Öz dilində yaxşı bioqrafiya yazmısan, onu tərcümə proqramından keçirib nəticəni üç başqa dildəki profillərinə yapışdırmısan. Həmin dili ana dili kimi bilən oxucuya bu mətn çox güman ki, quru, bir az qəribə, bəzən də istəmədən gülməli görünür. Redaktorlar, promouterlər və jurnalistlər bunu ilk cümlədə hiss edir və çox vaxt oxumağı elə orada dayandırırlar.
Artist bioqrafiyasını və pitçi tərcümə etmək sözlərdən çox, hər auditoriyanın sənin haqqında nəyi bilməli olduğuna qərar verməkdir.
Hərfi tərcümə niyə alınmır
Hər dilin insanı təqdim etməyin öz üsulu var. Azərbaycan dilində isti və özünəinamlı səslənən bioqrafiya ingiliscə lovğalıq kimi, rusca isə həddən artıq rəsmi görünə bilər. İdiomlar bu yolu nadir hallarda salamat keçir, zarafatlar isə demək olar ki, heç vaxt.
İkinci tələ yerli istinadlardır. Teleşou, məhəllə və ya yerli mükafat adı evdə çox şey deyir, xaricdə isə heç nə. Onları silmək məcburi deyil, amma bir-iki sözlə izah etməli və ya yeni oxucunun təsəvvür edə biləcəyi bir şeylə əvəz etməlisən: müsabiqənin adını yazmaq əvəzinə onun nə cür müsabiqə olduğunu de.
Janr sözləri də dəyişir. Eyni musiqini türk dinləyiciləri bir cür, ərəbdilli dünya başqa cür adlandıra bilər. Sənə bənzəyən artistlərin hər dildə özlərini necə təqdim etdiyinə bax və oradakı dinləyicilərin həqiqətən axtardığı terminlərdən istifadə et.
Mətndən yox, faktlar vərəqindən başla
Nəsə yazmazdan əvvəl bütün versiyalar üçün mənbə olacaq sadə sənəd hazırla:
- istifadə etdiyin bütün əlifbalarda artist adın: latın, kiril, ərəb
- əsl adın, yalnız onu açıq istifadə edirsənsə
- şəhər və ölkə, hər bazarda yerlilərin yazdığı kimi
- janr, əsas alətlər və oxuduğun dillər
- relizlərin rəsmi yazılışı və tarixləri
- əməkdaşlar, prodüserlər və diqqətəlayiq çıxışlar, adların düzgün yazılışı ilə
- fəxr etdiyin və sübut edə biləcəyin iki-üç fakt
Hər bioqrafiya və pitç bu vərəqdən qurulur. Nəsə dəyişəndə əvvəl vərəqi, sonra hər versiyanı yeniləyirsən. Klassik qarışıqlıqdan belə qaçırsan: ingiliscə bioqrafiyada 2019-cu ildə başladığın yazılır, ruscada 2020-ci ildə, albomunun adı isə üç cür yazılıb.
Hər bazara uyğunlaşdır, sonra dil daşıyıcısına yoxlat
Qısa əsas versiya yaz, sonra onu sətir-sətir tərcümə etmək əvəzinə uyğunlaşdır. Özündən soruş: bu auditoriya üçün nə maraqlıdır? Türk dinləyiciləri üçün Azərbaycan və türk dillərinin yaxınlığı bir cümləyə dəyər. Rusdilli auditoriya üçün şəhərin və ya MDB-dəki əməkdaşlıqların daha vacib ola bilər. Ərəbdilli dinləyicilər üçün ərəb dilində buraxdığın mahnını və ya ərəbdilli artistlərlə işini, əgər varsa, mütləq qeyd et.
Maşın tərcüməsi kobud qaralama kimi yaxşıdır. Amma nəsə ictimaiyyətə çıxmazdan əvvəl onu musiqidən başı çıxan bir dil daşıyıcısı oxumalıdır, ideal halda həmin dildə musiqi mediasını izləyən biri. Ona kontekst ver: kimsən, mətn harada görünəcək, hansı tonu istəyirsən. Ondan təkcə düzəltməyi yox, yenidən yazmağı xahiş et.
Ləman Şirini götürək: üç bazarda reliz edən azərbaycanlı müğənni. Onun adı evdə Ləman Şirin, türkcə mətnlərdə Leman Şirin, ruscada isə Ляман Ширин kimi yazılır. Stream platformalarında o, hər yerdə bir rəsmi artist adı saxlayır, amma bioqrafiyalarda və press mətnlərində yerli yazılışı bir dəfə əlavə edir ki, insanlar onu öz əlifbaları ilə axtarıb tapa bilsinlər.
Pitç daha qısa və sərtdir
Pleylist və ya mətbuat üçün pitç kiçik bioqrafiya deyil. Redaktor mahnının nə olduğunu tez anlamaq istəyir: janr, əhval, alətlər, mövzu, niyə məhz indi və tanıtım üçün nə edirsən. Pitçin dili onu kimin oxuyacağından asılıdır, ona görə platformanın formasının və ya redaktorun nə gözlədiyini yoxla. Şübhə olanda aydın ingiliscə versiya üstəgəl yerli dildə bir versiya əksər komandalar üçün işləyir.
Tərcümə olunmuş pitç də orijinal qədər faktlara söykənməlidir. Bir dildə təbii səslənən "hit" və ya "viral" kimi sözlər başqa dildə şişirtmə kimi oxuna bilər. Göstərə biləcəyin şeylərdən yapış.
Bütün versiyaları sinxron saxla
Hər versiyanın harada durduğunu siyahıya al: stream profilləri, YouTube kanalının təsviri, sosial şəbəkələr, press kit və sayt. Hər birinin sonuncu dəfə nə vaxt yeniləndiyini qeyd et. Rübdə bir dəfə və ya hər relizdən sonra siyahını gözdən keçir və faktların hələ də üst-üstə düşdüyünü yoxla.
Qaçınmalı olduğun bir neçə səhv:
- bir versiyada əlifbaları qarışdırmaq, məsələn adının yarısı latın hərfləri ilə yazılmış rusca mətn
- səhnə adını və ya buraxıldığı kimi qalmalı olan mahnı adlarını tərcümə etmək
- köhnə relizi yalnız bir dildə hələ də "yeni" kimi saxlamaq
- "dilləri yaxşı bilən" dostun mətni ikinci oxunuş olmadan dərc etməsinə icazə vermək