Emre şarkının sözlerini ve melodisini yazıyor, arkadaşı Selin beat'i hazırlıyor, gitarist Kaan da şarkının en akılda kalan kısmına dönüşen bir riff ekliyor. Stüdyoda herkes memnun. Altı ay sonra parça iyi dinleniyor ve üç kişinin kimin neye razı olduğuna dair üç farklı hatırası var. Gelir paylaşımıyla ilgili anlaşmazlıkların neredeyse hepsi böyle başlar ve çoğu, yayından önce imzalanmış tek bir sayfayla önlenebilirdi.
Bir şarkının iki tür geliri
Yayınlanan bir parça iki ayrı yoldan para kazanır ve her biri farklı şekilde paylaşılabilir.
Master kayıt
İnsanların dinlediği somut kayıt budur. Bu kayıttan gelen gelir, parçayı platformlara ulaştıran dağıtım hizmeti üzerinden gelir. Master genellikle kaydı yapan ve masrafını karşılayan tarafa aittir: sanatçıya, bazen prodüktöre, bazen de bir plak şirketine.
Eser
Bu, şarkının kendisidir: melodi, söz, akorlar, yapı. Eserin geliri (çoğu zaman publishing denir) kamuya iletim ve mekanik telif ödemelerinden oluşur ve bunu dağıtım hizmeti değil, meslek birlikleri ve müzik yayıncıları toplar. Bunun ne kadar iyi işlediği ülkeye ve senin ve ortak yazarlarının bir meslek birliğine kayıtlı olup olmadığına bağlıdır.
Beat'i yapan prodüktörün çoğu zaman iki tarafta da hakkı olur. Başkasının yazdığı bir partisyonu çalan stüdyo müzisyeninin ise, aksi kararlaştırılmadıkça, genellikle ikisinde de payı yoktur. Bütün mesele bu: anlaşıyorsunuz.
Split sheet'te neler olur
Split sheet, bir şarkıda kimin ne yaptığını ve herkesin ne kadar pay aldığını kaydeden kısa bir belgedir. Hukuki bir dile ihtiyacı yok. Açık ve imzalı olması yeterli.
- Şarkının adı ve yazıldığı ya da kaydedildiği tarih.
- Her katılımcının kimlikteki adı ve sahne adı.
- Rolü: söz, melodi, beat, düzenleme, vokal, enstrüman.
- Eserdeki payı; tüm paylar toplamda yüzde 100 olacak şekilde.
- Varsa masterdeki payı; bu da toplamda yüzde 100 olacak şekilde.
- İletişim bilgileri ve varsa meslek birliği üyeliği.
- Listedeki herkesin imzası.
Formu şarkının bittiği gün doldur, herkes oturumu hâlâ aynı şekilde hatırlarken. İmzalı bir kâğıdın fotoğrafı, hiç yazılmayan kusursuz bir sözleşmeden iyidir.
Oranlara genelde nasıl karar verilir
Tek bir doğru formül yok. Birkaç yaklaşım yaygın:
- Yazan herkes arasında eşit paylaşım. Basit ve kimin dizesinin daha önemli olduğu tartışmasını ortadan kaldırır.
- Katkıya göre paylaşım; örneğin söz ve melodi, müzikten ayrı değerlendirilir.
- Prodüktöre beat için tek seferlik ücret; üstüne master gelirinden pay verilebilir de verilmeyebilir de.
- Konuk sanatçı, anlaşmaya göre masterden pay, tek seferlik ücret ya da yalnızca kredi alır.
Hangisini seçersen seç, payların esere mi, mastere mi, yoksa ikisine birden mi ait olduğunu yaz. Karışıklığın çoğu, birinin "yarı yarıya" deyip neyin yarısı olduğunu söylememesinden doğar.
Beat'i internetten satın aldıysan, kabul ettiğin lisans bu soruların bir kısmını zaten cevaplıyor. Pek çok beat lisansı parçanın ticari kullanımına sınır koyar ve söz-müzik payının bir kısmını prodüktöre bırakır. Yayından önce lisansı oku, bir kopyasını split sheet'in yanında sakla ve net olmayan bir şey varsa prodüktöre yazılı olarak sor.
Parayı kim alır, kim dağıtır
Dijital platformlardan gelen telif genellikle parçayı yayınlayan kişinin hesabına düşer. Dağıtım hizmetin ortak çalışanlara ayrı ödeme yapmıyorsa, parayı paylaştırmak o kişinin sorumluluğudur. Ne sıklıkla hesaplaşacağınıza baştan karar verin, örneğin her raporlama döneminden sonra, ve raporları paylaşın ki herkes aynı rakamları görsün.
Dağıtım hizmetleri, CULT da dahil, gönderdiğin her şeyin sana ait olmasını ya da kullanım iznine sahip olmanı ister. Ortak bir şarkıda bu iznin kendisi imzalı anlaşmadır. Ortak yazar ya da prodüktör onay vermediyse, miks ne kadar hazır görünürse görünsün yayın hazır değildir.
Yine de bir sorun çıkarsa
Anlaşmazlık yayından sonra başladıysa önce yazılı olana dön ve doğrudan konuş. Pek çok anlaşmazlık paradan çok hafızayla ilgilidir ve masada split sheet varken yapılan sakin bir konuşma çoğunu çözer.
Yazılı hiçbir şey yoksa, payların nasıl belirleneceği yerel mevzuata bağlıdır ve sonuç nadiren kimsenin beklediği gibi olur. Büyük anlaşmalarda ya da gerçek bir çatışmada müzik işini bilen bir avukata ödenen ücret boşa gitmez. Bir prodüktör ya da plak şirketiyle uzun vadeli bir şey imzalamadan önce de durum aynıdır.
Göndermeden önce kontrol et
- Her katılımcı rolüyle birlikte yazılmış.
- Eser ve master payları ayrı ayrı yazılmış ve her biri toplamda 100 ediyor.
- Herkes imzalamış ya da yazılı olarak onaylamış.
- Geliri almaktan ve paylaştırmaktan kimin sorumlu olduğu net.
- Yayındaki krediler split sheet ile birebir uyuşuyor.