ABŞ və Kanadadakı azərbaycanlı və türk icmaları Avropadakılardan kiçikdir və bir neçə iri şəhərə səpələnib. Bu, onları gözdən qaçırmağı asanlaşdırır, planlı yanaşma olmadan isə çatmaq çətindir. Eyni zamanda bunlar çox vaxt öz dilində musiqiyə ən çox ehtiyac duyan dinləyicilərdir: böyüdükdən sonra köçüb vətən həsrəti çəkənlərdən tutmuş mədəniyyətlə bağ axtaran gənc nəslə qədər.
Əslində kimə çatırsan
İki geniş qrup var və onlar fərqli davranır.
Birinci nəsil Azərbaycanda və ya Türkiyədə doğulub, tələbə, işçi və ya ailə kimi köçüb. Onlar öz dilində dinləyir, vətəndən xəbərləri izləyir, WhatsApp, Telegram və Instagram-dan çox istifadə edir. Evi xatırladan mahnını bir neçə dəqiqəyə söhbət qrupuna göndərirlər.
İkinci nəsil ingilis dilində böyüyüb. Çoxu dili anlayır, amma yaxşı danışmır və başa düşüb birgə oxuya biləcəyi mahnılar istəyir. Onlar ikidilli altyazılara, mahnının nədən bəhs etdiyinə dair qısa izaha və nostalji yox, müasir görünən vizuallara reaksiya verir.
Nəyisə planlaşdırmazdan əvvəl əlindəki məlumata bax. Spotify for Artists-də və hesabatlar yoxlandıqdan sonra CULT panelində ölkələr üzrə bölgü ABŞ və Kanadada insanların artıq dinləyib-dinləmədiyini və hansı şəhərlərdə olduğunu göstərir. Kiçik də olsa siqnalın artıq olduğu yerdən başla.
İcmalar harada toplaşır
İcmalar Nyu-York, Los-Anceles, Vaşinqton, Çikaqo və Toronto kimi iri metropoliyalarda cəmləşir. Orada insanlar mədəniyyət dərnəkləri, universitetlərdəki tələbə klubları, icma mərkəzləri, restoranlar, toylar və bayram tədbirləri vasitəsilə görüşür. Azərbaycan icmaları üçün ən böyük tarix martdakı Novruzdur, milli bayramlar və xeyriyyə axşamları isə il boyu insanları bir araya gətirir.
Hamıya eyni kütləvi mesaj göndərmə. Bir-iki şəhər seç və iki-üç təşkilatçıya qısa, konkret məktub yaz: kimsən, musiqinə hansı link var və nə təklif edirsən, məsələn onların tədbiri üçün 30 dəqiqəlik çıxış və ya canlı yayım. Tələbə klubunun sədrinə yazılmış şəxsi mesaj uzun press-relizdən daha tez cavablanır.
Sosial şəbəkə və saat qurşaqları
Bakı UTC-dən dörd saat irəlidədir və saatı dəyişmir. Nyu-York fəslə görə Bakıdan səkkiz-doqquz saat, Los-Anceles on bir-on iki saat geridədir. İstanbul il boyu UTC+3-dədir, yəni Bakıdan bir saat geridədir.
Bu, paylaşım vaxtını dəyişir. Adi Bakı axşamı paylaşımın Nyu-Yorkda səhərin sonuna, Los-Ancelesdə səhərin əvvəlinə düşür və çoxları bu vaxt dinləmək üçün telefonu açmır. Vacib paylaşımları Amerika axşamına planla, bu isə Bakıda gecə yarısıdır, ona görə vaxtlama alətlərindən istifadə et ki, oyaq qalmaq lazım olmasın. Diasporla canlı yayım və ya sual-cavab üçün Nyu-Yorkda həftə sonu günorta yaxşı işləyir. Bakıda bu, gec axşamdır, yəni özün də yaxşı formada ola bilərsən.
Başlıqlarda məkan etiketləri və şəhər adları işlət, reklam verirsənsə, bütün ölkəni yox, konkret şəhəri hədəflə.
Dil seçimi
Diasporaya çatmaq üçün dilini dəyişməli deyilsən. Azərbaycanca və ya türkcə oxumağa davam et, ətrafı isə izləməyi asanlaşdır:
- videolara ingiliscə altyazı və ya qısa ingiliscə başlıq qoy
- təsvirdə mahnının mənasının iki sətirlik ingiliscə xülasəsini yaz
- adını və mahnı adlarını həmişə eyni latın yazılışı ilə yaz, axtaranlar üçün başlıqda xüsusi hərflərsiz variant da ver
- gənc dinləyicilərə çatmaq istəyirsənsə, ikidilli nəqarət və ya ayrıca ingilis versiyası barədə düşün
Tarazlığı dürüst saxla. Mahnı dərin xalq ruhlu baladadırsa, hekayənin tərcüməsi kifayətdir, onu yenidən yazmağa ehtiyac yoxdur.
Konsertlər: kiçik başla və sənədləri yoxla
Şimali Amerikada ilk konsert nadir hallarda böyük zaldan başlayır. Realist yollar yerli diaspora musiqiçisi ilə birgə proqram, mədəniyyət mərkəzində tədbir, tələbə festivalı və ya icmanın təşkil etdiyi bayram konsertidir. Toy kimi özəl tədbirlər də musiqiçilər üçün real bazardır.
Ən böyük tələ sənədlərdir. ABŞ-da və ya Kanadada ödənişli çıxış adətən düzgün iş icazəsi və ya viza tələb edir. Qaydalar ölkəyə görə fərqlənir, zamanla dəyişir və pasportundan asılıdır. Ödənişli konsert üçün turist vizası ilə girmə. Aylar əvvəlcədən başla, nə lazım olduğunu promouterin komandasından və ya immiqrasiya hüquqşünasından soruş.
Onlayn konsert aşağı riskli ilk addımdır. O, neçə nəfərin gəldiyini göstərir və yerli təşkilatçılara təqdim edə biləcəyin bir ad verir.
Sadə plan
- Şimali Amerika dinləyicilərinin artıq harada olduğuna bax.
- Bütün qitəni yox, bir-iki şəhər seç.
- İki-üç yerli təşkilata və ya tələbə klubuna yaz.
- Videolara ingiliscə altyazı və başlıq əlavə et.
- Paylaşımları yerli saata görə planla.
- Turu düşünməzdən əvvəl canlı yayım keçir.
Diaspora auditoriyası ardıcıl görünən artistləri qiymətləndirir. Bir şəhərdə beş yaxşı kiçik tədbir bütün ölkə üçün bir böyük elandan çox iş görər.