Ilgaz Tan yeni single'ının kıtalarını Türkçe, nakaratını İngilizce söylüyor. Şarkı bitti, ama yükleme formu cevabı hiç de açık olmayan iki soru soruyor: bu şarkı hangi dilde ve adı tam olarak ne? İki dilde şarkı yayınlamak zor değil. Birkaç kararı baştan verip her platformda aynı şekilde uygulaman yeterli.
Önce şarkının ana dilini belirle
İki dilli bir parçanın da tek bir ana kimliği olmalı. Platformlar dil alanına bakarak şarkıyı tanımlar, dinleyicilere önerir, bazen de doğru editörlere yönlendirir. Bu yüzden "ikisi de" cevabı nadiren işe yarar.
Kendine üç soru sor:
- Söylenen dizelerin çoğu hangi dilde?
- Nakarat, yani insanların akılda tutup arayacağı kısım, hangi dilde?
- Bu yayın öncelikle hangi dinleyici için?
Cevaplar örtüşüyorsa iş bitmiştir. Ilgaz'ın kıtaları daha uzun, ama İngilizce nakarat dört kez tekrar ediyor ve insanların mırıldanacağı kısım o. Yine de dil olarak Türkçeyi seçiyor, çünkü yayın önce Türkiye'deki dinleyiciye hitap ediyor. İngilizce nakarat ise ikinci kitleye açılan kapı olarak kalıyor.
Bazı formlarda çok dilli seçeneği ya da ikinci dil ekleme imkânı olur. Varsa dürüstçe kullan. Yoksa baskın dili seç ve kafana takma: bu alan şarkıyı tanımlar, kimseden saklamaz.
Tek başlık, tek alfabe
İki dilli yayınlarda en çok hata başlıkta yapılır. Tipik örnekler:
- "Gölge / Shadow": şarkı kapakta da klipte de sadece "Gölge" diye geçiyor, ama metadataya iki isim yazılmış.
- "Gölge (Shadow)": yabancı dinleyiciye yardımcı olsun diye parantez içinde çeviri eklenmiş.
- "Golge": klavye başka dilde kaldığı için kelime ö harfi olmadan yazılmış.
Platformların yazım kuralları genelde başlığı şarkının adı olarak, sanatçının kullandığı haliyle kabul eder. Parantezdeki çeviri ek bilgi sayılır ve birçok mağaza bunu eklememeni ister. Çift başlık ancak gerçekten resmi isimse yerinde olur: kapakta, klipte ve paylaşımlarında aynı şekilde kullanılmalı. Emin olmadığında her platformun güncel kurallarına bak, çünkü ayrıntılarda farklılar.
İyi bir kural şu: şarkıya insanların arayacağı dizenin adını ver ve o dize hangi dilde söyleniyorsa öyle yaz. Nakarat İngilizceyse İngilizce başlık hem dürüst hem de bulunması kolay olur. Nakarat Türkçeyse ğ, ı, ş, ö gibi harfleri eksiksiz yaz.
Transliterasyon çeviri değildir
Bu iki kavram sürekli karıştırılır, mağazalar ise onlara bambaşka davranır.
- Transliterasyon aynı kelimeyi başka bir alfabeyle yazmaktır: Arapça "حبيبي" Latin harfleriyle "Habibi" olur. Anlam değişmez, sadece harfler değişir.
- Çeviri kelimeyi başka bir dilin kelimesiyle değiştirir: aynı kelime "Sevgilim" olur.
Türkçe zaten Latin alfabesiyle yazıldığı için bu konu genelde düet ya da ortak çalışmalarda karşına çıkar. Rusça, Arapça veya başka bir Latin dışı alfabeyle yazılmış başlıklar için bazı platformlar ayrı bir alanda transliterasyon ister ya da kabul eder. Bu alan şarkının başka bölgelerde bulunması ve doğru gösterilmesi içindir. Oraya çeviri ya da ek anahtar kelime yazılmaz.
Transliterasyon yapıyorsan tek bir sistem seç ve bütün yayınlarda ona bağlı kal. Aynı kelime bir şarkıda "Habibi", diğerinde "Habeebi", üçüncüsünde "Habibe" yazılırsa aramada üç farklı başlık gibi görünür.
Sanatçı adın da aynı mantıkla çalışır. Şarkının dili ne olursa olsun, adın her yayında aynı yazılmalı ve şarkıdan şarkıya değişmemeli.
Platformlar başlığı ve sözleri nasıl gösterir
Dijital müzik uygulamaları başlıkları çevirmez. Berlin'deki dinleyici senin gönderdiğini harfi harfine görür. Bunun iki sonucu var.
Birincisi, arama insanların ne yazdığına bağlıdır. Türkçe klavyesi olmayan biri "Gölge" yerine "Golge" yazabilir. Arama motorlarının çoğu bunu anlar, ama hepsi değil ve her zaman ilk sonuçta değil. Latin klavyeyle Kiril ya da Arap harfli bir başlık arayan kişi ise platform onu bir transliterasyonla bağlamadıysa şarkıyı hiç bulamayabilir. Başlığını en çok hangi kitlenin yazacağını önceden düşün.
İkincisi, sözler sesi takip eder. Şarkı sözlerin bir platformda bir söz servisi üzerinden görünüyorsa, her dize söylendiği dilde ve alfabede yazılmalı: Türkçe dizeler Türkçe, İngilizce dizeler İngilizce. Ortak bir şarkıda Rusça bir bölüm varsa o bölüm Kiril harfleriyle kalmalı. Sayfa düzenli görünsün diye onu Latin harflerine çevirme, sözleri anlayan insanlar için okumak sadece zorlaşır.
İkinci dil için kendi kanallarını kullan
Metadatanın sıkı kuralları var, senin kendi alanlarının yok. İkinci kitleyi asıl burada karşılarsın.
- YouTube'da klip açıklamasında şarkıyı iki dilde anlatabilir, her dil için altyazı ekleyebilirsin.
- Sosyal medyada açıklamayı bir dilde, ilk yorumu diğer dilde yaz ya da paylaşımlarda dilleri sırayla kullan.
- Biyografinde her dilde kısa bir cümle, yeni dinleyiciye doğru yere geldiğini söyler.
- Şarkıyı yabancı bir küratöre ya da bloga gönderirken mesajı onun dilinde yaz ve nakaratın İngilizce olduğunu belirt.
Böylece yayın mağazalar için düzenli kalır, her kitle de şarkının biraz da kendisi için yapıldığını hisseder.
Göndermeden önce kontrol et
- Dil alanı baskın vokale ya da ana kitleye göre seçildi, formda çok dilli seçenek varsa kullanıldı.
- Başlık bir kez, söylendiği alfabede ve tüm özel harfleriyle yazıldı.
- Parantez içinde çeviri yok, çift başlık gerçekten resmi değilse.
- İstendiyse transliterasyon tek bir sistemle yazıldı.
- Kapaktaki yazı başlık alanıyla birebir aynı.
- Sanatçı adı önceki tüm yayınlardakiyle aynı yazıldı.
Başlıkta ya da kapakta düzeltme gerekirse CULT ekibi istenen değişikliği panelde gösterir. Ama her şeyi göndermeden önce yoluna koymak sana bir tur kazandırır.