Er ya da geç, İngilizce konuşulmayan ülkelerdeki sanatçıların çoğu aynı soruyu sorar: İngilizce şarkı yayınlamalı mıyım? İngilizce bütün dünyayı vaat ediyor gibi görünür. Kendi dilin ise her kelimeyi anlayan bir yerel dinleyici kitlesi verir. Dürüst cevap türüne, hedeflerine ve İngilizceyi gerçekte ne kadar iyi yazıp söyleyebildiğine bağlı.
İngilizce sana ne kazandırabilir
- Daha geniş bir çalma listesi ve dinleyici havuzu. Tür ve ruh hâli listelerinin, küratörlerin çoğu ağırlıklı olarak İngilizce müzikle çalışır.
- İngilizcenin norm olduğu türler. EDM, lo-fi, indie pop ya da rock'ın bazı türleri gibi tarzlarda İngilizce sözler her yerde dinleyiciye doğal gelir.
- Daha kolay iş birlikleri. Herkes sözleri anladığında başka ülkelerden prodüktörler, söz yazarları ve konuk sanatçılar şarkıya daha rahat katılır.
- Yabancı dinleyici için daha az engel. Brezilya'daki ya da Polonya'daki bir dinleyici de İngilizce bilmeyebilir ama şarkılarda bu dili duymaya daha alışkındır.
Neyi kaybedebilirsin
Madalyonun öbür yüzü de aynı ölçüde gerçek.
- Rekabet çok büyür. İngilizce söylediğinde türündeki bütün anadili İngilizce olan sanatçılarla karşılaştırılırsın ve onların sayısı çok fazla.
- Yerel dinleyici uzaklaşabilir. Ülkendeki dinleyiciler çoğu zaman kendi dillerindeki şarkılarla daha güçlü bağ kurar. Yerel radyolar, yerel listeler ve yerel medya da Türkçe şarkıları tercih edebilir.
- Sözler ödünç alınmış gibi durabilir. Filmlerden ve ders kitaplarından öğrenilmiş kalıplar şarkıyı sıradanlaştırır. Bir kelime dizede sadece kafiye için duruyorsa dinleyici bunu fark eder.
Pek çok sanatçı en güçlü şarkılarının düşündüğü ve tartıştığı dilde yazdıkları olduğunu görür. Bu bir kural değil ama kendine dürüstçe sormaya değer.
Telaffuz ve sözler
Aksan sorun değil. Sevilen pek çok sanatçı İngilizceyi aksanla söylüyor, hatta bu kimliklerinin bir parçası olabiliyor. Sorun belirsiz diksiyon ve yanlış vurgu, çünkü dinleyici kelimeleri takip etmeyi bırakır.
Birkaç pratik adım:
- Sözleri anadili İngilizce olan ya da dili çok iyi bilen birine okut. Sadece dil bilgisi hatalarını değil, doğal durmayan ifadeleri de işaretlemesini iste.
- Sesli bir örnek kaydettir. Aynı kişiden sözleri yüksek sesle okumasını iste ve vurguyu nereye yaptığını dinle.
- Zor kelimeleri kayıttan önce kontrol et. "th", "w" ve "v" sesleri, kısa ve uzun ünlüler anadili İngilizce olmayan şarkıcıların en sık tökezlediği yerler.
- Bir yabancı gibi dinle. Vokali sözleri görmemiş birine dinlet ve duyduklarını yazmasını iste.
Stüdyoda bir vokal prodüktörüyle çalışıyorsan, ondan sözlerin net duyulmasına ayrıca dikkat etmesini iste. Bazen bir dizeyi yeniden yazmak ya da zor bir kelimeyi daha basit bir eş anlamlısıyla değiştirmek, saatlerce çalışmaktan daha hızlı sonuç verir.
Meta veri dili
Yayının meta verisinde seçtiğin dil, senin uyruğun değil, sözlerin dili olmalı. Türkiye'den bir sanatçının İngilizce şarkısı İngilizce bir şarkıdır. Yanlış dil seçimi, platformların parçayı nasıl sunduğunu ve onu hangi dinleyicilerle editörlerin gördüğünü etkileyebilir.
Bununla ilgili birkaç nokta:
- Şarkı adını şarkının gerçekten söylendiği dilde bırak. Parantez içinde çeviri ekleme.
- Hangi dilde söylersen söyle, sanatçı adın bütün yayınlarında aynı kalır.
- Şarkıda diller karışıksa, örneğin nakarat İngilizce, kıtalar Türkçeyse, sözlerin çoğunun olduğu dili seç ve dağıtımcının bu durum için hangi seçenekleri sunduğuna bak.
- Enstrümantal parçalara genelde dil verilmez, sözsüz olarak işaretlenir.
Küresel listeler mi, yerel taban mı
Seçim "ya hep ya hiç" değil. Sanatçıların kullandığı birkaç yaklaşım:
- Dönüşümlü yayınla. Çoğunlukla kendi dilinde yayınla, bir şarkı gerçekten gerektirdiğinde İngilizce bir single ekle.
- İki versiyon. Güçlü bir şarkının başka dildeki versiyonunu ayrı bir parça olarak, açık bir etiketle ve kendi doğru dil ayarıyla yayınla.
- Önce evde kur. Sadık bir yerel taban, yurt dışında sıfırdan başlamaktan çoğu zaman daha uzağa taşır, çünkü yerel hayranlar paylaşır, konserlere gelir ve algoritmaya ilk sinyalleri verir.
Bursalı hayali şarkıcı Selin Rüzgar'ı düşün. Türkçe şarkılarının hem Türkiye'de hem de Avrupa'daki Türk topluluklarında düzenli bir dinleyicisi var. Bir İngilizce single yayınlıyor, hayranları için Türkçe paylaşımlarına devam ediyor ve birkaç ay sonra her yayının raporunda dinleyicilerin hangi ülkelerden geldiğini karşılaştırıyor. Bir sonraki kayıtla ilgili kararını artık umuda değil, verilere dayanarak veriyor.
Denemenin basit bir yolu
- Çevirdiğin şarkıyı değil, İngilizce doğal duran şarkıyı seç.
- Final vokali kaydetmeden önce sözleri ve telaffuzu kontrol ettir.
- Meta veri dilini doğru seç.
- Yayından sonra ülkeleri, kaydetmeleri ve tekrar dinlenmeleri önceki yayınlarınla karşılaştır.
- Bir sonraki adıma ancak birkaç aylık veriden sonra karar ver.