Başka bir ülkeden bir sanatçıyla yapılan feat, sana bambaşka bir dinleyici kitlesinin kapısını açabilir. Ama hiçbir şey yazılmadıysa aynı şarkı aylarca süren tatsız yazışmalara da dönüşebilir. Sorun nadiren müziğin kendisinde çıkar. Sorunlar kimsenin zamanında sormadığı sorulardan doğar: yayın kimin, kim ne alacak, şarkıyla kim neyi yapabilir?
Tek bir şarkı için kırk sayfalık bir avukat sözleşmesine gerek yok. Gereken, iki tarafın da anladığı ve yayından önce imzaladığı kısa, yazılı bir anlaşma.
Kısa bir iş birliği anlaşmasıyla başla
Anlaşmayı ikinizin de rahat okuduğu bir dilde yaz. İkinizin de rahat ettiği ortak bir dil yoksa basit, iki dilli bir metin hazırla: her madde iki dilde. Cümleleri kısa tut. Kimsenin sonuna kadar okumadığı uzun bir metindense net bir sayfa iyidir.
En azından şunları yaz:
- Roller. Kim ana sanatçı, kim konuk (feat.). Şarkının iki profilde nasıl görüneceği buna bağlı.
- Yayını kim yapıyor. Şarkıyı platformlara bir taraf kendi dağıtımcısı üzerinden gönderir. Sadece bir taraf. Diğer taraf şarkıyı ikinci kez yüklemez.
- Kayıttan gelen gelir. Gelirin nasıl bölüneceği, yayını yapan tarafın diğerinin payını nasıl ve ne zaman ödeyeceği, örneğin her rapor geldikten sonra.
- Eser payları. Bu, kayıttan ayrıdır: sözü ve müziği kim yazdı, hangi oranlarla.
- Masraflar. Miks, mastering, kapak ve klip kimden çıkıyor, bu masraflar önce gelirden mi düşülüyor.
- Versiyonlar. İleride remix, sped up ya da başka dilde bir versiyona kim onay verecek.
Uydurma iki sanatçı, İzmirli Selin Ayaz ve Almatılı Dana Aru, vokaller kaydedilmeden önce bunların hepsini iki sayfalık bir belgede kararlaştırdı. İki yıl sonra bir remix teklifi geldiğinde kimse sesli mesajda kimin ne dediğini hatırlamak zorunda kalmadı.
Diğer sanatçı bir plak şirketine bağlıysa
En sık atlanan nokta bu. Bir plak şirketiyle sözleşmesi olan sanatçı genellikle şirketin izni olmadan başkasının yayınında yer alamaz. Sözleşmesi şirkete kayıtları, adı ya da görüntüsü üzerinde de haklar tanıyor olabilir.
Bunu en baştan ve açıkça sor: "Bu şarkıyı onaylaması gereken bir şirket var mı?" Cevap evetse izni yazılı olarak şirketin kendisinden al. Sanatçının "sorun yok" demesi yetmez. Şirket bazı şartlar koyabilir: kapağın onayı, yayın tarihinde söz hakkı ya da kredilerde kendi adının geçmesi. Hiçbir şeyi duyurmadan önce bunları netleştir.
Aynısı müzik yayıncılığı için de geçerli. Diğer sanatçının bir yayıncısı varsa eser payını o şirket yönetiyor olabilir ve kayıt için şarkının bilgilerini isteyebilir.
İsimler, krediler ve profiller
İhtiyacın olan bilgileri yayın günü değil, göndermeden önce topla.
- Sanatçı adının Latin harfleriyle tam yazılışı, platformlarda zaten nasıl görünüyorsa öyle.
- Büyük platformlardaki mevcut sanatçı profillerinin bağlantıları. Şarkı yeni ve boş bir profile değil, doğru profile düşmeli.
- Krediler için bütün söz ve müzik yazarlarının resmi adları.
- Bir meslek birliğine üyeyse üyelik bilgileri.
CULT portalında yayını gönderirken sanatçı bilgilerini ve kredileri girersin. Karşı taraf bunların hepsini tek mesajda gönderirse fazladan bir düzeltme turuyla uğraşmazsın.
Kapak, fotoğraf ve tanıtım hakları
Kapakta ve tanıtım malzemesinde çoğu zaman şarkının kendisinden daha fazla insan vardır.
- Kapakta diğer sanatçının fotoğrafı varsa onu kim çekti, bu fotoğraf kapakta ve reklamlarda kullanılabilir mi?
- İki taraf da klibi ve kısa videoları kendi kanalında paylaşabilir mi? Kendi logosuyla mı, logosuz mu?
- Onun adını ve yüzünü kendi ülkende ücretli reklamda kullanabilir misin, o da kendi ülkesinde?
- Şarkı YouTube Content ID'ye kayıtlıysa hangi kanallar beyaz listeye girecek ki iki sanatçıdan hiçbiri kendi videosunda hak talebi almasın?
Cevapları kısa da olsa yaz. Tanıtımla ilgili yanlış anlaşılmaların çoğu, bir tarafın diğerinin kabul ettiğini varsaymasıyla başlar.
Sınır ötesi ödemeler
Başka bir ülkedeki birine pay ödemek kendi küçük sorunlarını getirir. Banka havaleleri masraflıdır, para birimleri farklıdır, vergi kuralları da her birinizin nerede yaşadığına bağlıdır. Havale masrafını kimin karşılayacağını, ödemelerin hangi para biriminde ve ne sıklıkla yapılacağını kararlaştır. Her raporu ve her havale dekontunu sakla. Kendi ülkendeki vergi sorularında tahmin yürütmek yerine bir mali müşavire danış.
Yayından önce kontrol listesi
- Anlaşma iki tarafça imzalandı (taranmış imza ya da e-imza da olur).
- Gerekiyorsa plak şirketinin ya da yayıncının izni yazılı.
- İsimler, profil bağlantıları ve eser kredileri teyit edildi.
- Yayını sadece bir taraf gönderiyor.
- Tanıtım hakları ve Content ID beyaz listesine girecek kanallar kararlaştırıldı.
Bunların hiçbiri romantik değil, ama ikinizin de asıl işe odaklanmasını sağlar: şarkıyı aynı anda iki ülkede duyurmaya.