şənliklərdə canlı musiqi ənənənin bir hissəsidir. Bir çox müğənni üçün əsas gəlir məhz budur, yeni relizlər isə telefonun zəng çalmasına səbəb olur.
Sessiya işi başqalarının yazılarında çalmaq və ya oxumaq, kiminsə canlı qrupuna qoşulmaq, bek-vokalçı kimi işləmək deməkdir. Adətən sabit məbləğlə ödənilir, bəzən relizin kreditlərində adın da göstərilir.
Bacarığından və fanlarından gələn gəlir
- Prodüserlik və miks. Bitmeykerlər bitləri satır və ya icarəyə verir, prodüserlər və səs rejissorları hər trek üçün haqq alır.
- Dərs. Vokal, gitara, fortepiano və ya prodüserlik dərsləri, əyani və ya onlayn. Sabit və əvvəlcədən hesablana bilən gəlirdir, ilin qeyri-sabit aylarını tarazlayır.
- Sifarişlə yazmaq. Başqa artistlər üçün mahnılar, reklam cinqlləri, podkast və onlayn videolar üçün musiqi.
- Merç. Futbolkalar, posterlər, imzalı disklər. Konsertdə satmaq ən yaxşı işləyir, sifarişlə çap isə ehtiyata qabaqcadan pul qoymamağa imkan verir.
- Brend əməkdaşlıqları. Brend səni reklamda görünmək, tədbirində çıxış etmək və ya məhsulunu kontentində göstərmək üçün ödəniş edir. Auditoriyan brendə həqiqətən uyğun gəlirsə, işləyir. Adını və musiqini harada və nə qədər müddətə istifadə edə biləcəklərini yazılı razılaşdır.
- Fanların birbaşa dəstəyi. Ödənişli üzvlüklər, canlı yayımlarda ianələr, albom üçün kraudfandinq. Adam az olur, amma sadiq olur.
Davamlı gəlir qarışığı qurmaq
Bütün mənbələri birdən açmağa çalışma. Artıq yaxşı bacardığından və dinləyicilərinin istədiyindən başla.
Məsələn, Aysu Mirzə adlı müğənni-bəstəkarı götürək. O, altı həftədən bir sinql buraxır və bütün mahnılarını müəllif hüquqları təşkilatında qeydiyyatdan keçirib. Ayda bir-iki toyda oxuyur, həftədə üç axşam onlayn vokal dərsi keçir və hər konsertə bir qutu futbolka aparır. Bunların heç biri təkbaşına böyük deyil. Birlikdə isə kirayəni ödəyir və biri bir mövsüm səngiyəndə yükü digərləri daşıyır.
Başlamaq üçün sadə yol:
- Keçən il pul qazandığın bütün mənbələri və təxmini məbləğləri yaz.
- Mahnıların müəllif hüquqları təşkilatında qeydiyyatda deyilsə, ilk bunu et. Bu, sənə onsuz da çatası puldur.
- İndi gördüyün işə təbii uyğun gələn bir yeni mənbə seç.
- Razılaşmaları yazılı saxla: həmmüəlliflərlə mahnı payları, sessiya işinin haqqı, brendlərlə istifadə şərtləri.
- Gəliri mənbə və ay üzrə sadə cədvəldə izlə ki, nəyin böyüdüyünü və nəyin söndüyünü görəsən.
Striminqə ayrıca diqqət yetirmək lazımdır. Başlanğıcda nadir hallarda xərcləri ödəyir, amma həm də sənin vizit kartındır: promouterlər, toy sifarişçiləri və brendlər zəng etməzdən əvvəl profilinə baxır. Müntəzəm reliz bu siyahıdakı qalan bütün mənbələri qidalandırır.