Türkiyə böyük və musiqiyə ac bazardır, dinləyiciləri isə kənardan gələn artistlərə, xüsusən qonşu səhnələrdən gələnlərə açıqdır. Amma xarici artist kimi Türkiyədə reliz etmək ölkələr siyahısında Türkiyəni işarələməkdən daha çox şey tələb edir. Orada uğur qazanan artistlər adətən üç iş görür: səhnənin içindəki insanlarla işləyir, dilə hörmətlə yanaşır və türk dinləyicilərinin artıq olduğu yerlərdə görünürlər.
Bunun necə reliz olduğuna qərar ver
Əvvəlcə bu bazar üçün nə buraxdığını müəyyən et:
- Mahnın olduğu kimi, öz dilində, türk dinləyicilərinə tanıdılır. İnstrumental, elektron və ya güclü vizual musiqi üçün daha yaxşı işləyir. Azərbaycanca türkcəyə yaxındır, amma bu, iki dilin eyni olması demək deyil.
- Mövcud mahnının türkcə versiyası. Öz ISRC kodu olan yeni yazı, dili düzgün göstərilmiş ayrıca versiya kimi buraxılır.
- İkidilli mahnı, bir bəndi və ya nəqarəti türkcə.
- Türk artistlə əməkdaşlıq, burada hər biriniz öz auditoriyasını gətirir.
Hər variant fərqli həcmdə iş və fərqli tanıtım planı tələb edir. Hansını yaxşı edə biləcəyinə dürüst cavab ver.
Əməkdaşlıq qapı açır
Yeni bazara ən sürətli yol artıq orada olan biri vasitəsilədir. Türk qonaq artist, prodüser və ya həmmüəllif auditoriya, yerli etibar və səndə olmayan bilik gətirir.
Səninlə təxminən eyni səviyyədə olan, üslubu mahnıya uyğun gələn artistlər axtar və onlara konkret bir şeylə müraciət et: demo, onların hissəsi barədə aydın fikir, kreditlər və paylar barədə təklif. Nəyin kimə məxsus olduğunu, relizi kimin göndərdiyini və gəlirin necə bölüşdürüldüyünü yazılı razılaşdır. Adların necə görünəcəyini qərarlaşdır, türk hərfləri (ç, ğ, ı, ö, ş, ü) düzgün yazılsın və hər yerdə eyni yazılış istifadə olunsun.
Yaxşı əməkdaşlıq ortaq tanıtım planı ilə gəlir. Tərəfdaşın hansı səhifələrin, jurnalistlərin və kuratorların önəm daşıdığını bilir. Soruş və qulaq as.
Sözləri tərcümə etmə, uyğunlaşdır
Sözbəsöz tərcümə demək olar həmişə yanlış səslənir. Türkcənin öz ritmi, söz sırası və sait ahəngi var, misralar isə sadəcə məna verməməli, təbii oxunmalıdır.
Janrını bilən, türkcəni ana dili kimi danışan söz yazarı ilə işlə. Ona hərfi tərcümə yox, hər misranın mənasını və əhvalını ver, qoy özü yenidən yazsın. Sonra tələffüzünə nəzarət edə biləcək adamla yazıl, çünki dinləyicilər ləhcəni bir neçə saniyəyə tutur. Yüngül ləhcə cazibəli ola bilər. Sözdə yanlış vurğu isə səliqəsizlik kimi səslənir. Azərbaycanlı artistlər üçün ən təhlükəli yer elə yaxınlıqdır: oxşar, amma türkcədə başqa mənası olan sözlər.
Eyni qayda mahnının ətrafındakı hər şeyə aiddir: insanların axtarışa həqiqətən yazacağı türkcə başlıq, türkcəni ana dili kimi bilən adamın yazdığı izahlar, qısa türkcə bioqrafiya. Artist adında türk klaviaturasında olmayan hərf varsa, məsələn ə, insanların onu necə axtaracağını düşün.
Qlobal platformalar və yerlilər
Türkiyədə dinləmənin böyük hissəsi Spotify, YouTube, Apple Music və qısa video tətbiqlərindən keçir, fizy kimi yerli servislərin də öz auditoriyası var. Distribyutorunun bunlardan hansılarına çatdırdığını yoxla və relizin dil və janr sahələrini düzgün doldur, çünki redaktorlar və alqoritmlər onlara əsaslanır.
YouTube-a xüsusi diqqət ayır. Reliz günü üçün ən azı söz videosu və ya vizualizator planla, mahnı türkcədirsə, başlıq və təsvir də türkcə olsun.
Yerli mətbuat, səhifələr və kuratorlar
Türkiyənin musiqi mediası xəbər saytlarının, YouTube kanallarının, podkastların, yeni musiqi paylaşan Instagram və TikTok səhifələrinin, radiostansiyaların və müstəqil pleylist kuratorlarının qarışığıdır. Bir neçə praktik qayda:
- Press-relizi və müraciəti türkcə yaz, yaxşı olar ki, türkcəni ana dili kimi bilən biri yoxlasın.
- Yerli bucaqla başla: türk əməkdaşın, türkcə versiya, İstanbuldakı konsert.
- Kütləvi məktub yox, qısa şəxsi mesajlar göndər.
- Bir dəfə xatırlat, sonra davam et.
Bakılı müğənni Nigar Sel balladasının türkcə versiyasını buraxdı, sözləri izmirli söz yazarı uyğunlaşdırmışdı. Hər yerə müraciət etmək əvəzinə mahnını akustik musiqi paylaşan bir neçə səhifəyə və söz yazarının öz tanışlarına göndərdi. Onlardan ikisi paylaşdı və bu, ilk türkdilli auditoriyanı qurmaq üçün kifayət etdi.
Vaxt seçimi və konsertlər
Tarixi seçməzdən əvvəl təqvimə bax. Dini bayramlar, imtahan dövrləri və yay festivalları mövsümü insanların necə dinlədiyini və medianın nə qədər məşğul olduğunu dəyişir. Müəyyən həftədə böyük yerli reliz gözlənildiyini görürsənsə, o həftədən qaç.
Canlı çıxışlar onlayn olan hər şeydən tez etimad yaradır. İstanbulda, İzmirdə və ya Ankarada kiçik şoukeys, ya da əməkdaşının konsertində açılış çıxışı yerli səhifələrə paylaşmaq üçün mövzu verir. Çıxış etməyi planlaşdırırsansa, xarici ifaçılara lazım olan icazələri təşkilatçıdan əvvəlcədən soruş, çünki qaydalar dəyişir və sənədləşmə vaxt aparır.
Mahnıların Türkiyədə ifa royaltisi qazanmağa başlasa, öz müəllif hüquqları cəmiyyətindən oradan necə yığım apardığını öyrən. Türk həmmüəlliflər çox vaxt MESAM və ya MSG kimi yerli cəmiyyətlərin üzvüdür, ona görə onların üzvlüyünü split sheet-də qeyd et.