Başqa ölkədən olan artistlə featuring sənə tamam yeni auditoriyanın qapısını aça bilər. Amma heç nə yazılmayıbsa, eyni mahnı aylarla sürən xoşagəlməz yazışmalara da çevrilə bilər. Problem nadir hallarda musiqinin özündə olur. Problemlər heç kimin vaxtında vermədiyi suallardan çıxır: reliz kimindir, kim nə qədər alır, mahnı ilə kim nə edə bilər?
Bir sinql üçün qırx səhifəlik hüquqşünas müqaviləsi lazım deyil. Lazım olan qısa yazılı razılaşmadır: hər iki tərəf onu başa düşür və reliz çıxmazdan əvvəl imzalayır.
Qısa əməkdaşlıq razılaşması ilə başla
Razılaşmanı ikinizin də yaxşı oxuduğu dildə yaz. Hər ikinizə rahat olan ortaq dil yoxdursa, sadə iki dilli variant hazırla: hər bənd iki dildə. Cümlələri qısa saxla. Heç kimin axıra qədər oxumadığı uzun mətndən aydın bir səhifə yaxşıdır.
Ən azı bu məsələləri yaz:
- Rollar. Kim əsas artistdir, kim qonaq (feat.). Mahnının hər iki profildə necə görünəcəyi bundan asılıdır.
- Relizi kim çıxarır. Mahnını platformalara bir tərəf öz distribyutoru ilə göndərir. Yalnız bir tərəf. O biri tərəf mahnını ikinci dəfə yükləmir.
- Səs yazısından gələn gəlir. Gəlir necə bölünür, relizi çıxaran tərəf digərinin payını necə və nə vaxt ödəyir, məsələn, hər hesabat gələndən sonra.
- Müəllif payları. Bu, səs yazısından ayrıdır: sözləri və musiqini kim yazıb, hansı faizlə.
- Xərclər. Miks, mastering, kover və klip kimin hesabınadır və bu xərclər əvvəlcə gəlirdən çıxılırmı.
- Versiyalar. Sonradan remiksə, sped up versiyaya və ya başqa dildə versiyaya kim icazə verir.
İki uydurma artist, Bakıdan Leyla Saran və Almatıdan Dana Aru, vokal yazılmazdan əvvəl bütün bunları iki səhifəlik sənəddə razılaşdırdılar. İki il sonra remiks təklifi gələndə heç kim səsli mesajda kimin nə dediyini xatırlamağa məcbur olmadı.
Qarşı tərəf leyblə müqavilə bağlayıbsa
Ən çox unudulan məqam budur. Leyblə müqaviləsi olan artist adətən leyblin icazəsi olmadan başqasının relizində iştirak edə bilmir. Onun müqaviləsi leyblə səs yazıları, ad və ya şəkil üzərində də hüquq verə bilər.
Bunu əvvəldən, açıq soruş: "Bu mahnını təsdiqləməli olan bir şirkət varmı?" Cavab "hə"dirsə, icazəni yazılı şəkildə leyblin özündən al, artistin "problem yoxdur" deməsi kifayət deyil. Leybl şərtlər qoya bilər: koverin təsdiqi, reliz tarixində söz haqqı və ya kreditlərdə öz adının çəkilməsi. Heç nəyi elan etməzdən əvvəl bunları razılaşdır.
Eyni şey nəşriyyata da aiddir. Qarşı tərəfin nəşriyyatçısı varsa, onun müəllif payını həmin şirkət idarə edə bilər və qeydiyyat üçün mahnının məlumatlarını istəyə bilər.
Adlar, kreditlər və profillər
Lazım olan məlumatları reliz günü yox, göndərməzdən əvvəl topla.
- Onun artist adının latın hərfləri ilə dəqiq yazılışı, platformalarda artıq necə görünürsə, elə.
- Böyük platformalardakı mövcud artist profillərinin linkləri. Mahnı yeni, boş profilə yox, düzgün profilə düşməlidir.
- Kreditlər üçün bütün müəlliflərin rəsmi adları.
- Müəllif hüquqları cəmiyyətinin üzvüdürsə, üzvlük məlumatları.
CULT portalında relizi göndərəndə artist məlumatlarını və kreditləri daxil edirsən. Qarşı tərəf bunların hamısını bir mesajda göndərsə, əlavə düzəliş dövrəsinə ehtiyac qalmır.
Kover, foto və tanıtım hüquqları
Kover və tanıtım materiallarında çox vaxt mahnının özündən də çox insan iştirak edir.
- Koverdə qarşı tərəfin fotosu varsa, onu kim çəkib və həmin fotonu koverdə və reklamda istifadə etmək olarmı?
- Hər tərəf klipi və qısa videoları öz kanalında paylaşa bilərmi? Öz loqosu ilə, yoxsa loqosuz?
- Sən onun adından və şəklindən öz ölkəndə pullu reklamda istifadə edə bilərsənmi, o da öz ölkəsində?
- Mahnı YouTube Content ID-də qeydiyyatdadırsa, hansı kanallar ağ siyahıya salınır ki, artistlərin heç biri öz videosuna iddia almasın?
Cavabları qısa da olsa yaz. Tanıtımla bağlı anlaşılmazlıqların çoxu bir tərəfin digərinin razı olduğunu güman etməsindən başlayır.
Sərhədlərarası ödənişlər
Başqa ölkədəki insana pay ödəmək öz xırda çətinliklərini gətirir. Bank köçürmələri pulludur, valyutalar fərqlidir, vergi qaydaları isə hər birinizin harada yaşamasından asılıdır. Köçürmə komissiyasını kimin ödəyəcəyini, ödənişlərin hansı valyutada və hansı tezlikdə ediləcəyini razılaşdır. Hər hesabatı və hər köçürmə qəbzini saxla. Öz ölkəndəki vergi suallarında təxmin etmək əvəzinə yerli mühasibə müraciət et.
Relizdən əvvəl yoxlama siyahısı
- Razılaşmanı hər iki tərəf imzalayıb (skan olunmuş və ya elektron imza da olar).
- Lazımdırsa, leyblin və ya nəşriyyatın icazəsi yazılı şəkildədir.
- Adlar, profil linkləri və müəllif kreditləri təsdiqlənib.
- Relizi yalnız bir tərəf göndərir.
- Tanıtım hüquqları və Content ID ağ siyahısına düşən kanallar razılaşdırılıb.
Bunların heç biri romantik deyil, amma ikinizə də əsas işə fokuslanmağa imkan verir: mahnını eyni anda iki ölkədə eşitdirməyə.