Trap beat'in üstünde bir bağlama cümlesi, house parçasında bir kemençe hattı, pop baladın girişinde bir ney taksimi: geleneksel çalgılar modern bir şarkıya hiçbir eklentinin veremeyeceği bir kimlik kazandırabilir. Düşünmeden eklendiklerinde ise ucuz bir çıkartma gibi durabilirler. Fark, onları nasıl kaydettiğinde, düzenlemeye nasıl yerleştirdiğinde ve icracıya nasıl davrandığında.
Canlı icracı mı, sample mı
En iyi seçenek neredeyse her zaman gerçek bir icracıdır. İyi bir bağlamacı ya da kemençeci sadece nota çalmaz: süsler, sesten sese kayar, vokale cevap verir. Bunu bir sample yapamaz. Bir seans müzisyeniyle geçirilen bir saat, çoğu zaman koca bir sample paketinden daha fazla işe yarar malzeme verir.
Sample kullanacaksan nereden geldiğine bak:
- Sample paketleri bir lisansla gelir. Oku. Çoğu yayınlanan müzikte kullanıma izin verir, bazıları belli kullanımları hariç tutar, bazıları kredi ister.
- Var olan kayıtlardan kesilmiş loop'lar, örneğin bir türkü albümünden ya da YouTube'daki bir konserden, başkasının kaydıdır. İzinsiz kullanmak yayınının engellenmesine ya da hak talebine yol açabilir.
- Sipariş üzerine kaydettirdiğin parçalar en temiz yoldur: parasını ödedin, bir anlaşman var ve kimin çaldığını tam olarak biliyorsun.
Akort: ilk gerçek sorun
Batı popu eşit tamperamanda yaşar ve la notası genelde 440 Hz'e akort edilir. Geleneksel çalgılar ise çoğu zaman öyle değildir ve çatışmaların çoğu buradan başlar.
- Bağlamanın perdeleri makam aralıklarına göre bağlanır ve bazıları piyanonun tuşlarının arasına düşer. Tek başına kusursuz çalan bir cümle, synth pad ile sürtüşebilir.
- Kemençe perdesizdir, bu yüzden iyi bir icracı entonasyonu şarkına uyarlayabilir. Hangi bölümlerin klavyelerle tam oturması gerektiğini ona önceden söyle.
- Neyin sesini çalgının boyu belirler ve neyzenlerin farklı ahenklerde neyleri olur. Şarkının tonunu seçmeden önce icracıya hangi neyleri olduğunu sor, sonra değil.
Seanstan önce icracıya şarkıyı ve akort için bir referans notası gönder. Hangi cümlelerin geleneksel aralıklarını koruyacağına, hangilerinin uyarlanacağına birlikte karar verin. Amaç tam da o koma sesleriyse, armoniyi onlarla savaşan yoğun akorlarla değil, onların etrafında kur: örneğin uzayan bir dem sesiyle ya da boş beşlilerle. Pitch düzeltmede de ölçülü ol: bir makam süslemesini en yakın yarım sese "düzeltmek", icracıyı tam da ne için çağırdıysan onu siler.
Kaydın temelleri
Ünlü bir stüdyo gerekmez, ama biraz özen gerekir:
- Fazla yankı yapmayan sessiz bir oda seç. Bu çalgıların yumuşak pasajlarında çok fazla ayrıntı vardır.
- Bağlama ve kemençe için tek mikrofonla başla: yaklaşık bir kol boyu uzakta, çalgının gövdesine dönük. Parmak sesi ya da yay hışırtısı fazla olmadan ton dolgunlaşana kadar yerini değiştir.
- Ney için mikrofonu biraz daha uzağa ve hafifçe yana koy. Neyde nefes sesi tınının parçasıdır, ama çok yakından kaydedilirse her şeyi bastırabilir.
- İcracıya kulaklıkta ne duymak istediğini sor. Bazıları sadece ritmi, bazıları miksin tamamını, bazıları da akortta kalmak için yalnızca bir dem sesi ister.
- Küçük parçalar yerine birkaç tam kayıt al. Bu çalgıların ruhu ifade biçimindedir ve parçalardan birleştirilen bir solo bunu kaybeder.
Süs için değil, saygıyla düzenle
Geleneksel çalgı bir ses efekti değil, bir sestir. Genelde işe yarayan yaklaşımlar:
- Ona yer aç. Hem frekans aralığında hem düzenlemede boşluk bırak. Kalabalık bir gitar partisiyle savaşan bağlama ikisini de kötüleştirir.
- Cevap vermesine izin ver. Vokalle soru cevap doğal durur, çünkü bu çalgılar kendi geleneklerinde de çoğu zaman böyle kullanılır.
- Anlamı olan yerde kullan. Giriş, köprü, kapanış cümlesi. Anlam taşıyan otuz saniye, üç dakikalık arka plan loop'undan güçlüdür.
- Dilini biraz öğren. İcracıya hangi makamda çaldığını ve o makamın genelde neyi anlattığını sor. Neşeli sözlerin altında hüzünlü bir makam, geleneği bilen dinleyiciye tuhaf gelebilir.
Bilinen bir türküyü ya da tanınmış bir makam cümlesini ödünç alıyorsan, anonim mi yoksa bilinen bir bestecinin eseri mi olduğunu araştır. Anonim diye bilinen türkülerin bile kayıtlı bir derlemesi ya da düzenlemesi olabilir, belirli bir kayıt ise neredeyse her zaman korunur.
İcracının adını yaz ve emeğini öde
Müzisyen kaydın bir parçasıdır. Seanstan önce ücreti, gelirden pay alıp almayacağını ve adının nasıl yazılacağını konuşun. Yayının kredilerinde onu çalgısıyla birlikte icracı olarak belirt, örneğin "bağlama: Ad Soyad". Eğer şarkıyı tanımlayan bir bölüm yarattıysa, yani eşlik değil de ayırt edici bir melodik hook, besteci kredisini de konuşun.
Anlaşmayı yazıya dök, onun onayladığı kısa bir mesaj olsa bile. Bir yayını gönderdiğinde içindeki her şeyin hakkına ya da iznine sahip olduğunu onaylarsın. Buna bağlamayı çalan kişinin icrası da dahil.