Son dışa aktarma, haftalarca süren emeğin sessizce bozulabileceği andır. Sonda bir tık sesi, clip eden bir nakarat ya da "final_v7_GERCEK" adlı bir dosya; bir düzeltme talebine, daha kötüsü yayından kaldırıp yeniden çıkarman gereken bir şarkıya dönüşebilir. Temiz bir teslim dosyası şöyle görünür.
Örnekleme hızı ve bit derinliği: efsanesiz
Streaming teslimlerinin çoğu için klasik CD standardı olan 44.1 kHz ve 16 bit yeterlidir. Pek çok dağıtımcı ve platform 24 bit ve 48 kHz de kabul eder; mastering mühendisin sana 24 bitlik bir dosya verdiyse onu atmanın bir sebebi yok. Dağıtımcının neyi kabul ettiğini kontrol et ve şartlara uyan en iyi versiyonu gönder.
Bazı kurallar rakamların kendisinden daha önemli:
- Çalıştığın hızda kal. Proje 44.1 kHz'deyse 96 kHz'de dışa aktarmak sadece dosyayı büyütür. Örnekleme hızını yükseltmek, hiç kaydedilmemiş bir detayı yaratmaz.
- Dither'ı bir kez, en sonda uygula. 24 bitten 16 bite iniyorsan dither'ı o son adımda uygula, başka hiçbir yerde değil.
- MP3'ten WAV üretme. Sıkıştırılmış bir dosyayı WAV'a çevirmek kayıpların hepsini korur, sadece dosyayı şişirir. Elindeki tek kopya MP3 ise orijinal oturumu bul ve yeniden dışa aktar.
- Stereo, tek dosya. Sol ve sağ kanalı ayrı dosyalar olarak değil, tek bir stereo WAV olarak gönder.
Headroom ve clipping
Temiz bir master clip etmez. En yüksek nakaratı kulaklıkla dinle ve metrelere bak. Tepe noktaları tavana yapışmışsa, vuruşlar ezilmiş ya da cızırtılı geliyorsa mastera geri dön.
Birçok mühendis 0 dBFS'nin biraz altında bir true peak payı bırakır, çünkü platformların kullandığı sıkıştırılmış formatlara dönüştürme, tepe noktalarını sınırın üstüne taşıyabilir. Mastering mühendisine neyi hedeflediğini sor.
Ayrıca ses yüksekliğinin peşinden koşmak için eskisi kadar sebep yok. Büyük platformlar şarkıların benzer seviyelerde çalması için çalma sesini ayarlar; yani aşırı sıkıştırılmış bir master sadece kısılır ve hasar üzerinde kalır. Şarkıya hizmet eden bir seviyeyi hedefle.
Dosyanın başı ve sonu
Önlenebilir sorunların çoğu kenarlarda yaşar.
Başta uzun sessizliği kes, ama ilk notaya dokunma. İlk vuruştan önce küçük bir boşluk sorun değildir; birkaç saniyelik hiçlik ise dinleyiciye şarkının bozuk olduğunu düşündürür. Yakınlaştır ve ilk vuruşun bütün olduğundan emin ol.
Sonda reverb ve delay kuyruklarının tamamen sönmesine izin ver, ardından gerçek sessizliğe kadar fade yap. Bir şey hâlâ çalarken yapılan sert bir kesme tık sesi bırakır. Şarkı yavaşça kısılarak bitiyorsa bunu masterda yap, birinin sonradan keseceğini umma.
Sonda uzun sessizliklerden ve bir dakikalık boşluğun ardından gelen "gizli şarkılardan" kaçın. Dinleyiciyi şaşırtırlar ve inceleme sırasında soru işareti doğurabilirler.
Albümde şarkılar birbirine bağlanıyorsa dosyaları geçiş noktalarından tam olarak böl ve birleşim yerlerini sırayla dinle. Gerekirse bölmeyi yeniden yapabilmek için albüm oturumunu sakla.
Adlar ve versiyonlar
Mağazalar dosyanın adını okumaz, ama sen ve birlikte çalıştığın herkes okuyacak. Net bir sistem seni yanlış miksi yüklemekten korur.
- Sade harfler, rakamlar, tire ya da alt çizgi kullan: SelinAy_YazGecesi_Master_24bit_48k.wav.
- Versiyonu ada yaz: Master, Clean, Instrumental, Acapella.
- Eski masterları sil ya da arşive kaldır ki adında Master geçen tek bir dosya kalsın.
WAV içine gömülü etiketler platformların kullandığı bilgi değildir. Şarkı adı, sanatçı ve krediler, gönderim sırasında girdiğin bilgilerden alınır; orada da dikkatli ol. CULT'ta ses dosyasını WAV olarak yüklüyor, sanatçı bilgilerini ve kredileri de aynı akışta dolduruyorsun. Bu, ikisini yan yana karşılaştırmak için iyi bir an.
Yayından sonra neleri saklamalı
Yükleme dosyanın ömrünün sonu değildir. Her yayın için ayrı bir klasörde şunları tut:
- elindeki en yüksek çözünürlükte final master WAV;
- varsa enstrümantal ve akapella versiyonlar;
- remiks, canlı performans ve senkronizasyon talepleri için stem'ler ya da çok kanallı oturum;
- bir gün yeniden mastering gerekirse diye masteringden önceki final miks;
- kapak görseli, sözler ve pay dağılım belgesi.
Bunları iki yerde sakla, örneğin harici bir diskte ve bulutta. Yıllar sonra biri enstrümantal ya da remiks istediğinde, dosyalar bir arama uzaklığındaysa evet demek çok daha kolay olur.
Son dinleme
Yüklemeden önce göndereceğin dosyanın tam kendisini baştan sona bir kez kulaklıkla, bir kez de hoparlörlerle dinle. Tık seslerine, ses kesilmelerine, yanlış versiyona ve kesilmiş her şeye kulak ver. Birkaç dakika sürer, ama haftalar kazandırabilir.