Evde kaydedilip amatör duyulan kayıtların çoğunda sorun ekipmanda değil. Sorun odada, seviyelerde ya da ikisinde birden. Bu ikisini çözdüğünde mütevazı bir ekipmanla da vokali yayına hazır hale getirebilirsin.
Alışveriş listesiyle değil, odayla başla
Mikrofon kendisine ulaşan her şeyi kaydeder; çıplak duvarlardan, pencereden ve tavandan sekip gelen sesi de. Küçük, boş bir odada bu yansımalar sesinden birkaç milisaniye sonra gelir ve vokali kutudan çıkıyormuş gibi, uzaktan geliyormuş gibi yapar. Hiçbir eklenti bunu sonradan temizce silemez.
O yüzden bir şey almadan önce evi dolaş ve el çırp. Banyo, mutfak ve boş odalar çınlar. Mobilyayla dolu bir yatak odası, kıyafetle dolu bir gardırop ya da kitaplık ve kanepenin olduğu bir köşe çok daha kuru duyulur. Kaydı orada yap.
Çoğu kişinin atladığı bir detay var: tipik bir kardioid mikrofonda mikrofonun arkasından çok senin arkandaki şey önemlidir. Mikrofon sana bakıyor, yani sırtının arkasındaki duvarı duyuyor. Yumuşak bir şeyi önce oraya as.
Gerçekten önemli olan ekipman
Evde vokal ve enstrüman kaydetmek için dört şeye ihtiyacın var. Her biri için basit bir kural var.
Mikrofon
Yeterince sessiz ve kuru bir ortamda vokal için genelde geniş diyaframlı kondenser mikrofon tercih edilir. Detaylı ve hoş bir ses verir ama odayı da duyar. Odan canlıysa ve bunu düzeltemiyorsan, iyi bir dinamik mikrofon çoğu zaman daha akıllıca bir seçim. Odayı daha az alır ve dışarıdaki gürültüyü daha çok affeder.
Her iki durumda da kardioid yönlenme ve pop filtre kullan, mikrofonla arana yaklaşık bir karış ya da biraz daha fazla mesafe koy. Yaklaştıkça bas ve nefes artar, uzaklaştıkça oda.
Ses kartı
İki girişli bir USB ses kartı ev kurulumlarının çoğunu karşılar: biri mikrofon, biri gitar ya da ikinci mikrofon için. Kondenser kullanıyorsan fantom besleme olduğundan emin ol. Bu seviyede, düzgün ses kartlarının preamfileri arasındaki fark, odadan ve performanstan çok daha az önemli. 24 bit, 44.1 ya da 48 kHz ile kaydet ve tüm projede aynı örnekleme hızını koru.
Kulaklık
Kayıt sırasında kapalı kulaklık kullan ki altyapı vokal mikrofonuna sızmasın. Miks için açık kulaklık ya da monitörler daha rahat ve daha doğrudur ama sadece kayıt yaptığın kulaklıkta miks yapma.
Monitörler (sonra)
Düzenlenmemiş bir odada hoparlörler özellikle bas tarafında yanıltır, çünkü oda bazı bas notalarını şişirip bazılarını yok eder. Bütçen kısıtlıysa iyi bir kulaklık artı telefonda, kulak içi kulaklıkta ve arabada kontrol etmek, duvara dayalı ucuz monitörlerden daha çok işine yarar.
Az bütçeyle akustik düzenleme
Stüdyo inşa etmen gerekmiyor. Hedef, durduğun ve oturduğun yerin çevresindeki yansımaları azaltmak.
- Şarkı söyleyenin arkasına kalın, yumuşak bir malzeme koy: bir askıya atılmış ağır yorgan, kıyafetle dolu gardırop, nakliye battaniyelerinden perde.
- Yan duvarlarda sesin hoparlörden ya da sesinden mikrofona doğru yansıdığı noktaları düzenle. Elinde küçük bir ayna olan bir arkadaş bunları bulabilir: aynada hoparlörü ya da mikrofonu gördüğün yer yansıma noktasıdır.
- Sert zemine halı ser.
- Rafları farklı boyutlarda kitaplarla doldur. Düzensiz yüzeyler sesi doğrudan geri yollamaz, dağıtır.
- Daha ileri gitmek istersen, ahşap çerçeveye yerleştirilip kumaşla kaplanmış yoğun taş yünü paneller ince süngerden çok daha iyi çalışır. İnce süngerler çoğunlukla tizleri emer, uğultuya dokunmaz.
Bora Gece ilk EP'sini açık bir gardırobun önünde durarak kaydetti, arkasındaki kapıya da bir yorgan tutturmuştu. Hiç stüdyoya benzemiyordu ama vokaller kuru ve yakın çıktı. Bir miks mühendisinin almak istediği de tam olarak bu.
Terimlere boğulmadan seviye ayarı
Gain staging, sinyali gürültüden uzak kalacak kadar güçlü ama tavana çarpmayacak şekilde ayarlamak demek. Pratikte:
- Giriş kazancını ayarlarken şarkıcıdan şarkının en yüksek dizesini söylemesini iste.
- Tepe noktalarını sıfırın epey altında tut; 24 bitte yaklaşık eksi 12 ile eksi 6 dBFS arası rahat bir hedef.
- Sevdiğin bir kayıtta clip ışığı bir kez bile yandıysa onu tekrar kaydet. Dijital kırpılma geri alınamaz.
- Kayıtlar arasında seviyeye dokunma ki sonra en iyi parçaları birleştirirken hepsi birbirini tutsun.
24 bitte tepe noktasının altında bolca alan var, biraz kısık kaydetmek sana hiçbir şey kaybettirmez. Fazla yüksek kaydetmek ise kaydın kendisini kaybettirebilir.
Büyük fark yaratan küçük alışkanlıklar
Kayıt boyunca buzdolabını, klimayı ve vantilatörü kapat, telefonu uçak moduna al. Odada on saniyelik sessizlik kaydet ki miksi yapanın elinde bir gürültü örneği olsun. Kayıtları giderken adlandır. Final dosyaları WAV olarak dışa aktar ve oturum klasörünün yedeğini dizüstü bilgisayarından başka bir yerde tut.
Bunların hiçbiri gösterişli değil ve mesele de bu. Mütevazı ekipmanla yapılmış temiz, kuru ve seviyesi doğru ayarlanmış bir kayıt, çınlayan bir odadaki pahalı mikrofondan miks, mastering ve dijital yayın aşamalarında çok daha sağlam çıkar.