Türkiye büyük ve müziğe aç bir pazar, dinleyicileri de dışarıdan gelen sanatçılara, özellikle komşu sahnelerden gelenlere açık. Ama Türkiye'de yabancı sanatçı olarak şarkı yayınlamak, ülke listesinde Türkiye'yi işaretlemekten fazlasını gerektirir. Burada tutunan sanatçılar genellikle üç şey yapar: sahnenin içindeki insanlarla çalışır, dile saygı gösterir ve Türk dinleyicilerin zaten bulunduğu yerlerde görünürler.
Nasıl bir yayın olduğuna karar ver
Önce bu pazar için gerçekte ne yayınladığını netleştir:
- Şarkın olduğu gibi, kendi dilinde, Türk dinleyicilere tanıtılır. Enstrümantal, elektronik ya da görselliği güçlü müzikte veya dilin anlaşılacak kadar yakın olduğunda daha iyi işler.
- Var olan bir şarkının Türkçe versiyonu. Kendi ISRC kodu olan yeni bir kayıt, dili doğru seçilmiş ayrı bir versiyon olarak yayınlanır.
- İki dilli bir şarkı, bir kıtası ya da nakaratı Türkçe.
- Bir Türk sanatçıyla iş birliği, burada ikiniz de kendi dinleyicinizi getirirsiniz.
Her seçenek farklı miktarda emek ve farklı bir tanıtım planı ister. Hangisini iyi yapabileceğin konusunda kendine karşı dürüst ol.
İş birlikleri kapı açar
Yeni bir pazara girmenin en hızlı yolu, zaten orada olan biridir. Türk bir konuk sanatçı, prodüktör ya da ortak söz yazarı, dinleyici kitlesi, yerel güvenilirlik ve sende olmayan bilgiyi getirir.
Seninle aşağı yukarı aynı seviyede olan, tarzı şarkıya uyan sanatçılar ara ve onlara somut bir şeyle git: bir demo, onların bölümüyle ilgili net bir fikir, kredi ve paylar hakkında bir teklif. Neyin kime ait olduğunu, yayını kimin göndereceğini ve gelirin nasıl paylaşılacağını yazılı olarak kararlaştır. İsimlerin nasıl görüneceğine karar ver, Türkçe harfler (ç, ğ, ı, ö, ş, ü) doğru yazılsın ve her yerde birebir aynı yazım kullanılsın.
İyi bir iş birliği ortak bir tanıtım planıyla gelir. Ortağın hangi sayfaların, gazetecilerin ve küratörlerin önemli olduğunu bilir. Sor ve dinle.
Sözleri çevirme, uyarla
Kelimesi kelimesine çeviri neredeyse her zaman yanlış duyulur. Türkçenin kendi ritmi, söz dizimi ve ünlü uyumu vardır, dizelerin de yalnızca anlamlı değil, doğal biçimde söylenebilir olması gerekir.
Türünü bilen, anadili Türkçe olan bir söz yazarıyla çalış. Ona birebir çeviri değil, her dizenin anlamını ve duygusunu ver, yeniden yazmasına izin ver. Sonra telaffuzunu düzeltebilecek biriyle kayıt yap, çünkü dinleyiciler aksanı saniyeler içinde fark eder. Hafif bir aksan sevimli olabilir. Bir kelimedeki yanlış vurgu ise özensizlik gibi duyulur. Azerbaycanlı sanatçılar için en tehlikeli yer tam da yakınlıktır: benzer görünen ama Türkçede başka bir anlama gelen kelimeler.
Aynı kural şarkının çevresindeki her şey için geçerli: insanların aramaya gerçekten yazacağı Türkçe bir başlık, anadili Türkçe olan birinin yazdığı açıklamalar, kısa bir Türkçe biyografi. Sanatçı adında Türkçe klavyede olmayan bir harf varsa, insanların onu nasıl arayacağını düşün.
Global platformlar ve yerel olanlar
Türkiye'de dinlemenin büyük kısmı Spotify, YouTube, Apple Music ve kısa video uygulamalarından geçer, fizy gibi yerel servislerin de kendi dinleyicisi var. Dağıtımcının bunlardan hangilerine teslim ettiğini kontrol et ve yayının dil ile tür alanlarını doğru doldur, çünkü editörler ve algoritmalar bunlara dayanır.
YouTube'a özellikle dikkat et. Yayın günü için en azından bir sözlü video ya da görselleştirici planla, şarkı Türkçeyse başlık ve açıklama da Türkçe olsun.
Yerel basın, sayfalar ve küratörler
Türkiye'deki müzik medyası haber sitelerinden, YouTube kanallarından, podcast'lerden, yeni müzik paylaşan Instagram ve TikTok sayfalarından, radyolardan ve bağımsız çalma listesi küratörlerinden oluşan bir karışımdır. Birkaç pratik kural:
- Basın bülteni ve tanıtım mesajını Türkçe yaz, mümkünse anadili Türkçe olan biri kontrol etsin.
- Yerel açıyla başla: Türk iş ortağın, Türkçe versiyon, İstanbul'daki konser.
- Toplu e-posta değil, kısa ve kişisel mesajlar gönder.
- Bir kez hatırlat, sonra yoluna devam et.
Bakülü şarkıcı Nigar Sel, baladının Türkçe versiyonunu yayınladı, sözleri İzmirli bir söz yazarı uyarlamıştı. Her yere başvurmak yerine şarkıyı akustik müzik paylaşan birkaç sayfaya ve söz yazarının kendi çevresine gönderdi. İkisi paylaştı ve bu, ilk Türkçe konuşan dinleyici kitlesini kurmak için yetti.
Zamanlama ve konserler
Tarih belirlemeden önce takvime bak. Bayramlar, sınav dönemleri ve yaz festivali sezonu insanların nasıl dinlediğini ve medyanın ne kadar yoğun olduğunu değiştirir. Belirli bir haftada büyük bir yerli yayın geleceğini görüyorsan o haftadan kaçın.
Canlı performans güveni internetteki her şeyden daha hızlı kurar. İstanbul, İzmir ya da Ankara'da küçük bir showcase ya da iş ortağının konserinde açılış performansı, yerel sayfalara paylaşacak bir konu verir. Sahneye çıkmayı planlıyorsan yabancı sanatçıların ihtiyaç duyduğu izinleri organizatöre erkenden sor, çünkü kurallar değişir ve evrak işi zaman alır.
Şarkıların Türkiye'de icra telifi kazanmaya başlarsa, kendi meslek birliğine oradan nasıl tahsilat yaptığını sor. Türk ortak söz yazarları çoğu zaman MESAM ya da MSG gibi yerel birliklerin üyesidir, bu yüzden üyeliklerini split sheet'e not et.