Evdə yazılıb həvəskar səslənən yazıların çoxunda problem avadanlıqda deyil. Problem otaqdadır, səviyyələrdədir, ya da hər ikisindədir. Bu ikisini həll etsən, sadə avadanlıqla da vokalı reliz səviyyəsinə çatdırmaq olar.
Alış-veriş siyahısından yox, otaqdan başla
Mikrofon ona çatan hər şeyi yazır, çılpaq divarlardan, pəncərədən və tavandan qayıdan səsi də. Kiçik boş otaqda bu əks-sədalar səsindən bir neçə millisaniyə sonra gəlir və vokalı qutudan çıxırmış kimi, uzaqdan gəlirmiş kimi edir. Heç bir plagin bunu sonradan təmiz silmir.
Ona görə də nəsə almazdan əvvəl evi gəz və əl çal. Hamam, mətbəx və boş otaqlar cingildəyir. Mebellə dolu yataq otağı, paltarla dolu qarderob və ya kitab rəfi ilə divanın olduğu künc xeyli quru səslənəcək. Yazını məhz orada et.
Çoxlarının gözdən qaçırdığı bir detal var: adi kardioid mikrofonda mikrofonun arxasından çox sənin arxandakı əhəmiyyətlidir. Mikrofon sənə baxır, deməli kürəyinin arxasındakı divarı eşidir. Yumşaq bir şeyi əvvəlcə ora as.
Həqiqətən vacib olan avadanlıq
Evdə vokal və alət yazmaq üçün dörd şey lazımdır. Hər biri üçün sadə bir qayda var.
Mikrofon
Kifayət qədər sakit və quru səslənən otaqda vokal üçün adətən böyük diafraqmalı kondensator mikrofon seçilir. O, detallı və xoş səslənir, amma otağı da eşidir. Otağın canlıdırsa və onu düzəldə bilmirsənsə, yaxşı dinamik mikrofon çox vaxt daha ağıllı seçimdir. O, otağı az götürür və küçədən gələn səs-küyü bağışlayır.
Hər iki halda kardioid rejim, pop-filtr işlət və mikrofondan təxminən bir ovuc enində, ya da bir az artıq məsafə saxla. Yaxınlaşanda bas və nəfəs artır, uzaqlaşanda otaq.
Audio interfeys
İki girişli USB interfeys ev studiyalarının çoxuna bəs edir: biri mikrofon, biri gitara və ya ikinci mikrofon üçün. Kondensator işlədirsənsə, fantom qidalanma olduğundan əmin ol. Bu səviyyədə normal interfeyslərin preampları arasındakı fərq otaqdan və ifadan qat-qat az rol oynayır. 24 bit, 44.1 və ya 48 kHz ilə yaz və bütün layihədə eyni diskretləşmə tezliyini saxla.
Qulaqlıq
Yazı zamanı qapalı qulaqlıq işlət ki, minus vokal mikrofonuna sızmasın. Miks üçün açıq qulaqlıq və ya monitorlar daha rahat və dəqiqdir, amma yalnız yazı etdiyin qulaqlıqda miks etmə.
Monitorlar (sonra)
İşlənməmiş otaqda kolonkalar xüsusən aşağı tezliklərdə yanıldır, çünki otaq bəzi bas notlarını gücləndirir, bəzilərini isə söndürür. Büdcə dardırsa, yaxşı qulaqlıq və nəticəni telefonda, qulaqcıqda və maşında yoxlamaq divara dirənmiş ucuz monitorlardan daha çox fayda verəcək.
Az pulla akustik işlənmə
Studiya tikmək lazım deyil. Məqsəd durduğun və oturduğun yerin ətrafında əks-sədanı azaltmaqdır.
- Oxuyanın arxasına qalın yumşaq material qoy: dayağa salınmış ağır yorğan, paltarla dolu qarderob, köçmə yorğanlarından pərdə.
- Yan divarlarda səsin kolonkadan və ya səsindən mikrofona doğru əks olunduğu nöqtələri işlə. Əlində kiçik güzgü olan dost bunları tapa bilər: güzgüdə kolonkanı və ya mikrofonu gördüyün yer əks nöqtəsidir.
- Sərt döşəməyə xalça sal.
- Rəfləri müxtəlif ölçülü kitablarla doldur. Qeyri-bərabər səth səsi düz geri qaytarmır, səpələyir.
- Daha irəli getmək istəsən, taxta çərçivəyə yığılmış və parça ilə örtülmüş sıx mineral yun panellər nazik süngərdən qat-qat yaxşı işləyir. Nazik süngər kvadratlar əsasən yüksək tezlikləri udur, uğultuya isə toxunmur.
Rüstəm Ay ilk EP-sini açıq qarderobun qarşısında dayanıb yazdı, arxasındakı qapıya da yorğan bərkitmişdi. Bu, heç studiyaya oxşamırdı, amma vokal quru və yaxın alındı. Miks mühəndisinin almaq istədiyi də məhz budur.
Səviyyələri düzgün qurmaq
İngiliscə gain staging dedikləri şey səviyyəni elə qurmaqdır ki, siqnal küydən uzaq qalacaq qədər güclü olsun, amma tavana dəyməsin. Praktikada belə:
- Giriş gücləndirməsini qurarkən oxuyandan mahnının ən uca sətrini oxumasını xahiş et.
- Pik nöqtələri sıfırdan xeyli aşağı tut. 24 bitdə təxminən mənfi 12 ilə mənfi 6 dBFS arası rahat hədəfdir.
- Bəyəndiyin dublda clip işığı bir dəfə belə yanıbsa, onu yenidən yaz. Rəqəmsal kəsilməni geri qaytarmaq olmur.
- Dublar arasında yazı səviyyəsinə toxunma ki, sonra onları birləşdirəndə hamısı uyğun gəlsin.
24 bitdə pikin altında kifayət qədər yer var, bir az sakit yazmaq sənə heç nə itirtmir. Həddən artıq yüksək yazmaq isə dublu itirdə bilər.
Böyük fərq yaradan kiçik vərdişlər
Yazı vaxtı soyuducunu, kondisioneri və ventilyatoru söndür, telefonu təyyarə rejiminə keçir. Otaqda on saniyəlik sükut yaz ki, miks edənin küy nümunəsi olsun. Dubların adını yazı gedə-gedə qoy. Final faylları WAV kimi ixrac et və sessiya qovluğunun ehtiyat nüsxəsini noutbukdan başqa yerdə saxla.
Bunların heç biri parlaq görünmür və məğzi də elə budur. Sadə avadanlıqla yazılmış təmiz, quru və səviyyəsi düzgün qurulmuş yazı miksdən, masterinqdən və striminqdən cingildəyən otaqdakı bahalı mikrofondan qat-qat yaxşı çıxır.