Bağımsız müzisyenlerin çok azı tek bir gelir kaynağıyla geçinir. Çoğu beş altı küçük kaynağı bir araya getirir ve bu karışım yıldan yıla değişir. Müzisyenlerin nasıl para kazandığını, yani bütün yolları bilmek, hangisinin senin müziğine uyduğunu, hangisini zaten kaçırdığını ve sırada hangisini kurmaya değdiğini gösterir.
Kayıtlarından gelen para
Dijital dinlenmeler ve indirmeler. Yayının Spotify, Apple Music, YouTube Music, TikTok, Deezer ve diğer servislerde dinlendiğinde platform, kaydın sahibine ödeme yapar. Bağımsız sanatçıysan o sahip sensin ve para sana dağıtımcın üzerinden gelir. Dinlenme başına tutar küçüktür, bu yüzden bu gelir kataloğunla birlikte büyür: üç yıl önce çıkan şarkı yenisiyle birlikte kazanmaya devam eder. CULT panelinde her raporun kaynağı ve dönemi görünür, böylece paranın hangi platformdan ve ülkeden geldiğini görürsün.
YouTube. Müziğin burada iki yoldan kazanır: kanalın YouTube'un şartlarını karşıladıktan sonra kendi kanalındaki reklamlardan ve Content ID'den. Content ID kayıtlarını başkalarının videolarında bulur ve o videoların gelirini sana yönlendirir. CULT'un Professional Artist paketinde uygun yayınlar, haklar kontrol edildikten sonra Content ID'ye eklenir ve onay otomatik değildir. YouTube'un güncel para kazanma şartlarına bak, çünkü bu şartlar değişiyor.
Bağlantılı haklar. Birçok ülkede bir kayıt radyoda, televizyonda ya da halka açık yerlerde çalındığında, söz ve müzik yazarlarından ayrı olarak icracılara ve kaydın sahibine de telif ödenir. Bunun nasıl toplandığı ülkendeki meslek birliklerine bağlıdır.
Şarkılarından gelen para: eser hakları
Şarkı (eser) ile kayıt iki ayrı şeydir ve her birinin kendi hakları vardır. Sözü ya da müziği sen yazdıysan, şarkı icra edildiğinde, yayınlandığında, dinlendiğinde ya da başkası tarafından kaydedildiğinde eser sahibi olarak kazanırsın.
- İcra telifleri radyo, televizyon, konser, mekânlar ve dijital dinlemelerden gelir ve meslek birlikleri tarafından toplanır. Türkiye'de bunlar MESAM ve MSG gibi birliklerdir.
- Mekanik telifler eserin çoğaltılmasından gelir; birçok ülkede dijital dinlenme ve indirmeler de buna dahildir.
- Cover'lar. Başka bir sanatçı senin şarkını kaydettiğinde onun versiyonundan da kazanırsın.
Bu parayı almak için genelde ülkendeki meslek birliğine üye olur ve her eseri doğru paylarla kaydettirirsin. Pek çok sanatçı bu adımı atlar ve eser gelirini hiç görmez. Bir yayıncı (publisher) ya da yayıncılık yöneticisi bu parayı belli bir pay karşılığında dünya çapında toplayabilir.
Sync lisansı iki tarafa da dokunur. Bir film, dizi, reklam ya da oyun parçanı kullandığında yapımcı bir ödemeyi eser, birini de kayıt için yapar. Bu anlaşmalar çoğu zaman hızlı kapanmak zorundadır, bu yüzden haklarını elinde tutan ve bunu kanıtlayabilen sanatçılara gider: net paylar, izni alınmış sample'lar, çalışan iletişim bilgileri.
Sahneden gelen para
Konserler ve kulüp sahneleri pek çok sanatçının ana geliridir ve geri kalan her şeyi de satar: merch'i, dinlenmeleri, yeni takipçileri.
Düğünler, kurumsal etkinlikler ve doğum günleri Türkiye'de, Azerbaycan'da, Orta Asya'da ve Arap dünyasında ciddi bir pazardır, çünkü kutlamalarda canlı müzik geleneğin parçasıdır. Pek çok şarkıcı için asıl gelir budur; yeni yayınlar ise telefonun çalmaya devam etmesini sağlar.
Session müzisyenliği başkalarının kayıtlarında çalmak ya da söylemek, birinin sahne grubuna katılmak veya back vokalist olarak çalışmak demektir. Genelde sabit ücretle ödenir, bazen yayının künyesinde adın da geçer.
Becerilerinden ve hayranlarından gelen para
- Prodüksiyon ve miks. Beatmaker'lar beat satar ya da kiralar, prodüktörler ve ses mühendisleri parça başına ücret alır.
- Ders. Şan, gitar, piyano ya da prodüksiyon dersleri, yüz yüze veya online. Düzenli ve öngörülebilir bir gelirdir, yılın dalgalı aylarını dengeler.
- Sipariş üzerine yazmak. Başka sanatçılara şarkı, reklam müzikleri (jingle), podcast ve online videolar için müzik.
- Merch. Tişörtler, posterler, imzalı CD'ler. En iyi konserde satılır; baskıyı siparişe göre yaptırmak da stoka önceden para gömmeni engeller.
- Marka işbirlikleri. Bir marka reklamında görünmen, etkinliğinde sahne alman ya da ürününü içeriklerinde göstermen için sana ödeme yapar. Dinleyici kitlen markaya gerçekten uyuyorsa işe yarar. Adını ve müziğini nerede ve ne kadar süre kullanabileceklerini yazılı olarak netleştir.
- Hayranların doğrudan desteği. Ücretli üyelikler, canlı yayınlarda bağışlar, bir albüm için kitle fonlaması. Sayıca az ama sadık insanlar.
Ayakta kalan bir gelir karışımı kurmak
Bütün kaynakları aynı anda açmaya çalışma. Zaten iyi yaptığın şeyden ve dinleyicilerinin istediğinden başla.
Şarkıcı ve söz yazarı Ece Toprak'ı düşün. Her altı haftada bir single çıkarıyor ve bütün şarkıları meslek birliğinde kayıtlı. Ayda bir iki düğünde söylüyor, haftada üç akşam online şan dersi veriyor ve her konsere bir koli tişört götürüyor. Bunların hiçbiri tek başına büyük değil. Birlikte kirayı ödüyorlar ve biri bir sezon durgunlaştığında yükü diğerleri taşıyor.
Başlamak için basit bir yol:
- Geçen yıl para kazandığın bütün kaynakları ve yaklaşık tutarları yaz.
- Şarkıların bir meslek birliğinde kayıtlı değilse önce bunu yap. Bu, sana zaten ait olan para.
- Şu an yaptığın işe doğal olarak uyan yeni bir kaynak seç.
- Anlaşmaları yazılı tut: ortak yazarlarla eser payları, session işlerinin ücreti, markalarla kullanım şartları.
- Gelirini kaynak ve ay bazında basit bir tabloda takip et ki neyin büyüdüğünü, neyin söndüğünü fark edesin.
Dijital dinlenmelere ayrıca bir not düşmek gerek. Başlarda nadiren faturaları öder, ama aynı zamanda kartvizitindir: organizatörler, düğün müşterileri ve markalar seni aramadan önce profiline bakar. Düzenli yayın yapmak bu listedeki diğer bütün kaynakları besler.